CodeHub Âm Nhạc 6
Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 • Cấp THCS

Khóa Học Âm Nhạc Lớp 6

Hệ thống hóa toàn diện 8 Chủ đề theo chuẩn chương trình: Hát • Nghe nhạc • Thường thức âm nhạc • Lí thuyết âm nhạc • Đọc nhạc • Nhạc cụ (Recorder, Kèn phím) • Vận dụng sáng tạo • Bảng lý thuyết cần ghi nhớ • 6 Năng lực thực hành • Đấu trường Trạng Nguyên Âm Nhạc 60 phút.

Bắt đầu học 8 Chủ đề Bảng Lý Thuyết 6 Năng Lực Kèn Phím Ảo
8
Chủ Đề Toàn Diện
8
Bài Hát Cốt Lõi
5
Bài Đọc Nhạc
12
Lý Thuyết Ghi Nhớ
6
Năng Lực Thực Hành
25
Câu Trạng Nguyên
Phần II SGK Âm Nhạc 6 12 Điểm Nhạc Lí Cốt Lõi

Bảng Tổng Hợp Kiến Thức Lí Thuyết Cần Ghi Nhớ

Kiến thức Nội dung cốt lõi cần ghi nhớ
Cao độ Độ cao hoặc thấp của âm thanh (trầm hay bổng, do tần số dao động quyết định)
Trường độ Độ ngân dài hoặc ngắn của âm thanh (thời gian ngân theo phách)
Cường độ Độ mạnh hoặc nhẹ của âm thanh (độ to hay nhỏ, do biên độ dao động quyết định)
Âm sắc Đặc điểm giúp phân biệt âm thanh của các giọng hát và nhạc cụ khác nhau
Kí hiệu Latin Hệ thống 7 chữ cái Latin chuẩn quốc tế: C (Đô), D (Rê), E (Mi), F (Pha), G (Son), A (La), B (Si)
Nhịp 4/4 Bốn phách trong một ô nhịp; phách 1 mạnh, phách 2 nhẹ, phách 3 mạnh vừa, phách 4 nhẹ
Cung và nửa cung Khoảng cách về cao độ giữa hai âm liền bậc (E-F và B-C là hai cặp nốt tự nhiên cách nhau nửa cung)
Dấu thăng ♯ Nâng cao độ nốt nhạc lên nửa cung
Dấu giáng ♭ Hạ cao độ nốt nhạc xuống nửa cung
Dấu hoàn ♮ Hủy hiệu lực của dấu thăng hoặc dấu giáng theo quy tắc ghi nhạc
Hát bè Nhiều bè hát phối hợp tạo sự hòa hợp hoặc đối đáp (bè hòa âm và bè đuổi - canon)
Hòa tấu Nhiều nhạc cụ cùng phối hợp biểu diễn một bản nhạc tạo âm thanh phong phú
Phần III SGK Âm Nhạc 6 Chuẩn Đầu Ra GDPT 2018

Các Năng Lực Thực Hành Không Được Lược Bỏ

1

Hát đúng giai điệu, lời ca, nhịp điệu và sắc thái của 8 bài hát

Thể hiện đúng cảm xúc của 8 bài hát chính khóa: Con đường học trò, Đời sống không già vì có chúng em, Thầy cô là tất cả, Những ước mơ, Mưa rơi, Chỉ có một trên đời, Hãy để mặt trời luôn chiếu sáng, Bác Hồ – Người cho em tất cả.

2

Nghe, nhận biết và nêu cảm nhận về các tác phẩm âm nhạc trong sách

Cảm thụ và nhận biết phong cách, giai điệu các tác phẩm: Tháng năm học trò, The Blue Danube, Nhớ ơn thầy cô, Giao hưởng số 9 (Ode to Joy), Mừng hội hoa bông, Lullaby, Auld Lang Syne, Việt Nam quê hương tôi.

3

Đọc được 5 bài đọc nhạc, kết hợp gõ đệm hoặc đánh nhịp

Đọc diễn cảm, chuẩn cao độ, tiết tấu Bài đọc nhạc số 1 (Gam Đô trưởng), Bài đọc nhạc số 2 (Suliko, nhịp 4/4), Bài đọc nhạc số 3, Bài đọc nhạc số 4 (Pê-chi-a) và Bài đọc nhạc số 5 (Dấu hóa).

4

Nhận biết và sử dụng các kiến thức nhạc lí cơ bản

Nắm vững 4 thuộc tính âm thanh, ký hiệu Latin (C-D-E-F-G-A-B), nhịp 4/4, khái niệm cung - nửa cung, các loại dấu hóa (♯, ♭, ♮), hình thức hát bè và hòa tấu.

5

Thực hành recorder hoặc kèn phím theo các mẫu âm trong SGK

Thổi đúng tư thế, luồng hơi và thế bấm recorder (Si, La, Son, Đô 2, Rê 2) hoặc bấm phím kèn phím (gam Đô trưởng, kỹ thuật luồn ngón và vắt ngón).

6

Biểu diễn nhóm, vận động theo nhạc, sáng tạo tiết tấu và tìm hiểu âm nhạc dân tộc, thế giới

Tự tin biểu diễn nhóm, thực hành gõ đệm cơ thể (body percussion), tự chế tạo nhạc cụ tiết tấu từ vật liệu tái chế, sáng tạo lời ca mới và tự hào về di sản âm nhạc dân tộc.

Phòng Thực Hành Âm Nhạc Trực Tuyến

Kèn Phím Piano Ảo & Thế Bấm Sáo Recorder

Bàn phím Kèn phím (Melodica) / Piano (Gam Đô trưởng & Kí hiệu Latin C-D-E-F-G-A-B):
C4Đô
D4Rê
E4Mi
F4Pha
G4Son
A4La
B4Si
C5Đô2
D5Rê2
E5Mi2
F5Pha2
G5Son2
A5La2
B5Si2
C6Đô3
C#
D#
F#
G#
A#
C#
D#
F#
G#
A#

Mô Phỏng Thế Bấm Sáo Recorder Lớp 6 (Si, La, Son, Đô 2, Rê 2)

Nốt Si (B4)
Lỗ 0 + Lỗ 1
Ấn để nghe thử ♫
Nốt La (A4)
Lỗ 0 + Lỗ 1 + Lỗ 2
Ấn để nghe thử ♫
Nốt Son (G4)
Lỗ 0 + Lỗ 1 + 2 + 3
Ấn để nghe thử ♫
Nốt Đô 2 (C5)
Lỗ 0 + Lỗ 2
Ấn để nghe thử ♫
Nốt Rê 2 (D5)
Chỉ bấm Lỗ 2 (Lỗ 0 mở)
Ấn để nghe thử ♫
💡 Bấm vào các nốt Si, La, Son, Đô 2, Rê 2 phía trên để nghe mẫu âm chuẩn và xem hướng dẫn chi tiết ngón bấm.
trang 5–12 Chủ đề 1/8

Chủ đề 1. Tuổi học trò

1. Hát: Con đường học trò – Nguyễn Văn Hiên
Sắc thái: Vui tươi, trong sáng, hồn nhiên
Con đường rợp bóng cây xanh, đưa em tới trường mỗi sớm mai chan hòa ánh nắng. Từng đàn chim ríu rít hót ca vang, đón chào năm học mới sang rộn ràng tiếng nói cười. Bạn bè thân thương bên nhau tươi vui, thầy cô dìu dắt bao tháng ngày êm đềm. Con đường tuổi thơ in đậm dấu chân em, ghi dấu bao kỷ niệm học trò dấu yêu.

Hướng dẫn thực hiện: Học đúng giai điệu, lời ca trong sáng, hát đều nhịp 2/4. Kết hợp gõ đệm bằng thanh phách hoặc vận động cơ thể (vỗ tay theo phách mạnh, giậm chân nhịp nhàng). Thể hiện niềm hân hoan khi bước vào lớp 6 trường THCS.

2. Nghe nhạc: Tháng năm học trò – Nguyễn Đức Trung
Nhận biết tính chất vui tươi, trong sáng của bài hát. Giai điệu mượt mà, sâu lắng gợi nhắc những tháng năm tuổi thơ cắp sách đến trường, tình cảm bạn bè thân thiết và lòng tri ân mái trường mến yêu.
3. Thường thức âm nhạc: Đàn Piano (Dương cầm)
Đàn piano (Dương cầm) là 'Vua của các loại nhạc cụ', được Bartolomeo Cristofori phát minh tại Ý vào khoảng năm 1700. - Hai loại phổ biến: + Grand piano (Piano đại/nằm): Dây đàn xếp nằm ngang theo phương ngang của thân đàn, âm thanh vang dội, truyền cảm, thường đặt ở sân khấu thính phòng biểu diễn chuyên nghiệp. + Upright piano (Piano đứng): Dây đàn xếp thẳng đứng theo chiều dọc, kích thước gọn gàng, phù hợp cho phòng học và không gian gia đình. - Cơ chế tạo âm: Sử dụng bàn phím (chuẩn 88 phím gồm 52 phím trắng và 36 phím đen), khi ấn phím búa đàn (hammer) bọc dạ đập vào dây đàn kim loại rung lên tạo âm thanh phong phú. Đàn còn có hệ thống pedal để kéo dài âm hoặc làm âm thanh dịu nhẹ.
4. Lí thuyết: Bốn thuộc tính của âm thanh có tính nhạc
Âm thanh có tính nhạc (khác tiếng ồn) gồm 4 thuộc tính cơ bản: 1. Cao độ (Pitch): Độ cao hoặc thấp (trầm hoặc bổng) của âm thanh. Do tần số dao động quyết định (dao động nhanh tạo âm cao/bổng, dao động chậm tạo âm thấp/trầm). Ví dụ: nốt Đô trầm hơn nốt Son. 2. Trường độ (Duration): Độ ngân dài hoặc ngắn của âm thanh trong thời gian (tính theo phách và hình nốt: nốt tròn = 4 phách, nốt trắng = 2 phách, nốt đen = 1 phách, nốt móc đơn = 1/2 phách). 3. Cường độ (Intensity/Dynamics): Độ mạnh hoặc nhẹ (to hoặc nhỏ) của âm thanh. Do biên độ dao động quyết định (gõ mạnh biên độ lớn kêu to, gõ nhẹ biên độ nhỏ kêu nhỏ). Ký hiệu: p (nhẹ), f (mạnh), mf (mạnh vừa). 4. Âm sắc (Timbre): Màu sắc đặc trưng của âm thanh giúp tai phân biệt được giọng hát của từng người hoặc âm thanh phát ra từ các nhạc cụ khác nhau (tiếng đàn piano khác tiếng đàn guitar, tiếng sáo trúc khác tiếng kèn trumpet).
5. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 1
Gam Đô trưởng (C major): Luyện đọc chuỗi cao độ Đô - Rê - Mi - Pha - Son - La - Si - (Đô 2) và ngược lại. - Trường độ và tiết tấu: Sử dụng nốt đen, nốt trắng, nốt móc đơn ở nhịp 2/4. - Luyện tập: Đọc xướng âm chuẩn cao độ kết hợp gõ đệm phách bằng tay hoặc thanh phách.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Hát nhóm bài 'Con đường học trò' kết hợp vận động cơ thể (Body Percussion: vỗ đùi, vỗ tay, búng tay). 2. Trò chơi 'Đôi tai thính': Nghe các âm thanh mẫu và nhận diện chuẩn xác 4 thuộc tính: Cao độ (cao/thấp), Trường độ (dài/ngắn), Cường độ (to/nhỏ), Âm sắc (loại nhạc cụ nào).

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 1 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Bốn thuộc tính của âm thanh có tính nhạc bao gồm những yếu tố nào?
2 Đàn Piano (Dương cầm) có 2 loại phổ biến nhất là gì?
3 Bài hát 'Con đường học trò' do nhạc sĩ nào sáng tác?
4 Thuộc tính nào giúp ta phân biệt được tiếng đàn Piano với tiếng đàn Guitar khi cùng chơi một nốt nhạc?
trang 13–20 Chủ đề 2/8

Chủ đề 2. Cuộc sống tươi đẹp

1. Hát: Đời sống không già vì có chúng em – Trịnh Công Sơn
Sắc thái: Vui tươi, hồn nhiên, rộn ràng, lạc quan
Đời sống không già vì có chúng em, đời sống vui mừng vì có chúng em. Như ngàn bông hoa tươi trong nắng sớm, nụ cười rạng rỡ thắm trên môi xinh. Trái đất này là của chúng em, bầu trời xanh bao la chan hòa tiếng cười. Ta hát vang đón chào tương lai, cho cuộc đời mãi mãi ngát hương hoa tươi!

Hướng dẫn thực hiện: Hát đúng giai điệu, tiết tấu rộn ràng, thể hiện sự hồn nhiên, tinh thần lạc quan yêu đời. Kết hợp động tác vỗ tay theo nhịp hoặc nhún chân theo phách.

2. Nghe nhạc: The Blue Danube (Dòng sông Đa-nuýp xanh) – Johann Strauss II
Cảm nhận giai điệu uyển chuyển, trữ tình, nhịp điệu đặc trưng 3/4 của thể loại nhạc Valse (Viennese Waltz). Bản nhạc miêu tả dòng sông Đa-nuýp thơ mộng uốn quanh qua các thành phố châu Âu với những làn sóng dập dềnh lấp lánh ánh mặt trời.
4. Lí thuyết: Kí hiệu nốt nhạc bằng chữ cái Latin
Để thuận tiện cho việc ghi chép nốt nhạc quốc tế, ghi tên hợp âm và phím đàn, 7 bậc âm cơ bản được ký hiệu bằng 7 chữ cái in hoa Latin: - Nốt Đô = chữ C - Nốt Rê = chữ D - Nốt Mi = chữ E - Nốt Pha = chữ F - Nốt Son = chữ G - Nốt La = chữ A - Nốt Si = chữ B Ghi nhớ theo thứ tự liền bậc: C - D - E - F - G - A - B (tương ứng Đô - Rê - Mi - Pha - Son - La - Si).
6. Nhạc cụ: Recorder và Kèn phím (Melodica)
- Recorder: Cấu tạo gồm mỏ ngậm thổi, thân sáo với các lỗ bấm và đuôi sáo. Cách cầm: tay trái ở trên (ngón cái bấm lỗ 0 ở phía sau, ngón trỏ lỗ 1, ngón giữa lỗ 2, ngón áp út lỗ 3), tay phải ở dưới. Thổi luồng hơi nhẹ, phát âm 'tu'. Bấm nốt Si (lỗ 0 + 1), nốt La (lỗ 0 + 1 + 2), nốt Son (lỗ 0 + 1 + 2 + 3). - Kèn phím: Cấu tạo gồm ống ngậm thổi, bàn phím giống piano nhỏ và thân kèn. Cách thổi hơi đều và ngón tay bấm các nốt cơ bản C, D, E, F, G theo đúng ngón số 1, 2, 3, 4, 5 của bàn tay phải.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Biểu diễn bài hát 'Đời sống không già vì có chúng em' kết hợp động tác múa phụ họa hoặc vỗ tay theo phách. 2. Trò chơi ghép thẻ: Nhìn chữ cái Latin (C, D, E, F, G, A, B) đọc nhanh tên nốt nhạc tiếng Việt và định vị trên phím kèn.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 2 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Kí hiệu nốt nhạc bằng chữ cái Latin của nốt Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si lần lượt là gì?
2 Bản nhạc 'The Blue Danube' của Johann Strauss II được viết theo nhịp điệu đặc trưng của thể loại nhạc nào?
3 Để bấm nốt Si trên sáo Recorder, học sinh dùng tay trái bấm kín những lỗ nào?
4 Bài hát 'Đời sống không già vì có chúng em' là sáng tác của nhạc sĩ nào?
trang 21–28 Chủ đề 3/8

Chủ đề 3. Nhớ ơn thầy cô

1. Hát: Thầy cô là tất cả – Bùi Anh Tú
Sắc thái: Trang nghiêm, xúc động, thiết tha, kính trọng
Từng trang sách mở ra chân trời mới, có bóng hình thầy cô tháng năm miệt mài. Giọt mồ hôi rơi trên trang giáo án, nâng bước chúng em khôn lớn từng ngày. Thầy cô là vầng trăng soi tỏ đường đời, dìu dắt bao thế hệ bước tới tương lai. Chúng em khắc ghi ngàn lời tri ân, dâng đóa hoa thơm kính tặng thầy cô.

Hướng dẫn thực hiện: Hát với tình cảm tha thiết, biết ơn sâu sắc, lấy hơi đúng chỗ câu nhạc, phát âm tròn vành rõ chữ, thể hiện lòng kính trọng công ơn dạy dỗ của thầy cô.

2. Nghe nhạc: Nhớ ơn thầy cô – Nguyễn Ngọc Thiện
Nhận biết giai điệu rộn ràng, tha thiết và dạt dào cảm xúc tri ân. Bài hát gợi lên hình ảnh con đò xưa và bóng dáng người thầy cô tận tụy sớm khuya dìu dắt học trò khôn lớn cập bến tri thức.
3. Thường thức âm nhạc: Hát bè (Hát hợp xướng)
Hát bè là hình thức biểu diễn thanh nhạc nhiều người cùng hát, trong đó các giọng hát kết hợp với nhau tạo nên sự hòa âm phong phú. - Hai hình thức hát bè phổ biến: 1. Hát bè hòa âm: Các bè hát cùng lời, cùng tiết tấu nhưng ở các cao độ khác nhau (thường cách nhau quãng 3, quãng 6), vang lên đồng thời tạo thành các hợp âm hòa quyện êm ái. 2. Hát bè đuổi (Canon): Các bè hát cùng một giai điệu nhưng vào sau nhau một khoảng thời gian nhất định (sau 1 hoặc 2 ô nhịp), bè sau 'đuổi' theo bè trước tạo nên hiệu ứng đối đáp sinh động.
4. Lí thuyết: Nhịp 4/4 (Nhịp C)
- Khái niệm: Nhịp 4/4 có 4 phách trong một ô nhịp, giá trị mỗi phách bằng một nốt đen. Ký hiệu bằng số 4/4 hoặc chữ in hoa C. - Tính chất các phách: + Phách 1: Mạnh (Strong) + Phách 2: Nhẹ (Weak) + Phách 3: Mạnh vừa (Medium) + Phách 4: Nhẹ (Weak) - Sơ đồ đánh nhịp 4/4: Phách 1 đánh xuống, phách 2 đánh vào trong (sang trái), phách 3 đánh ra ngoài (sang phải), phách 4 đánh vòng lên trên về vị trí ban đầu.
5. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 2 – Suliko
Bài đọc nhạc số 2 trích đoạn bài dân ca Gruzia 'Suliko'. - Nhịp 4/4, giai điệu thiết tha, êm đềm. - Luyện đọc chuẩn cao độ các nốt Đô - Rê - Mi - Son - La, trường độ nốt đen, nốt trắng và nốt trắng chấm dôi. - Vừa xướng âm vừa vung tay đánh nhịp 4/4 chính xác theo 4 phách.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Biểu diễn nhóm bài 'Thầy cô là tất cả' kết hợp hát bè hoặc phân chia lĩnh xướng và tốp ca. 2. Chế tạo nhạc cụ tiết tấu từ vật liệu tái chế: Sử dụng lon nước ngọt, nắp chai kim loại, chai nhựa đựng hạt đậu hoặc cát để làm trống lắc (shaker), maracas gõ đệm nhịp 4/4.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 3 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Nhịp 4/4 có tính chất mạnh nhẹ của 4 phách trong một ô nhịp như thế nào?
2 Hai hình thức hát bè cơ bản được giới thiệu trong SGK Âm nhạc 6 là gì?
3 Bài đọc nhạc số 2 có tên là gì và trích từ dân ca nước nào?
4 Bài hát 'Thầy cô là tất cả' là sáng tác của ai?
trang 29–36 Chủ đề 4/8

Chủ đề 4. Ước mơ hòa bình

1. Hát: Những ước mơ – Nguyễn Ngọc Thiện
Sắc thái: Hào hùng, bay bổng, tràn đầy hy vọng
Em ước mơ bay vào không gian xanh, ngắm nhìn trái đất hiền hòa bao la. Em ước mơ không còn chiến tranh tàn phá, muôn nụ cười trẻ thơ rạng ngời dưới nắng xuân. Nắm tay nhau ta kết đoàn kết đoàn, vì một thế giới hòa bình và tình thân ái. Cùng cất cao tiếng hát ước mơ bay xa, cho cuộc đời rạng rỡ ngàn niềm tin yêu!

Hướng dẫn thực hiện: Thể hiện mong muốn cháy bỏng về một thế giới hòa bình, hữu nghị, không còn chiến tranh. Hát với chất giọng vang, khỏe khoắn, truyền cảm.

2. Nghe nhạc: Trích đoạn chương IV Giao hưởng số 9 (Ode to Joy - Khúc hoan ca) – Ludwig van Beethoven
Cảm nhận kiệt tác vĩ đại nhất lịch sử âm nhạc cổ điển thế giới. Beethoven đã đưa hợp xướng 4 bè cùng dàn nhạc giao hưởng khổng lồ vào chương IV để tấu lên bài ca tình anh em, tự do, nhân ái và hòa bình của nhân loại (phổ thơ Schiller).
3. Thường thức âm nhạc: Nhạc sĩ Văn Ký và tác phẩm 'Bài ca hy vọng'
Nhạc sĩ Văn Ký (1928 – 2020), quê quán Nam Định, là một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam, được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học – Nghệ thuật. - Tác phẩm 'Bài ca hy vọng' (1958): Ra đời trong hoàn cảnh đất nước tạm thời bị chia cắt hai miền Nam - Bắc. Với giai điệu vút cao, bay bổng, dạt dào cảm xúc và lời ca lạc quan: 'Từng đôi chim bay đi tiếng ca rộn ràng... Về phương Nam đón ánh bình minh...', tác phẩm đã trở thành biểu tượng tinh thần kiên cường, cổ vũ niềm tin mãnh liệt vào ngày mai hòa bình, thống nhất non sông.
6. Nhạc cụ: Luyện Recorder nốt Đô 2 & Kèn phím gam Đô trưởng (Luồn ngón)
- Recorder: Luyện bấm nốt Đô 2 (C5) - ngón cái tay trái mở hoàn toàn lỗ 0 phía sau (hoặc hé một chút), ngón giữa tay trái bấm lỗ 2, các lỗ khác mở. Thổi hơi nhẹ và gom tròn tiếng. - Kèn phím: Luyện thang âm Đô trưởng (C - D - E - F - G - A - B - C) với kĩ thuật 'Luồn ngón' (Thumb-under): Bấm ngón 1 (Đô), ngón 2 (Rê), ngón 3 (Mi), sau đó luồn ngón cái (ngón 1) sang bấm nốt Pha (F), tiếp tục các ngón 2, 3, 4, 5 cho Son, La, Si, Đô 2.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Biểu diễn nhóm bài 'Những ước mơ' kết hợp hòa tấu sáo recorder và kèn phím giai điệu bài ca hòa bình. 2. Trình bày cảm nhận cá nhân về thông điệp hòa bình trong trích đoạn Ode to Joy của Beethoven và Bài ca hy vọng của Văn Ký.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 4 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Trích đoạn chương IV trong Giao hưởng số 9 của Ludwig van Beethoven còn được biết đến với tên gọi nổi tiếng nào?
2 Tác phẩm 'Bài ca hy vọng' bất hủ do nhạc sĩ nào sáng tác vào năm 1958?
3 Khi chơi thang âm Đô trưởng đi lên trên kèn phím, kĩ thuật nào được dùng để chuyển tiếp ngón từ Mi sang Pha?
4 Bài hát 'Những ước mơ' thể hiện chủ đề tư tưởng cốt lõi gì?
trang 37–44 Chủ đề 5/8

Chủ đề 5. Giai điệu quê hương

1. Hát: Mưa rơi – Dân ca Khơ-mú (Sưu tầm & ghi âm: GS. Tô Ngọc Thanh)
Sắc thái: Hồn nhiên, mộc mạc, tươi vui, mang đậm bản sắc vùng cao
Mưa rơi cho cây tốt tươi, búp chen lá trên cành mượt mà. Mưa rơi cho lúa thêm bông, cho nương rẫy thêm xanh bạt ngàn. Chim hót mừng mùa xuân sang, tiếng khèn reo vang lừng khắp núi rừng. Bản làng ta đón mùa no ấm, tiếng cười vui rộn rã lưng đồi.

Hướng dẫn thực hiện: Hát với sắc thái tươi vui, luyến láy nhẹ nhàng mang âm hưởng dân ca miền núi phía Bắc. Thể hiện niềm hân hoan khi mùa mưa đến mang lại nguồn nước cho nương rẫy tươi tốt, mùa màng bội thu.

2. Nghe nhạc: Hòa tấu nhạc cụ dân tộc 'Mừng hội hoa bông' – Âm nhạc cổ truyền Việt Nam
Cảm nhận không khí lễ hội mùa xuân rộn ràng gắn với văn hóa dân gian. Bản hòa tấu kết hợp các nhạc cụ truyền thống dân tộc (trống hội, thanh la, sáo trúc, nhị, nguyệt, tranh) tái hiện không khí ngày hội tưng bừng cầu mong quốc thái dân an, mùa màng trù phú.
3. Thường thức âm nhạc: Khèn và Sáo trúc
- Khèn (đặc biệt là Khèn Mông): Nhạc cụ hơi độc đáo của đồng bào dân tộc H'Mông và vùng Tây Bắc. Cấu tạo gồm một bầu khèn bằng gỗ và nhiều ống trúc ghép lại, bên trong mỗi ống có lưỡi gà bằng kim loại (đồng). Khèn là nhạc cụ đa âm (phát ra hợp âm), người thổi khèn thường kết hợp các động tác múa khèn nhào lộn điêu luyện trong các dịp chợ phiên, hội xuân Gầu Tào. - Sáo trúc: Nhạc cụ hơi truyền thống của người Việt, chế tạo từ ống trúc hoặc nứa có khoét một lỗ thổi và 6 lỗ bấm chính. Âm thanh trong trẻo, réo rắt, bay bổng, gắn liền với hình ảnh thôn quê thanh bình, chú bé chăn trâu và cánh diều no gió.
5. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 3
Bài đọc nhạc viết ở nhịp 2/4 với các nốt Đô, Mi, Son, La, Đô 2. - Tiết tấu: Nốt đen, nốt trắng và chùm móc đơn rộn rã mang âm hưởng làn điệu dân ca. - Luyện tập: Đọc chuẩn xác cao độ quãng 3, quãng 4; kết hợp gõ đệm phách bằng song loan hoặc thanh phách.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Hát bài 'Mưa rơi' kết hợp gõ đệm bằng thanh phách và mô phỏng âm thanh tiếng mưa rơi, chim hót. 2. Thuyết trình giới thiệu đặc điểm cây Khèn Mông hoặc Sáo trúc Việt Nam trước lớp. 3. Sáng tạo lời ca mới cho giai điệu Bài đọc nhạc số 3 về chủ đề tình yêu quê hương bản làng.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 5 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Bài hát 'Mưa rơi' là bài dân ca của dân tộc nào và do ai sưu tầm, ghi âm?
2 Nhạc cụ hơi truyền thống nào của đồng bào H'Mông có cấu tạo gồm bầu gỗ, nhiều ống trúc và người chơi thường kết hợp vừa thổi vừa múa nhào lộn?
3 Sáo trúc Việt Nam thường được làm từ chất liệu gì và có âm sắc đặc trưng ra sao?
4 Tác phẩm nghe nhạc 'Mừng hội hoa bông' thuộc thể loại biểu diễn nào?
trang 45–52 Chủ đề 6/8

Chủ đề 6. Mẹ trong trái tim em

1. Hát: Chỉ có một trên đời – Nhạc: Trương Quang Lục – Lời: phỏng thơ Nga
Sắc thái: Trữ tình, ngọt ngào, êm dịu, dạt dào tình mẫu tử
Trời cao trong xanh bao la, muôn vì sao lấp lánh đêm đêm. Nhưng mặt trời chỉ có một mà thôi, soi sáng muôn loài sưởi ấm thế gian. Và mẹ hiền của em cũng thế, như vầng trăng soi bước em đi. Dù mai sau đi khắp bốn phương trời, mẹ kính yêu chỉ có một trên đời.

Hướng dẫn thực hiện: Hát với tình cảm tha thiết, ấm áp, sâu lắng, thể hiện lòng biết ơn vô hạn đối với mẹ. Hát đúng cao độ các nốt luyến, ngắt câu đúng chỗ.

3. Thường thức âm nhạc: Johannes Brahms và tác phẩm 'Lullaby' (Bài hát ru)
Johannes Brahms (1833 – 1897) là nhà soạn nhạc, nghệ sĩ dương cầm vĩ đại người Đức thời kỳ Lãng mạn (cùng với J.S. Bach và Beethoven tạo nên bộ ba '3 chữ B' huyền thoại của âm nhạc cổ điển phương Tây). - Tác phẩm 'Lullaby' (Wiegenlied, Op. 49 No. 4): Bản hát ru kinh điển nổi tiếng khắp thế giới. Giai điệu dịu êm, đằm thắm, nhịp điệu dập dềnh như nhịp nôi đưa, vỗ về giấc ngủ bình yên cho trẻ thơ trong vòng tay ấm áp chở che của người mẹ.
4. Lí thuyết: Cung và Nửa cung
- Khái niệm: Cung (Whole tone) và Nửa cung (Semitone) là đơn vị đo khoảng cách về cao độ giữa hai âm thanh liền bậc trong thang âm. 1 cung = 2 nửa cung. Nửa cung là khoảng cách nhỏ nhất trong hệ thống âm nhạc cổ điển phương Tây. - Thang âm tự nhiên Đô trưởng: + C - D: 1 cung + D - E: 1 cung + E - F: 1/2 CUNG (Nửa cung) + F - G: 1 cung + G - A: 1 cung + A - B: 1 cung + B - C: 1/2 CUNG (Nửa cung) - Quy tắc ghi nhớ: Có 2 cặp âm liền bậc tự nhiên cách nhau nửa cung là: Mi - Pha (E - F) và Si - Đô (B - C). Tất cả các cặp âm liền bậc tự nhiên còn lại đều cách nhau 1 cung.
5. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 4 – Pê-chi-a
Bài đọc nhạc số 4 mang tên 'Pê-chi-a'. - Viết ở nhịp 4/4, luyện đọc chính xác các khoảng cách 1 cung và nửa cung (nhất là quãng Mi - Pha và Si - Đô). - Luyện tập: Xướng âm kết hợp đánh nhịp 4/4 đều đặn, chú ý phách mạnh, nhẹ.
6. Nhạc cụ: Luyện Recorder nốt Rê 2 & Kèn phím kỹ thuật Vắt ngón
- Recorder: Bấm nốt Rê 2 (D5) - ngón cái tay trái mở hoàn toàn lỗ 0, ngón trỏ buông, chỉ bấm lỗ 2 bằng ngón giữa tay trái, các lỗ khác mở. Thổi nhẹ nhàng luồng hơi thẳng. - Kèn phím: Luyện gam Đô trưởng đi xuống với kỹ thuật 'Vắt ngón' (Finger-crossing): Đô (ngón 5), Si (ngón 4), Son (ngón 3), Pha (ngón 2), Mi (ngón 1), sau đó vắt ngón 3 qua ngón cái để bấm nốt Rê (D) rồi ngón 2 hoặc ngón 1 bấm nốt Đô (C).
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Biểu diễn bài 'Chỉ có một trên đời' dành tặng mẹ và cô giáo nhân ngày Quốc tế Phụ nữ 8/3 hoặc 20/10. 2. Thực hành hòa âm nhạc cụ tiết tấu tự làm gõ đệm cho bài hát ru Lullaby.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 6 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Trong 7 bậc âm tự nhiên (C - D - E - F - G - A - B - C), hai cặp âm liền bậc nào có khoảng cách là NỬA CUNG?
2 Nhà soạn nhạc người Đức Johannes Brahms nổi tiếng thế giới với bản hát ru nào?
3 Khi chơi thang âm Đô trưởng đi xuống trên kèn phím, kĩ thuật nào được dùng để chuyển tiếp ngón từ Mi sang Rê?
4 Bài hát 'Chỉ có một trên đời' do nhạc sĩ Trương Quang Lục phổ nhạc từ thơ nước nào?
trang 53–58 Chủ đề 7/8

Chủ đề 7. Âm nhạc nước ngoài

1. Hát: Hãy để mặt trời luôn chiếu sáng – Nhạc: Arkady Ostrovsky – Lời: Lev Oshanin
Sắc thái: Vui tươi, rộn ràng, trong sáng, đầy sức sống
Mặt trời luôn chiếu sáng, bầu trời xanh ngát xanh. Em bé luôn vẽ bức tranh tươi màu. Ghi dòng chữ dưới bức tranh: Luôn có mặt trời, luôn có trời xanh, luôn có mẹ hiền, luôn có em tôi! Luôn có mặt trời, luôn có trời xanh, luôn có mẹ hiền, luôn có nụ cười em thơ!

Hướng dẫn thực hiện: Hát với sắc thái trong sáng, tự tin, rạng rỡ. Bài hát là thông điệp hòa bình bất diệt của tuổi thơ toàn cầu, thể hiện mong muốn được sống dưới bầu trời hòa bình, bên mẹ cha và ánh nắng chan hòa.

2. Nghe nhạc: Auld Lang Syne – Dân ca Scotland (Lời thơ: Robert Burns)
Cảm nhận bài hát truyền thống bất hủ của đất nước Scotland. Với giai điệu tha thiết, ấm áp, bài hát tôn vinh tình bạn chân thành và thường được vang lên trong đêm Giao thừa Tết Dương lịch hoặc các dịp sum họp, chia tay lưu luyến.
4. Lí thuyết: Các bậc chuyển hóa và Dấu hóa (♯, ♭, ♮)
- Khái niệm: Dấu hóa là ký hiệu dùng để làm thay đổi cao độ của các bậc âm tự nhiên. - Ba loại dấu hóa cơ bản: 1. Dấu thăng (♯ - Sharp): Có tác dụng nâng cao độ của nốt nhạc lên nửa cung. 2. Dấu giáng (♭ - Flat): Có tác dụng hạ cao độ của nốt nhạc xuống nửa cung. 3. Dấu hoàn (♮ - Natural): Hủy bỏ hiệu lực của dấu thăng hoặc dấu giáng trước đó, đưa nốt nhạc trở về cao độ tự nhiên vốn có. - Vị trí đặt dấu hóa: + Dấu hóa theo khóa (Hóa biểu): Đặt ở đầu khuông nhạc sau khóa nhạc, có tác dụng lên tất cả các nốt cùng tên trong toàn bộ bản nhạc. + Dấu hóa bất thường: Đặt trực tiếp trước một nốt nhạc cụ thể, chỉ có hiệu lực cho nốt đó và các nốt cùng tên trong cùng một ô nhịp.
5. Đọc nhạc: Bài đọc nhạc số 5
Bài đọc nhạc số 5 giúp học sinh làm quen với các nốt có xuất hiện dấu hóa chuyển bậc (dấu thăng ♯ hoặc dấu giáng ♭). - Luyện đọc: Cảm nhận sự thay đổi màu sắc cao độ khi có dấu hóa xuất hiện. - Tiết tấu: Kết hợp đọc các quãng 2, quãng 3 nhảy bậc và gõ đệm nhịp nhàng.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Quan sát một bản nhạc và tìm nhanh các nốt có dấu hóa bất thường hoặc hóa biểu theo khóa. 2. Hát bài 'Hãy để mặt trời luôn chiếu sáng' kết hợp múa động tác hòa bình và vỗ tay theo tiết tấu rộn ràng.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 7 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Tác dụng của Dấu thăng (♯) trong âm nhạc là gì?
2 Tác dụng của Dấu hoàn (♮) là gì?
3 Bài hát nổi tiếng 'Auld Lang Syne' là bài dân ca gắn liền với tình bạn của quốc gia nào?
4 Bài hát thiếu nhi quốc tế 'Hãy để mặt trời luôn chiếu sáng' do nhạc sĩ nào sáng tác phần âm nhạc?
trang 59–65 Chủ đề 8/8

Chủ đề 8. Bác Hồ với thiếu nhi

1. Hát: Bác Hồ – Người cho em tất cả – Hoàng Long – Hoàng Lân
Sắc thái: Hân hoan, tha thiết, dạt dào lòng kính yêu và biết ơn
Cho ánh nắng ban mai là mẹ và là cha, cho câu hát quê hương là thầy và là cô. Cho em tất cả là Bác Hồ kính yêu! Bác như vầng thái dương rạng ngời soi bước em đi. Đời đời em ghi nhớ ngàn công ơn Người, phấn đấu học chăm ngoan xứng danh cháu ngoan Bác Hồ!

Hướng dẫn thực hiện: Hát với tình cảm kính yêu, biết ơn vô bờ bến đối với Bác Hồ muôn vàn kính yêu. Thể hiện niềm hạnh phúc, tự hào của thiếu nhi Việt Nam được sống trong hòa bình độc lập dưới ánh sáng của Đảng và Bác Hồ.

2. Nghe nhạc: Việt Nam quê hương tôi – Đỗ Nhuận
Cảm nhận bài hát ca ngợi vẻ đẹp non sông gấm vóc, con người hiền hòa mến khách và tinh thần kiên cường bất khuất của dân tộc Việt Nam. Giai điệu mượt mà, sâu lắng như lời mời gọi tha thiết bạn bè năm châu đến với dải đất hình chữ S tươi đẹp.
3. Thường thức âm nhạc: Bài hát 'Như có Bác trong ngày đại thắng'
Bài hát bất hủ của nhạc sĩ Phạm Tuyên. - Hoàn cảnh ra đời lịch sử: Đêm ngày 28/4/1975, khi nghe tin chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử sắp toàn thắng giải phóng miền Nam, nhạc sĩ Phạm Tuyên đã xúc động viết trọn vẹn bài hát trong vòng chưa đầy hai tiếng đồng hồ. Trưa ngày 30/4/1975, khi lá cờ giải phóng tung bay trên nóc Dinh Độc Lập, bài hát đã được phát sóng truyền đi khắp cả nước và thế giới qua làn sóng Đài Tiếng nói Việt Nam. - Ý nghĩa: Với giai điệu rộn ràng, khúc chiết, lời ca cô đọng: 'Như có Bác Hồ trong ngày vui đại thắng, lời Bác nay đã thành chiến thắng huy hoàng...', bài hát đã trở thành khúc khải hoàn ca của toàn dân tộc Việt Nam, biểu tượng thiêng liêng của ngày non sông thu về một mối.
6. Nhạc cụ: Luyện hòa tấu Recorder, Kèn phím và Nhạc cụ tiết tấu
Thực hành hòa tấu liên khúc các giai điệu quen thuộc: - Bè 1: Recorder thổi giai điệu chính. - Bè 2: Kèn phím đệm hòa âm các hợp âm C, F, G. - Bè 3: Trống nhỏ, thanh phách, tambourine gõ đệm tiết tấu nhịp nhàng.
7. Vận dụng – Sáng tạo
1. Đệm nhạc, biểu diễn tốp ca mừng ngày sinh nhật Bác Hồ kính yêu (19/5). 2. Sưu tầm tranh ảnh, câu chuyện và giới thiệu các ca khúc bất hủ viết về tình cảm sâu nặng giữa Bác Hồ với thiếu niên, nhi đồng.

Kiểm Tra Nhanh Chủ Đề 8 (4 Câu Trắc Nghiệm Tương Tác)

Tự động chấm điểm
1 Bài hát 'Bác Hồ – Người cho em tất cả' do cặp nhạc sĩ song sinh nào sáng tác?
2 Bài hát 'Như có Bác trong ngày đại thắng' của nhạc sĩ Phạm Tuyên được sáng tác trong sự kiện lịch sử trọng đại nào?
3 Tác phẩm nghe nhạc 'Việt Nam quê hương tôi' do nhạc sĩ tiêu biểu nào sáng tác?
4 Trong dàn hòa tấu học đường gồm Recorder, Kèn phím và Nhạc cụ gõ, vai trò chính của Recorder là gì?