8
Bài 8. Đấu tranh giành độc lập thời kì Bắc thuộc
Thời kì Bắc thuộc
- Thời kì Bắc thuộc kéo dài hơn một nghìn năm với chính sách đô hộ hà khắc của phong kiến phương Bắc.
- Nhân dân ta kiên quyết không khuất phục, liên tục nổi dậy đấu tranh.
- Các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu: Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (năm 40), Khởi nghĩa Bà Triệu (năm 248), Khởi nghĩa Lý Bí (năm 542), Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (năm 713), Khởi nghĩa Phùng Hưng (khoảng năm 776).
- Năm 938, Ngô Quyền chỉ huy trận Bạch Đằng lịch sử, cắm cọc ngầm bẫy thuyền giặc, đánh tan quân Nam Hán.
- Chiến thắng Bạch Đằng chấm dứt hơn 1000 năm Bắc thuộc, mở ra kỉ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho dân tộc.
Kiến thức phải nhớ: Hơn 1000 năm Bắc thuộc kiên cường bất khuất với các cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng, Bà Triệu, Lý Bí, Mai Thúc Loan và chiến thắng Bạch Đằng 938.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Nêu ý nghĩa to lớn của chiến thắng Bạch Đằng năm 938 do Ngô Quyền chỉ huy?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Chấm dứt hoàn toàn hơn 1000 năm đô hộ của phong kiến phương Bắc, mở ra kỉ nguyên độc lập tự chủ lâu dài cho non sông đất nước Việt Nam.
9
Bài 9. Triều Lý và việc định đô ở Thăng Long
Định đô Thăng Long
- Năm 1009, Lý Công Uẩn lên ngôi vua, sáng lập triều Lý (vua Lý Thái Tổ).
- Mùa thu năm 1010, vua Lý Thái Tổ ban Chiếu dời đô từ Hoa Lư về Đại La và đổi tên là Thăng Long (rồng bay lên).
- Thăng Long có vị trí trung tâm, đất đai bằng phẳng, thuận lợi giao thương và phát triển lâu dài.
- Triều Lý xây dựng Hoàng thành Thăng Long, phát triển nông nghiệp và bảo vệ độc lập dân tộc.
- Năm 1070 lập Văn Miếu và năm 1076 lập Quốc Tử Giám - trường đại học đầu tiên của Việt Nam.
Kiến thức phải nhớ: Năm 1010, vua Lý Thái Tổ dời đô từ Hoa Lư về Đại La đổi tên là Thăng Long; xây dựng Văn Miếu – Quốc Tử Giám đào tạo nhân tài.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Vì sao vua Lý Thái Tổ quyết định dời đô về Thăng Long năm 1010?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Vì Thăng Long là vùng đất trung tâm màu mỡ bằng phẳng, thuận tiện giao thương thủy bộ muôn phương, hội tụ linh khí vững bền cho non sông.
10
Bài 10. Triều Trần xây dựng đất nước và kháng chiến chống quân Mông – Nguyên xâm lược
Kháng chiến Mông – Nguyên
- Năm 1226, triều Trần được thành lập, củng cố bộ máy hành chính, phát triển kinh tế và quân đội.
- Quân và dân triều Trần ba lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên vào các năm 1258, 1285 và 1287–1288.
- Chiến thuật tiêu biểu: 'vườn không nhà trống', chủ động rút lui bảo toàn lực lượng rồi phản công quyết định.
- Những tấm gương tiêu biểu: Trần Hưng Đạo với Hịch tướng sĩ, Hội nghị Bình Than, Hội nghị Diên Hồng (tiếng hô 'Đánh!' vang dội), Trần Quốc Toản bóp nát quả cam.
- Chiến thắng trên sông Bạch Đằng năm 1288 đập tan hoàn toàn dã tâm xâm lược của đế chế Mông – Nguyên.
Kiến thức phải nhớ: Quân dân nhà Trần ba lần toàn thắng quân xâm lược Mông – Nguyên với hào khí Đông A, Hội nghị Diên Hồng và Bạch Đằng 1288.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Nêu các chiến thuật và tinh thần yêu nước tiêu biểu làm nên 3 lần toàn thắng quân Mông – Nguyên của triều Trần?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Kế sách 'vườn không nhà trống', tinh thần Sát Thát quyết chiến, khối đoàn kết quân dân một lòng qua Hội nghị Diên Hồng và sự lãnh đạo tài ba của Trần Hưng Đạo.
11
Bài 11. Khởi nghĩa Lam Sơn và Triều Hậu Lê
Khởi nghĩa Lam Sơn
- Đầu thế kỉ XV, nhà Minh xâm lược nước ta, đô hộ tàn bạo.
- Năm 1418, Lê Lợi phất cờ khởi nghĩa tại Lam Sơn (Thanh Hóa), cùng quân sư Nguyễn Trãi lãnh đạo nhân dân chiến đấu kiên cường.
- Sau 10 năm nếm mật nằm gai gian khổ, cuộc khởi nghĩa Lam Sơn toàn thắng (nổi bật là chiến thắng Tốt Động – Chúc Động và Chi Lăng – Xương Giang).
- Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi vua (Lê Thái Tổ), lập ra triều Hậu Lê, khôi phục tên nước Đại Việt.
- Triều Hậu Lê phát triển thịnh trị dưới thời vua Lê Thánh Tông; ban hành bộ Quốc triều hình luật (luật Hồng Đức) bảo vệ quyền lợi quốc gia và phụ nữ.
Kiến thức phải nhớ: Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo khởi nghĩa Lam Sơn 10 năm toàn thắng; triều Hậu Lê ban hành Quốc triều hình luật (luật Hồng Đức).
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn do ai lãnh đạo và bộ luật Hồng Đức thời Hậu Lê có điểm gì tiến bộ?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Do Lê Lợi và Nguyễn Trãi lãnh đạo 10 năm toàn thắng. Luật Hồng Đức tiến bộ vì bảo vệ chủ quyền biên giới, giữ trật tự xã hội và lần đầu bảo vệ quyền lợi phụ nữ.
12
Bài 12. Triều Nguyễn
Thời kì nhà Nguyễn
- Năm 1802, Nguyễn Ánh lên ngôi vua (Gia Long), lập ra triều Nguyễn, chọn Phú Xuân (Huế) làm kinh đô.
- Năm 1804, vua Gia Long đặt quốc hiệu là Việt Nam.
- Triều Nguyễn củng cố quản lí lãnh thổ thống nhất từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mau, chia đất nước thành các tỉnh dưới thời vua Minh Mạng.
- Ban hành Hoàng triều luật lệ (luật Gia Long), củng cố bộ máy hành chính tập quyền.
- Thực thi và khẳng định chủ quyền đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa qua các đội Hoàng Sa, Bắc Hải cắm mốc, lập miếu và đo đạc hải trình.
- Để lại quần thể di tích Cố đô Huế và Nhã nhạc cung đình Huế được UNESCO vinh danh di sản văn hóa thế giới.
Kiến thức phải nhớ: Triều Nguyễn định đô ở Phú Xuân (Huế), củng cố đất nước thống nhất và xác lập, thực thi chủ quyền ở Hoàng Sa, Trường Sa.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Triều Nguyễn đã thực hiện những hoạt động nào để khẳng định và thực thi chủ quyền đối với Hoàng Sa, Trường Sa?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Cử hải đội Hoàng Sa, Bắc Hải đo đạc hải trình, vẽ bản đồ, cắm cọc tiêu, dựng miếu bia, trồng cây và thu lượm hải vật khẳng định chủ quyền thiêng liêng liên tục.
13
Bài 13. Cách mạng tháng Tám năm 1945
Cách mạng tháng Tám 1945
- Năm 1945, thời cơ cách mạng chín muồi khi phát xít Nhật đầu hàng đồng minh.
- Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, toàn thể nhân dân đứng lên Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên cả nước.
- Khởi nghĩa thắng lợi nhanh chóng ở Hà Nội (19/8), Huế (23/8), Sài Gòn (25/8).
- Ngày 2 tháng 9 năm 1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập.
- Tuyên ngôn Độc lập tuyên bố trước quốc dân và thế giới sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỉ nguyên độc lập, tự do.
Kiến thức phải nhớ: Cách mạng tháng Tám 1945 thắng lợi vĩ đại; ngày 2/9/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước VNDCCH.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Nêu ý nghĩa lịch sử của bản Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945 do Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên đọc?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, chấm dứt hoàn toàn ách thống trị thực dân phong kiến, mở ra kỉ nguyên tự do, độc lập vẻ vang cho dân tộc.
14
Bài 14. Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954
Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954
- Điện Biên Phủ là tập đoàn cứ điểm quân sự kiên cố nhất của thực dân Pháp tại Đông Dương.
- Đầu năm 1954, Trung ương Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy.
- Quân và dân ta vượt muôn vàn gian nan, 'khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt', kéo pháo vào trận địa.
- Trải qua 56 ngày đêm chiến đấu ngoan cường từ 13/3 đến 7/5/1954, quân ta tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm.
- Chiều 7/5/1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thắng tung bay trên nóc hầm tướng Đờ Ca-xtơ-ri.
- Ý nghĩa: 'Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu', buộc Pháp kí Hiệp định Giơ-ne-vơ lập lại hòa bình ở miền Bắc.
Kiến thức phải nhớ: Chiến dịch Điện Biên Phủ 1954 kéo dài 56 ngày đêm kết thúc thắng lợi, đập tan cứ điểm của thực dân Pháp, chấn động địa cầu.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954 diễn ra trong bao nhiêu ngày đêm và mang ý nghĩa lịch sử như thế nào?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Diễn ra trong 56 ngày đêm (13/3 - 7/5/1954). Chiến dịch toàn thắng 'Lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu', giải phóng hoàn toàn miền Bắc nước ta.
15
Bài 15. Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975
Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975
- Mùa xuân năm 1975, quân và dân ta mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy với các chiến dịch Tây Nguyên, Huế – Đà Nẵng.
- Chiến dịch Hồ Chí Minh là chiến dịch quyết chiến chiến lược giải phóng Sài Gòn – Gia Định.
- Đúng 11 giờ 30 phút ngày 30 tháng 4 năm 1975, xe tăng quân giải phóng húc đổ cổng Dinh Độc Lập; lá cờ cách mạng tung bay trên nóc dinh.
- Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng không điều kiện, chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng.
- Đất nước thống nhất trọn vẹn, non sông thu về một mối, mở ra kỉ nguyên độc lập, thống nhất và đi lên chủ nghĩa xã hội.
Kiến thức phải nhớ: Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng hoàn toàn miền Nam ngày 30/4/1975, non sông nối liền một dải thống nhất.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Thời khắc 11 giờ 30 phút ngày 30/4/1975 mang ý nghĩa lịch sử trọng đại gì đối với dân tộc Việt Nam?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Đó là khoảnh khắc Chiến dịch Hồ Chí Minh toàn thắng, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất non sông đất nước sau 21 năm kháng chiến gian khổ.
16
Bài 16. Đất nước Đổi mới
Đất nước Đổi mới
- Sau năm 1975, đất nước bước vào công cuộc khôi phục và xây dựng nhưng gặp nhiều khó khăn về kinh tế - xã hội.
- Năm 1986, Đại hội Đảng lần thứ VI đề ra đường lối Đổi mới toàn diện đất nước.
- Nội dung Đổi mới: chuyển dịch sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, phát triển nông nghiệp, công nghiệp và dịch vụ, mở rộng hợp tác quốc tế.
- Thành tựu: từ nước thiếu lương thực trở thành nước xuất khẩu gạo hàng đầu; đời sống nhân dân cải thiện rõ rệt.
- Cơ sở hạ tầng hiện đại (cầu đường, sân bay, cảng biển), vị thế đối ngoại của Việt Nam ngày càng nâng cao trên trường quốc tế.
Kiến thức phải nhớ: Đất nước tiến hành Đổi mới từ năm 1986, kinh tế xã hội phát triển vượt bậc, đời sống nâng cao và hội nhập quốc tế toàn diện.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Chủ trương Đổi mới đất nước được đề ra từ năm nào và mang lại những thành tựu to lớn gì?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Được khởi xướng từ Đại hội VI năm 1986. Đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng, kinh tế phát triển vượt bậc, trở thành nước xuất khẩu hàng đầu và nâng cao vị thế quốc tế.
17
Bài 17. Các di tích lịch sử và văn hóa tiêu biểu của Việt Nam
Di tích lịch sử văn hóa
- Việt Nam có hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú trải dài trên khắp mọi miền Tổ quốc.
- Một số di tích tiêu biểu: Khu di tích Đền Hùng (Phú Thọ), Thành Cổ Loa (Hà Nội), Hoàng thành Thăng Long (Hà Nội), Quần thể di tích Cố đô Huế (Thừa Thiên Huế), Phố cổ Hội An (Quảng Nam), Thánh địa Mỹ Sơn (Quảng Nam), Địa đạo Củ Chi (TP. Hồ Chí Minh).
- Các di tích là bằng chứng sống động về trí tuệ, nghệ thuật kiến trúc và tinh thần đấu tranh kiên cường của cha ông.
- Bảo vệ, tôn tạo di tích và ứng xử văn minh khi tham quan là trách nhiệm của mỗi công dân và học sinh.
Kiến thức phải nhớ: Di tích lịch sử như Cổ Loa, Cố đô Huế, Hoàng thành Thăng Long, Địa đạo Củ Chi là di sản văn hóa trường tồn của dân tộc.
Câu hỏi ôn tập cuối bài:
"Kể tên các di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu của nước ta được UNESCO công nhận và nêu cách gìn giữ di tích khi đi tham quan?"
→ Bấm để xem gợi ý trả lời
Gợi ý đáp án: Hoàng thành Thăng Long, Cố đô Huế, Phố cổ Hội An, Thánh địa Mỹ Sơn. Khi tham quan cần giữ vệ sinh chung, không vẽ bậy, tôn trọng hiện vật và tuân thủ nội quy di tích.