Bài 1: Khái niệm, Lược sử và Đặc trưng của Nghệ thuật Hội họa
Mục Tiêu Bài Học
- Hiểu rõ định nghĩa hội họa là nghệ thuật tạo hình trên bề mặt hai chiều (2D) thông qua đường nét, hình mảng và màu sắc.
- Nắm được các mốc phát triển tiêu biểu từ tranh bích họa hang động tiền sử, hội họa Phục hưng đến nghệ thuật hiện đại.
- Phân biệt đặc trưng cơ bản giữa hội họa với đồ họa tranh in và điêu khắc.
- Nhận thức sức mạnh truyền tải cảm xúc, tư tưởng và rung động thẩm mỹ vô biên của ngôn ngữ hội họa.
1. Bản chất và Khái niệm Nghệ thuật Hội họa
Hội họa (Painting) là loại hình nghệ thuật tạo hình thị giác kinh điển và phổ biến bậc nhất của nhân loại. Khác với điêu khắc chiếm lĩnh không gian vật lý 3 chiều (3D), hội họa là nghệ thuật tổ chức không gian thị giác trên một bề mặt hai chiều (2D) phẳng (như toan vải canvas, giấy, ván gỗ, lụa hoặc tường vôi) thông qua sự kết hợp hài hòa giữa đường nét, hình mảng, ánh sáng và màu sắc.
Sử dụng luật phối cảnh xa gần, bóng đổ và độ chuyển sắc độ để tạo ảo giác quang học về chiều sâu không gian vô tận trên mặt phẳng hữu hạn.
Màu sắc trong hội họa không chỉ mô phỏng hiện thực khách quan mà còn là tấm gương phản chiếu tâm hồn, rung cảm nội tâm và triết lý sống của người nghệ sĩ.
Mỗi nhát cọ quét, dập, miết hay vệt dao bay để lại vệt chất cảm độc bản duy nhất, mang đậm nhịp thở và năng lượng sáng tạo của họa sĩ.
2. Lược sử Phát triển Hội họa Nhân loại
| Thời kỳ lịch sử | Đặc trưng nghệ thuật & Chất liệu | Tác phẩm / Họa sĩ tiêu biểu |
|---|---|---|
| Thời Tiền sử (~30.000 năm TCN) | Tranh vẽ trên vách hang đá bằng bột khoáng son, than củi trộn mỡ động vật; mô tả muông thú săn bắn và tín ngưỡng phồn thực. | Bích họa hang động Lascaux (Pháp), Altamira (Tây Ban Nha) |
| Phục Hưng Ý (TK XV - XVI) | Phát minh luật xa gần điểm tụ khoa học, giải phẫu cơ thể người chuẩn mực, ra đời chất liệu sơn dầu; tôn vinh vẻ đẹp con người. | Mona Lisa, Bữa ăn tối cuối cùng (Leonardo da Vinci); Trường học Athens (Raphael) |
| Trường phái Ấn tượng (Cuối TK XIX) | Rời khỏi xưởng vẽ ra ngoài trời bắt trọn ánh sáng mặt trời tự nhiên; chia nhỏ vệt màu nguyên chất, phủ nhận màu đen tuyền. | Ấn tượng mặt trời mọc (Claude Monet), Bữa trưa trên du thuyền (Renoir) |
| Hiện đại thế kỷ XX | Giải phóng màu sắc (Dã thú - Matisse), phân mảnh hình thể (Lập thể - Picasso), trừu tượng thuần khiết (Kandinsky). | Những cô nàng ở Avignon, Guernica (Pablo Picasso); Vàng đỏ xanh (Kandinsky) |
Câu Hỏi Luyện Tập Bài 1
Kiểm tra ngay mức độ thấu hiểu bài học
Câu 1: Đặc trưng phương thức không gian cơ bản nhất của nghệ thuật hội họa là gì?
Câu 2: Những bức tranh bích họa cổ nhất của loài người được tìm thấy trên vách hang động nào ở châu Âu?
Câu 3: Kiệt tác hội họa 'Mona Lisa' với nụ cười bí ẩn và kỹ thuật làm mờ ranh giới Sfumato là của danh họa nào?
Câu 4: Trường phái hội họa nào cuối thế kỷ XIX đã đưa giá vẽ ra ngoài trời để ghi lại sự biến đổi kỳ diệu của ánh sáng tự nhiên?