Khóa Học Giáo Dục Công Dân Lớp 6

1. Khái niệm truyền thống gia đình, dòng họ Truyền thống gia đình, dòng họ là những giá trị tốt đẹp (vật chất và tinh thần) được hình thành và hun đúc trong quá trình tồn tại và phát triển lâu dài, được các thế hệ lưu giữ, trao truyền và kế tục phát huy từ đời này sang đời khác.

Một số truyền thống tốt đẹp tiêu biểu của dân tộc ta:

• Truyền thống đạo đức - lối sống: Yêu nước thương nòi, nhân nghĩa thủy chung, kính trên nhường dưới, đùm bọc sẻ chia khi gian nan hoạn nạn.
• Truyền thống học tập & lao động: Hiếu học, tôn sư trọng đạo, cần cù chịu thương chịu khó, sáng tạo và kiên trì vươn lên thoát nghèo.
• Truyền thống văn hóa - nghề nghiệp: Giữ gìn gia phong lễ phép, phong tục tập quán lành mạnh; các nghề thủ công truyền thống (làm gốm, dệt lụa, chạm khắc bạc, làm nón lá, làm tranh dân gian, bốc thuốc nam...).

2. Ý nghĩa của truyền thống gia đình, dòng họ

• Giúp mỗi cá nhân có thêm kinh nghiệm quý báu, điểm tựa tinh thần vững chắc và niềm tin, sức mạnh to lớn để vượt qua mọi chông gai thử thách trong cuộc sống.
• Góp phần nuôi dưỡng, bồi đắp và hoàn thiện nhân cách, phẩm chất đạo đức tốt đẹp cho mỗi con người từ thuở ấu thơ.
• Làm phong phú thêm kho tàng truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng và dân tộc Việt Nam.

3. Trách nhiệm giữ gìn và phát huy truyền thống

• Tích cực tìm hiểu, trân trọng và tự hào về lịch sử, truyền thống gia đình, dòng họ mình.
• Tự giác học tập chăm chỉ, tu dưỡng đạo đức, rèn luyện kỹ năng, sống có trách nhiệm để làm rạng danh dòng tộc.
• Có những hành động thiết thực, phù hợp với lứa tuổi: phụ giúp công việc gia đình, học hỏi nghề truyền thống, giữ gìn gia phong lễ giáo.
• Luôn tôn trọng truyền thống của các gia đình, dòng họ khác; không tự ti, mặc cảm hay kiêu căng, ngạo mạn; kiên quyết bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan.

1. Khái niệm yêu thương con người Yêu thương con người là sự quan tâm, chăm sóc, đồng cảm sâu sắc và sẵn lòng giúp đỡ, làm những điều tốt đẹp, mang lại niềm vui và hạnh phúc cho người khác, đặc biệt là những người đang gặp khó khăn, hoạn nạn, cơ nhỡ.

Phẩm chất này thể hiện qua câu tục ngữ Việt Nam:

"Thương người như thể thương thân" - "Lá lành đùm lá rách, lá rách đùm lá nát"

2. Biểu hiện cụ thể của lòng yêu thương con người

• Trong gia đình: Yêu kính ông bà cha mẹ, ân cần chăm sóc khi người thân ốm đau, hòa thuận nhường nhịn anh chị em.
• Trong nhà trường: Tận tình giúp đỡ bạn bè học yếu, không xa lánh trêu chọc bạn khuyết tật hay bạn có hoàn cảnh khó khăn.
• Ngoài xã hội: Sẵn sàng nhường ghế xe buýt cho người già, phụ nữ mang thai; quyên góp ủng hộ đồng bào bị bão lũ thiên tai; tham gia các bếp ăn thiện nguyện.
• Biết tha thứ và bao dung: Rộng lòng tha thứ khi người khác chân thành nhận lỗi và sửa đổi; biết hi sinh một phần thời gian, quyền lợi cá nhân vì hạnh phúc chung.

3. Ý nghĩa to lớn của tình yêu thương

• Mang lại niềm vui, sự ấm áp, thắp sáng niềm tin và nghị lực cho những mảnh đời bất hạnh vươn lên.
• Giúp con người xích lại gần nhau, xây dựng một xã hội đoàn kết, văn minh, tràn đầy tình người.
• Người có lòng nhân ái luôn được mọi người tôn trọng, tin yêu và quý trọng.

4. Rèn luyện lòng yêu thương con người mỗi ngày

• Bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: Lời hỏi thăm chân thành, nụ cười động viên, cử chỉ đỡ tay người già qua đường.
• Tham gia tích cực các phong trào vì cộng đồng: Nuôi heo đất giúp bạn vượt khó, hiến tặng sách vở, quần áo cũ còn tốt.
• Lên án, phê phán các hành vi vô cảm, bạo lực học đường, thờ ơ trước nỗi đau của đồng loại hoặc lợi dụng việc từ thiện để trục lợi cá nhân.

1. Khái niệm siêng năng và kiên trì

• Siêng năng: Là đức tính biểu hiện ở sự cần cù, tự giác, chăm chỉ làm việc một cách thường xuyên, đều đặn, không ngại khó ngại khổ.
• Kiên trì: Là sự quyết tâm làm việc đến cùng, giữ vững mục tiêu đã chọn dù gặp phải muôn vàn khó khăn, gian khổ, trở ngại hay thất bại tạm thời.

"Có công mài sắt, có ngày nên kim" - "Ngọc kia chuốt mãi cũng tròn, sắt kia mài mãi cũng còn nên kim".

2. Biểu hiện của người siêng năng, kiên trì

• Trong học tập: Đi học đúng giờ, chuẩn bị bài chu đáo; tự giác đọc sách mở rộng kiến thức; không giấu dốt, kiên nhẫn tìm tòi cách giải các bài toán khó; luyện tập ngoại ngữ hằng ngày.
• Trong lao động: Tự giác làm việc nhà mà không cần bố mẹ nhắc nhở; hoàn thành công việc được giao đúng hạn với chất lượng cao nhất.
• Trong rèn luyện: Duy trì thói quen tập thể dục, thể thao mỗi buổi sáng; kiên trì luyện tập một môn năng khiếu (nhạc cụ, hội họa, bơi lội) dù thời gian đầu gặp nhiều đau mỏi, vụng về.

3. Ý nghĩa của siêng năng, kiên trì

• Giúp con người không ngừng tích lũy kiến thức, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, vượt qua giới hạn của bản thân.
• Là yếu tố tiên quyết biến ước mơ thành hiện thực, gặt hái thành công vững chắc trong công việc và cuộc đời.
• Nhận được sự tin tưởng, nể phục, yêu mến và hỗ trợ từ thầy cô, bạn bè và xã hội.

4. Cách rèn luyện đức tính siêng năng, kiên trì

• Xác định mục tiêu rõ ràng (SMART): Mục tiêu học tập cụ thể, vừa sức (ví dụ: mỗi ngày học thuộc 5 từ vựng tiếng Anh).
• Lập kế hoạch hành động chi tiết: Lập thời gian biểu khoa học cho từng ngày, từng tuần.
• Tập trung cao độ & chống trì hoãn: Thực hiện ngay khi đến giờ, không để việc hôm nay dồn đến ngày mai.
• Đối mặt với thất bại: Xem thất bại là bài học quý, kiên nhẫn tìm nguyên nhân và thử lại phương pháp mới.

1. Khái niệm sự thật và tôn trọng sự thật

• Sự thật: Là những gì có thật trong hiện thực khách quan và phản ánh một cách trung thực, chính xác hiện thực cuộc sống, không bị biến dạng bởi cảm xúc hay ý chí chủ quan.
• Tôn trọng sự thật: Là luôn suy nghĩ, nói và làm theo đúng sự thật khách quan; dũng cảm bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người đúng; kiên quyết lên án, bài trừ những hành vi gian dối, xuyên tạc.

2. Biểu hiện của tôn trọng sự thật

• Luôn trung thực trong thi cử, học tập: không quay cóp bài, không chép sách giải hay nhờ người khác làm hộ.
• Dũng cảm nhận lỗi khi mình vô tình hay cố ý làm sai, không đổ lỗi cho người khác.
• Lên tiếng bảo vệ bạn bè khi bạn bị nghi oan, vu khống hoặc đặt điều nói xấu.
• Khách quan, trung thực khi kể lại một sự việc, không thêm bớt chi tiết, không lan truyền tin đồn thất thiệt (fake news) trên mạng xã hội.

3. Ý nghĩa của việc tôn trọng sự thật

• Là nền tảng cốt lõi xây dựng niềm tin, sự tôn trọng và gắn kết bền chặt giữa con người với con người.
• Hạn chế tối đa những hiểu lầm, tranh chấp, oan sai, góp phần bảo đảm trật tự và sự công bằng xã hội.
• Giúp tâm hồn mỗi cá nhân luôn thanh thản, tự tin và được cộng đồng tin cậy, tôn vinh.

4. Cách thực hiện tôn trọng sự thật trong đời sống

• Luôn kiểm chứng nguồn tin trước khi chia sẻ hay đưa ra bất kỳ kết luận nào.
• Dũng cảm nói lên sự thật bằng thái độ chân thành, văn minh, mang tính xây dựng, không xúc phạm hay công kích người khác.
• Tuyệt đối không vì lòng tham, sự ích kỉ hay sợ bị phạt mà che giấu sự thật hoặc nói sai sự thật.
• Rèn luyện bản lĩnh dám đối mặt với hậu quả khi mình trót phạm sai lầm để sửa chữa tiến bộ.

1. Khái niệm tự lập Tự lập là khả năng tự mình làm lấy các công việc của bản thân trong học tập, sinh hoạt hằng ngày và lao động mà không trông chờ, ỷ lại hay dựa dẫm vào người khác.

"Muốn ăn thì lăn vào bếp" - "Bàn tay ta làm nên tất cả / Có sức người sỏi đá cũng thành cơm".

2. Biểu hiện của tính tự lập

• Trong học tập: Tự giác ngồi vào bàn học đúng giờ; tự chuẩn bị đầy đủ sách vở, dụng cụ theo thời khóa biểu; tự suy nghĩ tìm lời giải trước khi hỏi người khác.
• Trong sinh hoạt cá nhân: Tự gấp chăn màn, vệ sinh cá nhân, tự giặt quần áo nhẹ, chuẩn bị trang phục gọn gàng mỗi sáng.
• Trong gia đình: Chủ động phụ giúp bố mẹ việc nhà (nấu cơm, rửa bát, quét nhà, chăm sóc cây cảnh hoặc em nhỏ).
• Trong suy nghĩ: Có chính kiến riêng, dám tự đưa ra quyết định phù hợp với lứa tuổi và dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình.

3. Ý nghĩa to lớn của tính tự lập

• Giúp con người nhanh chóng trưởng thành, tự tin, rèn luyện được bản lĩnh, sự sáng tạo và khả năng ứng biến linh hoạt.
• Có năng lực vượt qua mọi sóng gió, khó khăn, nghịch cảnh trong cuộc đời.
• Được cha mẹ, thầy cô tin tưởng, bạn bè khâm phục và kính trọng.

4. Rèn luyện tính tự lập cho học sinh lớp 6

• Bắt đầu từ những việc nhỏ hằng ngày: Không để bố mẹ phải gọi dậy đi học, tự chuẩn bị cặp sách từ tối hôm trước.
• Rèn luyện kỹ năng tự phục vụ bản thân: Nấu các món ăn đơn giản (trứng rán, luộc rau, nấu mì), tự bảo quản đồ đạc cá nhân.
• Tự quản lý thời gian và tài chính cá nhân (tiền tiêu vặt hợp lý).
• Lưu ý quan trọng: Tự lập không có nghĩa là cô lập, từ chối mọi sự hướng dẫn, giúp đỡ đúng đắn từ cha mẹ, thầy cô khi đứng trước những vấn đề vượt quá khả năng của mình.

1. Khái niệm tự nhận thức bản thân Tự nhận thức bản thân là khả năng con người tự nhìn nhận, thấu hiểu và đánh giá đúng đắn, khách quan về chính mình: bao gồm sở thích, năng khiếu, tính cách, thói quen, quan điểm sống, cùng những điểm mạnh (ưu điểm) và điểm yếu (hạn chế) của bản thân.

"Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng" - Hiểu mình là bước khởi đầu của mọi trí tuệ.

2. Ý nghĩa của việc tự nhận thức bản thân

• Giúp chúng ta hiểu rõ điểm mạnh của mình để tự tin phát huy, lựa chọn phương pháp học tập và hoạt động ngoại khóa phù hợp.
• Nhận biết rõ những thiếu sót, khiếm khuyết để khiêm tốn học hỏi, kiên trì sửa đổi, hoàn thiện nhân cách.
• Giúp ta làm chủ cảm xúc, điều chỉnh thái độ và hành vi ứng xử hài hòa với mọi người xung quanh, tránh ảo tưởng hoặc tự ti mặc cảm.

3. Các phương pháp tự nhận thức bản thân hiệu quả

• Tự chất vấn & Suy ngẫm: Nhìn lại kết quả học tập, công việc và các mối quan hệ của mình sau mỗi tuần/tháng.
• Lắng nghe phản hồi tích cực: Trân trọng lắng nghe những lời nhận xét, góp ý chân tình từ cha mẹ, thầy cô, bạn bè thân thiết.
• So sánh khách quan: Đối chiếu nhận xét của người khác với suy nghĩ tự đánh giá của bản thân để tìm ra điểm chung xác thực.
• Dấn thân trải nghiệm: Tham gia vào các hoạt động tập thể mới (CLB âm nhạc, thể thao, tình nguyện, làm việc nhóm) để khám phá những tiềm năng còn ẩn giấu của bản thân.

4. Lập kế hoạch phát triển bản thân theo 4 bước:

1. Xác định điểm mạnh & điểm cần cải thiện.
2. Đặt ra mục tiêu rèn luyện cụ thể, có thời hạn.
3. Chọn biện pháp, hành động thực tế mỗi ngày.
4. Theo dõi tiến độ, đánh giá kết quả và linh hoạt điều chỉnh.

1. Nhận biết tình huống nguy hiểm Tình huống nguy hiểm là những biến cố, sự việc bất ngờ xảy ra, có nguy cơ trực tiếp đe dọa nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng, làm tổn thất tài sản và gây hại môi trường sống của bản thân, gia đình và toàn xã hội.

Hai nhóm tình huống nguy hiểm cơ bản:

• Nguy hiểm từ con người: Bị kẻ xấu tiếp cận dụ dỗ, đe dọa, cướp giật tài sản, bạo lực học đường, xâm hại thể xác hoặc có nguy cơ bị bắt cóc.
• Nguy hiểm từ thiên nhiên: Giông bão, sấm sét dữ dội, lốc xoáy, mưa đá, lũ quét, ngập lụt cục bộ, sạt lở đất đá.

2. Kỹ năng ứng phó các tình huống cụ thể:

a) Khi có nguy cơ bị bắt cóc, dụ dỗ:

• Tuyệt đối không đi theo người lạ; không nhận đồ ăn, thức uống, tiền bạc hay đồ chơi từ người không quen biết.
• Nếu bị lôi kéo, hãy vùng vẫy, hét thật to: "Cứu cháu với! Người này không phải bố mẹ cháu!" để thu hút sự can thiệp của người lớn xung quanh.
• Chạy nhanh vào các địa điểm an toàn (đồn công an, siêu thị, nhà bảo vệ, trường học).

b) Khi xảy ra hỏa hoạn (cháy nhà):

• Giữ bình tĩnh, hô to "Cháy! Cháy!" để báo động và lập tức báo tin cho Lực lượng Cứu hỏa và Cứu nạn cứu hộ.
• Lấy khăn ướt, khẩu trang ẩm bịt mũi miệng, hạ thấp người hoặc bò sát mặt sàn để tránh ngạt khói độc.
• Di chuyển men theo bờ tường ra phía lối thoát hiểm an toàn (cầu thang bộ).
• Tuyệt đối KHÔNG sử dụng thang máy và không trốn vào gầm giường hay nhà vệ sinh.

c) Khi có nguy cơ đuối nước:

• Khi bản thân bị trượt ngã xuống nước: Giữ bình tĩnh, thả lỏng ngửa cổ để hít thở, đạp chân nổi và hô hoán cứu trợ.
• Khi thấy người khác bị đuối nước: Không tự ý nhảy xuống nước nếu không có kĩ năng bơi cứu hộ chuyên nghiệp. Hãy hô to tìm người lớn, đồng thời quăng phao cứu sinh, can nhựa rỗng, cành cây dài hoặc dây thừng để kéo nạn nhân vào bờ.

d) Khi gặp giông sét, mưa lũ, sạt lở:

• Giông sét: Không trú mưa dưới gốc cây to trơ trọi, tránh xa cột điện, hàng rào kim loại; ở trong nhà thì ngắt cầu dao điện, tránh dùng các thiết bị điện tử đang cắm sạc.
• Lũ lụt: Không lội qua ngầm tràn, suối chảy xiết; di chuyển lên các vị trí gò đất cao theo hướng dẫn của chính quyền địa phương.

3. Danh mục các cơ quan chức năng cứu hộ, cứu nạn khẩn cấp quốc gia:

1. Khái niệm tiết kiệm Tiết kiệm là biết sử dụng một cách hợp lý, đúng mức, có chừng mực của cải vật chất, tiền bạc, tài nguyên thiên nhiên, thời gian và sức lực của mình cũng như của người khác; không hoang phí nhưng cũng không bủn xỉn, keo kiệt.

"Tích tiểu thành đại" - "Ăn phải dành, có phải kiệm" - "Buôn tàu bán bè không bằng ăn dè hà tiện".

2. Biểu hiện của lối sống tiết kiệm

• Tiết kiệm tiền bạc: Chỉ mua sắm những đồ dùng thực sự cần thiết, không đua đòi hàng hiệu xa xỉ; nuôi heo đất tiết kiệm.
• Tiết kiệm vật chất & đồ ăn: Không để thừa lãng phí thức ăn; giữ gìn cẩn thận sách vở, cặp sách, đồng phục để dùng được lâu bền.
• Tiết kiệm điện & nước: Tắt đèn, quạt, máy tính khi rời khỏi phòng; khóa chặt vòi nước sau khi rửa tay; tận dụng nước rửa rau để tưới cây.
• Tiết kiệm thời gian: Lập thời gian biểu khoa học, học tập tập trung, không lướt mạng xã hội hay chơi game vô bổ thâu đêm suốt sáng.
• Trân trọng sức lao động: Quý trọng mồ hôi công sức lao động của cha mẹ và mọi người lao động trong xã hội.

3. Ý nghĩa to lớn của lối sống tiết kiệm

• Giúp bản thân và gia đình tích lũy nguồn lực tài chính, luôn chủ động đối phó khi ốm đau, hoạn nạn hay khủng hoảng.
• Góp phần bảo tồn tài nguyên thiên nhiên quý giá (nước sạch, nhiên liệu, rừng), giảm thiểu rác thải và bảo vệ môi trường sinh thái.
• Rèn luyện đức tính quý báu, hình thành nhân cách văn minh, tự chủ của người công dân hiện đại.

4. Biện pháp thực hành tiết kiệm cho học sinh lớp 6

• Quy tắc 5 giây: Tắt ngay các thiết bị điện không dùng đến khi bước ra khỏi phòng.
• Quy tắc 'Cần hay Muốn': Trước khi xin tiền bố mẹ mua đồ, hãy tự hỏi món đồ này là thực sự cần cho việc học hay chỉ là nhất thời thích.
• Sử dụng phương pháp quả cà chua (Pomodoro) để tiết kiệm thời gian học tập, nâng cao hiệu quả ôn bài.

1. Khái niệm công dân và quốc tịch

• Công dân: Là người dân của một quốc gia có chủ quyền, có các quyền và nghĩa vụ pháp lý được pháp luật của nhà nước đó quy định và bảo đảm thực hiện.
• Quốc tịch: Là căn cứ pháp lý thiêng liêng để xác định một cá nhân thuộc về một nhà nước nhất định, thể hiện mối quan hệ pháp lý gắn bó bền chặt giữa Nhà nước và công dân.
• Công dân nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: Là tất cả những người mang quốc tịch Việt Nam.

2. Các căn cứ pháp lý xác định công dân Việt Nam (Luật Quốc tịch Việt Nam) Theo pháp luật Việt Nam, người được xác định có quốc tịch Việt Nam thuộc các trường hợp chính:

1. Trẻ em sinh ra có cha và mẹ đều là công dân Việt Nam (bất kể sinh ra tại Việt Nam hay ở nước ngoài).
2. Trẻ em sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam, còn người kia là người không quốc tịch hoặc có cha/mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là công dân nước ngoài nếu có sự thỏa thuận bằng văn bản của cha mẹ vào thời điểm đăng ký khai sinh.
3. Trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ đều là người không quốc tịch, nhưng có nơi thường trú tại Việt Nam.
4. Trẻ sơ sinh bị bỏ rơi hoặc trẻ em được tìm thấy trên lãnh thổ Việt Nam mà không rõ cha mẹ là ai.

Lưu ý pháp lý quan trọng: Quốc tịch không được xác định tùy tiện chỉ dựa vào nơi sinh hay màu da, mà phải căn cứ chặt chẽ theo các quy định của Luật Quốc tịch.

3. Giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam Công dân Việt Nam chứng minh quốc tịch của mình thông qua các giấy tờ pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp:

• Giấy khai sinh (đặc biệt đối với trẻ em dưới 14 tuổi).
• Thẻ Căn cước công dân (hoặc Thẻ Căn cước).
• Hộ chiếu Việt Nam (Passport).
• Giấy chứng nhận có quốc tịch Việt Nam, quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam.

4. Bổn phận của người công dân nhỏ tuổi:

• Tự hào là công dân của một đất nước anh hùng, giàu truyền thống văn hiến.
• Tự giác học tập, tu dưỡng đạo đức, tôn trọng Hiến pháp và pháp luật, bảo vệ của công và giữ gìn môi trường sống.

1. Khái niệm quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân

• Quyền cơ bản của công dân: Là những lợi ích cơ bản nhất về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa và xã hội mà công dân được hưởng, được Nhà nước ghi nhận trong Hiến pháp và được pháp luật bảo vệ, bảo đảm thực hiện.
• Nghĩa vụ cơ bản của công dân: Là những việc làm bắt buộc mà Nhà nước quy định công dân phải thực hiện theo Hiến pháp và pháp luật nhằm bảo vệ lợi ích của quốc gia, dân tộc và quyền lợi chung của cộng đồng.

2. Bảng phân loại 4 nhóm quyền cơ bản của công dân theo Hiến pháp:

3. Các nghĩa vụ cơ bản của người công dân:

• Trung thành vô điều kiện với Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
• Tuân theo Hiến pháp và pháp luật; tham gia bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội.
• Bảo vệ Tổ quốc và thực hiện nghĩa vụ quân sự theo quy định của luật.
• Có nghĩa vụ nộp thuế đầy đủ theo quy định của pháp luật.
• Tôn trọng và bảo vệ tài sản công cộng (của Nhà nước và tập thể), bảo vệ môi trường sinh thái.

4. Mối quan hệ giữa quyền và nghĩa vụ

• Quyền lợi và nghĩa vụ của công dân không thể tách rời nhau: Không có quyền lợi nào mà không đi kèm với trách nhiệm và nghĩa vụ tương ứng.
• Khi thực hiện quyền của mình, công dân không được xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người khác cũng như lợi ích chung của Nhà nước và xã hội.

1. Khái niệm trẻ em Theo Luật Trẻ em năm 2016 của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam:

Trẻ em là người dưới 16 tuổi.

Trẻ em là mầm non tương lai của đất nước, là đối tượng được gia đình, Nhà nước và toàn xã hội ưu tiên chăm sóc, giáo dục và bảo vệ tối đa.

2. Bốn nhóm quyền cơ bản của trẻ em:

1. Nhóm Quyền được Sống còn:

• Là những quyền cơ bản nhất để bảo đảm sự tồn tại của trẻ em.
• Bao gồm: Quyền được khai sinh, có họ tên, có quốc tịch; quyền được chăm sóc sức khỏe ban đầu, tiêm chủng, dinh dưỡng đầy đủ và có chỗ ở an toàn, lành mạnh.

2. Nhóm Quyền được Bảo vệ:

• Là các quyền nhằm bảo vệ trẻ em khỏi mọi hình thức bạo lực, bóc lột, xâm hại, bỏ rơi và phân biệt đối xử.
• Bao gồm: Quyền được bảo vệ khỏi bạo lực học đường, xâm hại tình dục; không bị bóc lột sức lao động sớm; được bảo vệ trong xung đột và thiên tai; được giữ gìn bí mật đời sống riêng tư.

3. Nhóm Quyền được Phát triển:

• Là các quyền nhằm tạo điều kiện tối ưu để trẻ em phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ, tinh thần và đạo đức.
• Bao gồm: Quyền được học tập, giáo dục miễn phí bậc tiểu học; quyền vui chơi giải trí lành mạnh; tham gia các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao và bồi dưỡng năng khiếu cá nhân.

4. Nhóm Quyền được Tham gia:

• Là quyền được nói lên tiếng nói, suy nghĩ và nguyện vọng của chính mình.
• Bao gồm: Quyền được bày tỏ ý kiến, nguyện vọng về các vấn đề liên quan đến trẻ em; quyền tiếp cận thông tin phù hợp với lứa tuổi; quyền tham gia các câu lạc bộ, tổ chức Đoàn - Đội.

3. Bổn phận cốt lõi của trẻ em: Trẻ em được hưởng các quyền thì đồng thời phải thực hiện tốt 5 bổn phận:

• Kính trọng, lễ phép, vâng lời và hiếu thảo với ông bà, cha mẹ.
• Tôn trọng thầy cô giáo, đoàn kết và giúp đỡ bạn bè.
• Chăm chỉ học tập, rèn luyện thân thể, giữ gìn vệ sinh và bảo vệ môi trường.
• Tuân thủ nội quy trường học và chấp hành nghiêm pháp luật (an toàn giao thông).
• Yêu quê hương đất nước, có trách nhiệm với cộng đồng.

1. Trách nhiệm thực hiện quyền trẻ em của 4 trụ cột Thực hiện quyền trẻ em là trách nhiệm chung của toàn thể cộng đồng, bảo đảm cho mọi trẻ em đều được sống trong tình yêu thương, an toàn và phát triển tối đa tiềm năng.

1. Trách nhiệm của bản thân học sinh:

• Chủ động nắm vững các quyền và bổn phận của mình; tích cực học tập, rèn luyện.
• Tôn trọng quyền của bạn bè, không bắt nạt, xúc phạm danh dự hay cô lập người khác.
• Dũng cảm lên tiếng khi thấy bạn bè bị bạo lực, xâm hại; chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ.

2. Trách nhiệm của gia đình:

• Yêu thương, nuôi dưỡng, chăm sóc chu đáo sức khỏe và tạo môi trường học tập tốt nhất cho con.
• Lắng nghe, tôn trọng ý kiến chính đáng của trẻ; không áp đặt thô bạo, không dùng đòn roi bạo lực gia đình.

3. Trách nhiệm của nhà trường:

• Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, tuyệt đối không có bạo lực học đường.
• Đảm bảo công bằng trong giáo dục, tạo điều kiện cho mọi học sinh tham gia hoạt động Đội, văn thể mỹ.
• Lập hòm thư tư vấn tâm lý học đường để lắng nghe và hỗ trợ học sinh kịp thời.

4. Trách nhiệm của xã hội và các cơ quan nhà nước:

• Ban hành chính sách, pháp luật bảo vệ trẻ em; xử lý nghiêm minh các hành vi bạo hành, bóc lột trẻ em.
• Xây dựng sân chơi công cộng, thư viện, nhà thiếu nhi phục vụ hoạt động sinh hoạt lành mạnh của trẻ em.

2. Cách ứng xử khi quyền trẻ em bị xâm hại: Khi bản thân hoặc bạn bè xung quanh bị xâm hại quyền lợi (bị đánh đập, bạo lực học đường, bị cấm đoán đi học, bị xâm hại thân thể...):

• Bước 1: Nhận diện & Giữ bình tĩnh: Xác định hành vi đó là sai trái và không an toàn.
• Bước 2: Dũng cảm lên tiếng: Kiên quyết phản đối kẻ có hành vi xấu; tuyệt đối không im lặng chịu đựng.
• Bước 3: Báo ngay cho người lớn tin cậy: Kể lại toàn bộ sự việc cho cha mẹ, thầy cô chủ nhiệm, cán bộ Đoàn - Đội hoặc nhân viên tư vấn tâm lý.
• Bước 4: Liên hệ Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em: Liên hệ Tổng đài Quốc gia Bảo vệ Trẻ em (hoạt động 24/7 hoàn toàn miễn phí) để được các chuyên gia pháp lý và tâm lý can thiệp hỗ trợ khẩn cấp.

3. Thông điệp hành động:

"Lên tiếng để bảo vệ - Chia sẻ để bình an - Đoàn kết để đẩy lùi bạo lực!"