CÔNG NGHỆ 9 — ĐỊNH HƯỚNG NGHỀ NGHIỆP

Nghề nghiệp là một tập hợp các công việc chuyên môn được xã hội thừa nhận. Thông qua quá trình đào tạo bài bản và thực hành, người lao động có được năng lực, tri thức và kĩ năng nghề nghiệp để tạo ra các sản phẩm vật chất hoặc tinh thần, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội, đồng thời mang lại nguồn thu nhập và giá trị phát triển bản thân.

Lĩnh vực kĩ thuật và công nghệ có các đặc trưng lao động nổi bật sau:

• Sản phẩm lao động: Các chi tiết máy, máy móc cơ khí, thiết bị điện – điện tử, vi mạch, hệ thống tự động hóa điều khiển, dây chuyền sản xuất thông minh, các phần mềm và ứng dụng số phục vụ đời sống.
• Đối tượng và hoạt động lao động: Vận dụng các định luật toán học, khoa học tự nhiên, nguyên lí kĩ thuật vào nghiên cứu, thiết kế bản vẽ, chế tạo phôi, gia công, lắp ráp, vận hành, bảo trì và tối ưu hoá hệ thống kĩ thuật.
• Môi trường làm việc: Năng động, đổi mới sáng tạo liên tục với tốc độ vũ bão; thường xuyên tiếp xúc với máy móc hiện đại và công nghệ số; có áp lực về tiến độ, chất lượng và đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt quy định an toàn lao động.

Hệ thống giáo dục quốc dân bao gồm giáo dục chính quy và giáo dục thường xuyên, với 4 cấp học và trình độ đào tạo cốt lõi:

Phân luồng giáo dục là việc tổ chức, định hướng người học sau mỗi cấp học (hai thời điểm vàng: sau THCS và sau THPT) nhằm giúp người học lựa chọn con đường tiếp tục học lên cao, học nghề hoặc tham gia lao động phù hợp năng lực, điều kiện kinh tế gia đình và nhu cầu nhân lực xã hội.

Để trở thành chuyên gia, kĩ sư, kĩ thuật viên trong lĩnh vực kĩ thuật, công nghệ:

• Sau THCS: Có thể chọn vào trường nghề học ngay các ngành nghề thực hành cao như Kĩ thuật sửa chữa ô tô, Điện dân dụng, Lắp ráp điện tử, Cắt gọt kim loại CNC, Quản trị mạng; hoặc vào THPT chú trọng các môn Toán, Vật lí, Hóa học, Tin học, Công nghệ.
• Sau THPT: Đăng kí xét tuyển vào các trường Đại học, Cao đẳng kĩ thuật hàng đầu theo các nhóm ngành: • Công nghệ thông tin & Trí tuệ nhân tạo (AI)
  • An toàn thông tin, Mạng máy tính & Dữ liệu lớn
  • Cơ khí chế tạo máy, Cơ điện tử & Robotics
  • Kĩ thuật Điện – Điện tử – Viễn thông & Vi mạch bán dẫn
  • Kĩ thuật Ô tô, Kĩ thuật Hàng không & Tàu thủy
  • Kĩ thuật Xây dựng, Cầu đường & Kiến trúc

Thị trường lao động là nơi diễn ra sự thỏa thuận, trao đổi giữa người lao động (người bán sức lao động) và người sử dụng lao động (người thuê lao động) về tiền lương, thời gian làm việc và các điều kiện phúc lợi.

• • Cách mạng Khoa học – Công nghệ: Sự trỗi dậy của Trí tuệ nhân tạo (AI), Tự động hóa, Internet vạn vật (IoT) làm biến mất các công việc chân tay giản đơn và bùng nổ nhu cầu nhân lực chất lượng cao biết vận hành công nghệ mới.
• • Chuyển dịch cơ cấu kinh tế: Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ từ nông nghiệp sang công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và dịch vụ số.
• • Chính sách phát triển của Nhà nước: Các chiến lược quốc gia về Chuyển đổi số, Công nghiệp bán dẫn, Năng lượng xanh và Đổi mới sáng tạo thúc đẩy hàng triệu việc làm kĩ thuật mới.
• • Quy mô và chất lượng nguồn cung: Cơ cấu dân số vàng và nhu cầu nâng cao tỉ lệ lao động qua đào tạo có chứng chỉ nghề nghiệp.

Tiến sĩ John Holland khẳng định: Khi tính cách của một người phù hợp với môi trường làm việc, người đó sẽ dễ dàng thích ứng, làm việc đam mê, đạt năng suất cao và gắn bó lâu dài. Mô hình chia làm 6 nhóm:

* Mỗi người thường là sự kết hợp của 2 hoặc 3 nhóm tính cách (ví dụ nhóm RIA, RIC, IRE...).

Nghề nghiệp lí tưởng nhất nằm ở điểm giao thoa giữa 4 câu hỏi:

• Yếu tố chủ quan: Năng lực, sở thích, tính cách, tình trạng sức khỏe của bản thân.
• Yếu tố khách quan: Gia đình (kì vọng, điều kiện tài chính), nhà trường, thị trường lao động, nhóm bạn bè.
• Lời khuyên vàng: Lắng nghe ý kiến tư vấn của cha mẹ, thầy cô nhưng tuyệt đối không chọn nghề theo trào lưu, a dua theo bạn bè hoặc để người khác áp đặt mà bỏ qua năng lực thực tế của chính mình.

Mục tiêu: Tự đánh giá năng lực, sở thích, cá tính và hoàn cảnh gia đình so với yêu cầu thực tế của một ngành nghề kĩ thuật, công nghệ mà em quan tâm; từ đó đưa ra kết luận mức độ phù hợp và định hình kế hoạch học tập.