Bài 1: Làm quen với Trí tuệ nhân tạo
Hiểu được khái niệm cơ bản về Trí tuệ nhân tạo (AI); Nắm vững lịch sử phát triển và phép thử Turing; Nhận biết 4 đặc trưng cốt lõi của AI; Phân biệt được AI hẹp (Narrow AI) và AI tổng quát (AGI).
1. Khái niệm và Lịch sử hình thành Trí tuệ nhân tạo
Trí tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI): Là một ngành khoa học và kỹ thuật thuộc lĩnh vực Khoa học máy tính, nghiên cứu việc xây dựng các máy móc và hệ thống có khả năng mô phỏng các quá trình trí tuệ của con người như: học tập, suy luận logic, nhận thức và tự hoàn thiện.
Phép thử Turing (Turing Test - 1950)
Nhà toán học người Anh Alan Turing đề xuất phép thử: Một người thẩm định giấu mặt đặt câu hỏi văn bản cho cả con người và máy tính. Nếu người thẩm định không thể phân biệt được câu trả lời nào là của máy và câu nào là của người, máy tính đó được coi là có trí tuệ.
Hội thảo Dartmouth (1956)
Thuật ngữ "Artificial Intelligence" chính thức được nhà khoa học máy tính John McCarthy đưa ra tại Hội thảo Dartmouth (Mỹ) năm 1956, đánh dấu sự ra đời chính thức của ngành nghiên cứu AI trên toàn cầu.
2. Bốn đặc trưng cốt lõi của Trí tuệ nhân tạo
Hệ thống AI hiện đại thể hiện trí thông minh qua 4 năng lực đặc trưng sau:
Tự động rút ra tri thức, quy luật từ dữ liệu lớn (Big Data) mà không cần con người lập trình cứng từng bước (Machine Learning, Deep Learning).
Áp dụng các quy tắc logic và tri thức đã học để rút ra kết luận mới, lập kế hoạch hành động hoặc đưa ra phán đoán chính xác.
Thu thập và diễn giải tín hiệu từ thế giới thực qua cảm biến, camera, microphone (thị giác máy tính, nhận dạng giọng nói).
Tìm kiếm đường đi tối ưu, nước cờ chiến thắng trong không gian trạng thái phức tạp (ví dụ: cờ vua Stockfish, AlphaGo).
3. Phân loại Trí tuệ nhân tạo
| Loại AI | Đặc điểm cốt lõi | Ví dụ tiêu biểu |
|---|---|---|
| AI hẹp (Narrow AI / Weak AI) | Chuyên giải quyết một nhiệm vụ cụ thể xuất sắc, không thể tự chuyển đổi tri thức sang nhiệm vụ khác ngoài phạm vi huấn luyện. | Siri, Google Dịch, FaceID, phần mềm chơi cờ AlphaGo. (Toàn bộ AI hiện nay đều thuộc loại này) |
| AI tổng quát (General AI / AGI) | Có trí tuệ ngang tầm con người, khả năng tự học hỏi, thích ứng linh hoạt và giải quyết mọi tác vụ trí óc. | Đang trong giai đoạn nghiên cứu lý thuyết, chưa xuất hiện trên thực tế. |
- Trải nghiệm trò chơi nhận diện hình vẽ Quick, Draw! của Google và phân tích cách mạng nơ-ron AI nhận diện nét vẽ.
- Đặt 3 câu hỏi logic bằng tiếng Việt cho trợ lý AI (ChatGPT / Gemini) và đánh giá độ chính xác của câu trả lời.
- Thảo luận nhóm: Phân tích vì sao nhận diện khuôn mặt FaceID trên điện thoại lại thuộc nhóm AI hẹp (Narrow AI).
Trắc nghiệm củng cố Bài 1 (4 câu)
Tự động chấmCâu 1: Thuật ngữ 'Trí tuệ nhân tạo' (Artificial Intelligence) chính thức được đưa ra tại hội thảo nào và vào năm nào?
Câu 2: Phép thử Turing (Turing Test) được đề xuất nhằm mục đích gì?
Câu 3: Hệ thống AI hiện nay như ChatGPT, phần mềm cờ vua Stockfish thuộc loại AI nào?
Câu 4: Đặc trưng nào của AI giúp hệ thống tự động trích xuất tri thức và tiến bộ hơn qua dữ liệu mà không cần lập trình lại từng câu lệnh?