Tin Học 10

• Thông tin (Information): Là những hiểu biết của con người về thế giới xung quanh và về chính bản thân mình. Thông tin giúp con người đưa ra các quyết định hành động đúng đắn.
• Dữ liệu (Data): Là cách biểu diễn thông tin dưới dạng các kí hiệu, chữ viết, con số, hình ảnh, âm thanh... để có thể lưu trữ, truyền tải và xử lí bằng các phương tiện số.
• Dữ liệu số trong máy tính: Máy tính chỉ có thể tiếp nhận, lưu trữ và xử lí dữ liệu số hóa dưới dạng các dãy bit gồm hai kí hiệu 0 và 1.
• Mối quan hệ giữa thông tin và dữ liệu: Cùng một thông tin có thể biểu diễn bằng nhiều dạng dữ liệu khác nhau; ngược lại, cùng một dữ liệu có thể đem lại thông tin khác nhau tùy thuộc vào ngữ cảnh và cách diễn giải. Dữ liệu sai lệch hoặc thiếu sót sẽ dẫn đến thông tin sai lệch.

• Quy trình xử lí thông tin cơ bản:

• Đầu vào (Input): Thu nhận dữ liệu từ các thiết bị ngoại vi như bàn phím, chuột, máy quét, camera, cảm biến (IoT) hoặc từ mạng Internet.
• Xử lí (Process): Bộ vi xử lí (CPU) thực hiện các phép toán số học và logic theo tập lệnh đã được lập trình để biến đổi dữ liệu đầu vào.
• Đầu ra (Output): Xuất thông tin ra màn hình, loa, máy in, hoặc lưu vào bộ nhớ thứ cấp (ổ đĩa SSD, HDD, đám mây) để phục vụ cho các quy trình tiếp theo.

• Bit (Binary digit): Đơn vị đo lượng thông tin nhỏ nhất, chỉ nhận một trong hai giá trị là 0 hoặc 1.
• Byte: Đơn vị cơ bản đo dung lượng bộ nhớ: $1\text{ Byte} = 8\text{ bit}$. Một byte có thể biểu diễn $2^8 = 256$ trạng thái khác nhau.
• Bội số của Byte:
• $1\text{ KB (Kilobyte)} = 1024\text{ Bytes} = 2^{10}\text{ Bytes}$.
• $1\text{ MB (Megabyte)} = 1024\text{ KB} = 2^{20}\text{ Bytes}$.
• $1\text{ GB (Gigabyte)} = 1024\text{ MB} = 2^{30}\text{ Bytes}$.
• $1\text{ TB (Terabyte)} = 1024\text{ GB} = 2^{40}\text{ Bytes}$.

• Khái niệm thiết bị thông minh (Smart Devices): Là các thiết bị điện tử có tích hợp bộ xử lí máy tính, phần mềm, bộ nhớ, các cảm biến môi trường và khả năng kết nối mạng (Wi-Fi, Bluetooth, 4G/5G) để tự động thu thập, xử lí và trao đổi dữ liệu mà không cần con người can thiệp liên tục.
• Ví dụ điển hình: Điện thoại thông minh (Smartphone), đồng hồ thông minh (Smartwatch), robot hút bụi tự hành, thiết bị nhà thông minh (Smart Home), xe ô tô tự lái.

• Tự động hóa sản xuất: Các dây chuyền robot công nghiệp, hệ thống quản lí chuỗi cung ứng thông minh nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.
• Giao tiếp và cộng đồng: Mạng xã hội, thư điện tử, cuộc gọi video giúp xóa nhòa khoảng cách địa lí, kết nối cộng đồng toàn cầu tức thì.
• Giáo dục và y tế: Học tập trực tuyến (E-learning), bệnh án điện tử, chẩn đoán hình ảnh bằng AI và phẫu thuật nội soi hỗ trợ bởi robot.
• Chính phủ điện tử và dịch vụ công: Đăng kí thủ tục hành chính trực tuyến, căn cước công dân số, thanh toán không dùng tiền mặt.

• Thách thức: Khoảng cách số giữa các vùng miền, nguy cơ nghiện thiết bị số, lộ lọt dữ liệu riêng tư, lừa đảo trực tuyến và tin tức giả mạo (Fake News).
• Trách nhiệm của công dân số: Biết chọn lọc và kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân, tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ và sử dụng công nghệ một cách nhân văn, lành mạnh.

• Kiểu dữ liệu (Data Type): Là tập hợp các giá trị mà một đại lượng có thể nhận cùng với các phép toán hợp lệ có thể thực hiện trên các giá trị đó.
• Các kiểu dữ liệu cơ bản: Kiểu số nguyên (integer), số thực (float), kiểu logic (boolean), kiểu kí tự và chuỗi văn bản (string).

• Bản chất lưu trữ văn bản: Máy tính không lưu trữ trực tiếp hình ảnh chữ cái mà lưu trữ các con số mã hóa (mã kí tự) tương ứng theo một bảng mã chuẩn.
• Bảng mã ASCII (American Standard Code for Information Interchange):
• Sử dụng 7 bit (hoặc 8 bit cho ASCII mở rộng) để mã hóa 128 (hoặc 256) kí tự gồm chữ cái tiếng Anh, chữ số và kí hiệu điều khiển.
• Không đủ dung lượng để mã hóa các ngôn ngữ có dấu như tiếng Việt, chữ tượng hình tiếng Trung, Nhật, Hàn.
• Bảng mã Unicode:
• Bảng mã quốc tế toàn diện, cung cấp không gian mã đủ lớn để đại diện cho tất cả các kí tự của mọi ngôn ngữ trên thế giới.
• Chuẩn mã hóa UTF-8: Là cách mã hóa Unicode phổ biến nhất hiện nay, sử dụng số byte biến đổi (từ 1 đến 4 byte cho mỗi kí tự), tương thích ngược hoàn hảo với ASCII và tiết kiệm dung lượng lưu trữ.

• Mã kí tự (Character Code): Xác định định danh trừu tượng của kí tự (ví dụ: chữ 'A' có mã ASCII là 65).
• Phông chữ (Font): Tập hợp các hình vẽ đồ họa quy định cách hiển thị hình dáng, kiểu dáng của kí tự trên màn hình hoặc trang in. Nếu chọn sai bảng mã hoặc thiếu phông chữ thì văn bản sẽ bị lỗi hiển thị (vỡ font).

• Đặc điểm: Hệ đếm cơ số 2 chỉ sử dụng hai chữ số là 0 và 1. Giá trị của mỗi chữ số phụ thuộc vào vị trí của nó theo lũy thừa của 2:

$$(d_n d_{n-1} ... d_1 d_0)_2 = \sum_{i=0}^n d_i \cdot 2^i$$

• Chuyển đổi nhị phân $\to$ thập phân: Nhân từng chữ số với lũy thừa cơ số 2 tương ứng rồi cộng lại.

*(Ví dụ: $1101_2 = 1 \cdot 2^3 + 1 \cdot 2^2 + 0 \cdot 2^1 + 1 \cdot 2^0 = 8 + 4 + 0 + 1 = 13_{10}$).*

• Chuyển đổi thập phân $\to$ nhị phân: Chia liên tiếp phần nguyên cho 2, ghi lại các số dư, sau đó viết các số dư theo thứ tự ngược lại từ dưới lên trên.

• Quy tắc cộng nhị phân:
• $0 + 0 = 0$
• $0 + 1 = 1$
• $1 + 0 = 1$
• $1 + 1 = 10$ (viết 0, nhớ 1 sang hàng bên trái)
• $1 + 1 + 1 = 11$ (viết 1, nhớ 1)
• Quy tắc nhân nhị phân: Tương tự nhân thập phân nhưng chỉ gồm các phép nhân với 0 và 1, sau đó cộng các tích riêng đã dịch chuyển vị trí.

• Phương pháp mã bù hai (Two's Complement):
• Là phương pháp chuẩn được hầu hết các kiến trúc máy tính hiện đại sử dụng để biểu diễn số nguyên có dấu.
• Cách tạo số âm bù 2: Đảo tất cả các bit của số dương (0 thành 1, 1 thành 0) rồi cộng thêm 1.
• Ưu điểm vượt trội: Phép trừ được thực hiện hoàn toàn giống như phép cộng, và chỉ có một biểu diễn duy nhất cho số 0.
• Hiện tượng tràn số (Overflow): Xảy ra khi kết quả tính toán vượt quá giới hạn miền giá trị mà số bit quy định có thể biểu diễn được.

• Mệnh đề logic: Là câu khẳng định chỉ nhận một trong hai giá trị chân lí: ĐÚNG (True) hoặc SAI (False).
• Biểu diễn trong máy tính: Trong mạch điện tử và lập trình, giá trị Đúng thường được quy ước tương ứng với bit 1 (hoặc mức điện áp cao), giá trị Sai tương ứng với bit 0 (mức điện áp thấp).

• Phép VÀ (AND): Kí hiệu $\land$ hoặc toán tử and. Kết quả chỉ Đúng khi cả hai đầu vào đều Đúng.

$$1 \text{ AND } 1 = 1;\quad 1 \text{ AND } 0 = 0;\quad 0 \text{ AND } 0 = 0$$

• Phép HOẶC bao hàm (OR): Kí hiệu $\lor$ hoặc toán tử or. Kết quả Đúng khi có ít nhất một đầu vào Đúng.

$$1 \text{ OR } 0 = 1;\quad 0 \text{ OR } 1 = 1;\quad 0 \text{ OR } 0 = 0$$

• Phép PHỦ ĐỊNH (NOT): Kí hiệu $\neg$ hoặc toán tử not. Đảo ngược giá trị chân lí: $\text{NOT } 1 = 0;\, \text{NOT } 0 = 1$.
• Phép HOẶC loại trừ (XOR): Kí hiệu $\oplus$. Kết quả Đúng khi hai đầu vào có giá trị khác nhau; kết quả Sai khi hai đầu vào giống nhau:

$$1 \oplus 0 = 1;\quad 0 \oplus 1 = 1;\quad 1 \oplus 1 = 0;\quad 0 \oplus 0 = 0$$

• Các phép toán logic là nền tảng để thiết kế các cổng logic (Logic Gates) cấu thành nên bộ xử lí CPU (bộ số học và logic ALU).
• Trong lập trình, các biểu thức logic được sử dụng để điều khiển các cấu trúc rẽ nhánh (if) và cấu trúc lặp (while).

• Bản chất âm thanh: Là sóng cơ học liên tục trong tự nhiên. Để máy tính xử lí được, tín hiệu liên tục phải được số hóa qua hai bước:
• Lấy mẫu (Sampling): Đo biên độ tín hiệu âm thanh tại các khoảng thời gian đều đặn. Tần số lấy mẫu (Sampling Rate, đơn vị Hz) là số lần đo trong một giây (ví dụ: đĩa CD chuẩn lấy mẫu 44.100 Hz).
• Lượng tử hóa (Quantization): Làm tròn giá trị biên độ đo được thành các mức rời rạc và mã hóa bằng các bit nhị phân (độ sâu bit, ví dụ: 16 bit hoặc 24 bit).
• Công thức ước lượng dung lượng âm thanh không nén:

$$\text{Dung lượng (Byte)} = \frac{\text{Thời gian (s)} \times \text{Tần số lấy mẫu (Hz)} \times \text{Độ sâu bit} \times \text{Số kênh}}{8}$$

• Ảnh Raster (Bitmap):
• Được cấu tạo từ một lưới các điểm ảnh (Pixel) hình vuông xếp liền nhau.
• Độ phân giải: Số lượng pixel theo chiều ngang $\times$ chiều dọc (ví dụ: $1920 \times 1080$).
• Độ sâu màu (Color Depth): Số bit dùng để lưu mã màu cho mỗi pixel (ví dụ: True Color 24 bit gồm 8 bit Đỏ, 8 bit Xanh lá, 8 bit Xanh dương - RGB).
• *Nhược điểm:* Khi phóng to hình ảnh sẽ bị vỡ hạt, răng cưa. Định dạng phổ biến: JPEG, PNG, BMP.
• Đồ họa Vector:
• Hình ảnh được định nghĩa bằng các công thức toán học (tọa độ điểm, đường thẳng, đường cong Bézier, đa giác, màu tô).
• *Ưu điểm vượt trội:* Có thể phóng to hay thu nhỏ tùy ý mà hình vẽ vẫn luôn sắc nét, không bị vỡ nét; dung lượng tệp thường nhỏ. Thích hợp cho thiết kế logo, biểu đồ, icon. Định dạng phổ biến: SVG, EPS, AI.

• Nén không mất dữ liệu (Lossless): Khôi phục chính xác 100% dữ liệu gốc khi giải nén (ví dụ: ZIP, PNG, FLAC).
• Nén mất dữ liệu (Lossy): Loại bỏ bớt một phần thông tin mà mắt người hoặc tai người khó nhận biết để đạt tỉ lệ nén rất cao (ví dụ: JPEG, MP3, MP4).

• Hệ điều hành di động phổ biến: Android, iOS.
• Thành phần giao diện cơ bản: Màn hình chính (Home Screen), khay ứng dụng, thanh trạng thái (Status Bar) hiển thị pin/sóng/thời gian, thanh điều hướng (Back, Home, Recent Apps).
• Các kết nối không dây: Wi-Fi, Bluetooth (kết nối tai nghe, đồng hồ, loa), mạng di động 4G/5G, định vị toàn cầu GPS.

• Cấu trúc thư mục phân cấp: Bộ nhớ trong (Internal Storage) và thẻ nhớ ngoài (SD Card) được tổ chức theo mô hình cây thư mục gồm các thư mục gốc, thư mục con và tệp tin.
• Các thao tác tệp cơ bản: Xem thông tin tệp, tạo thư mục mới, sao chép (Copy), di chuyển (Move), đổi tên (Rename), chia sẻ (Share) và xóa (Delete).
• Đồng bộ hóa đám mây (Cloud Sync): Kết nối tài khoản Google Drive, iCloud, OneDrive để tự động sao lưu danh bạ, ảnh, video và tài liệu học tập.

• Luôn kiểm tra dung lượng bộ nhớ trống trước khi tải tệp lớn.
• Không tùy tiện xóa các tệp hệ thống hoặc dữ liệu người khác khi dùng chung thiết bị.
• Đặt mật khẩu khóa màn hình (mã PIN, vân tay, nhận diện khuôn mặt) để bảo mật thiết bị cá nhân.

• Mạng máy tính (Computer Network): Là tập hợp các thiết bị máy tính được kết nối với nhau bằng các phương tiện truyền dẫn (dây cáp mạng hoặc sóng vô tuyến) để chia sẻ tài nguyên và trao đổi dữ liệu.
• Các thành phần cốt lõi:
• Thiết bị đầu cuối (End Devices): Máy tính để bàn, laptop, máy chủ, máy in, điện thoại thông minh, camera an ninh.
• Thiết bị kết nối mạng (Network Devices): Bộ chuyển mạch (Switch - chuyển tiếp gói tin trong mạng nội bộ), Bộ định tuyến (Router - định tuyến đường đi giữa các mạng khác nhau), Điểm truy cập không dây (Access Point).
• Giao thức mạng (Protocol): Bộ quy tắc chuẩn để các thiết bị hiểu và giao tiếp được với nhau, phổ biến nhất là bộ giao thức TCP/IP.

• Mạng cục bộ (LAN - Local Area Network): Kết nối các máy tính trong một phạm vi địa lí nhỏ như một phòng học, một tòa nhà hay một cơ quan. Tốc độ truyền cao, độ trễ thấp.
• Mạng diện rộng (WAN - Wide Area Network): Kết nối các mạng LAN trên phạm vi địa lí rộng lớn (quốc gia, châu lục hoặc toàn cầu). Internet chính là mạng WAN lớn nhất hành tinh.

• Điện toán đám mây (Cloud Computing): Cung cấp tài nguyên tính toán (máy chủ, lưu trữ, cơ sở dữ liệu, phần mềm) theo nhu cầu qua Internet (như Google Drive, AWS, Microsoft Azure).
• Internet vạn vật (IoT - Internet of Things): Mạng lưới hàng tỉ thiết bị vật lí được gắn cảm biến và phần mềm để tự động kết nối, chia sẻ dữ liệu qua Internet (như đồng hồ thông minh, nông nghiệp thông minh, xe thông minh).

• Mã độc (Malware): Gồm virus, sâu máy tính (worm), mã độc tống tiền (ransomware), phần mềm gián điệp (spyware) lây nhiễm qua tệp tải về hoặc USB.
• Tấn công giả mạo (Phishing): Kẻ xấu tạo các trang web hoặc gửi email/tin nhắn giả mạo các tổ chức uy tín (ngân hàng, mạng xã hội) nhằm lừa nạn nhân nhập tài khoản và mật khẩu.
• Bắt nạt qua mạng (Cyberbullying): Hành vi đe dọa, vu khống, bôi nhọ, xúc phạm danh dự người khác trên các diễn đàn và mạng xã hội.

• Nguyên tắc mật khẩu an toàn: Dài từ 12 kí tự trở lên, kết hợp chữ hoa, chữ thường, chữ số và kí tự đặc biệt; không dùng thông tin cá nhân dễ đoán; không dùng chung một mật khẩu cho nhiều dịch vụ.
• Xác thực hai yếu tố (2FA - Two-Factor Authentication): Bắt buộc kích hoạt để bảo vệ tài khoản bằng lớp bảo mật thứ hai (mã OTP qua SMS hoặc ứng dụng Authenticator).
• Cập nhật hệ điều hành & phần mềm bảo mật: Cập nhật thường xuyên các bản vá lỗi bảo mật để ngăn ngừa các lỗ hổng bị khai thác.

• Bước 1: Lập tức ngắt kết nối mạng (rút dây mạng hoặc tắt Wi-Fi).
• Bước 2: Đổi mật khẩu ngay lập tức từ một thiết bị sạch và an toàn khác.
• Bước 3: Chụp ảnh màn hình lưu giữ bằng chứng vi phạm.
• Bước 4: Báo cáo sự việc cho phụ huynh, thầy cô giáo hoặc cơ quan chức năng có thẩm quyền.

• Toán tử ngoặc kép "cụm từ": Tìm kiếm chính xác tuyệt đối cụm từ theo đúng thứ tự các từ.

*(Ví dụ: "định luật bảo toàn động lượng")*.

• Toán tử loại trừ -từ_khóa: Loại bỏ các kết quả chứa từ khóa phía sau dấu trừ.

*(Ví dụ: python -snake để tìm ngôn ngữ lập trình Python mà không hiển thị loài trăn/rắn)*.

• Toán tử tìm trên trang đích site:tên_miền: Chỉ tìm kiếm nội dung trên một website cụ thể.

*(Ví dụ: tuyển sinh 2026 site:moet.gov.vn)*.

• Toán tử định dạng tệp filetype:định_dạng: Tìm các tệp tài liệu chuyên dụng (pdf, docx, pptx).

*(Ví dụ: giáo trình tin học 10 filetype:pdf)*.

• Tiêu chí tác giả/tổ chức: Nguồn tin đến từ cơ quan nhà nước, trường đại học (.edu, .gov) hay một trang blog cá nhân vô danh?
• Tiêu chí tính cập nhật: Bài viết được xuất bản hoặc chỉnh sửa gần nhất vào thời gian nào?
• Tiêu chí bằng chứng: Bài viết có trích dẫn nguồn số liệu, tài liệu tham khảo rõ ràng hay chỉ là phỏng đoán cảm tính?
• Kiểm chứng chéo: So sánh thông tin với ít nhất 2 đến 3 nguồn tin độc lập uy tín khác trước khi tin tưởng và chia sẻ.

• Tôn trọng và lịch sự: Luôn giữ thái độ nhã nhặn, không dùng từ ngữ thô tục, xúc phạm, phân biệt đối xử hay kích động bạo lực.
• Dấu chân kĩ thuật số (Digital Footprint): Mọi hành vi, bài đăng, bình luận, hình ảnh chia sẻ trên Internet đều để lại dấu vết lâu dài và có thể ảnh hưởng trực tiếp đến danh tiếng, học tập và cơ hội nghề nghiệp tương lai.
• Tôn trọng quyền riêng tư: Tuyệt đối không đăng tải hình ảnh, ghi âm hoặc thông tin cá nhân của người khác lên mạng khi chưa được sự cho phép rõ ràng.

• Quyền tác giả (Copyright): Là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu (văn bản, phần mềm, âm nhạc, tranh ảnh, video). Kí hiệu: ©.
• Hành vi vi phạm bản quyền: Sử dụng phần mềm bẻ khóa (crack), sao chép tác phẩm của người khác mà không xin phép, tự nhận sản phẩm của người khác là của mình (đạo văn).
• Giấy phép phần mềm nguồn mở và Creative Commons (CC):
• Phần mềm nguồn mở (Open Source): Cho phép người dùng tự do xem mã nguồn, sửa đổi và phân phối lại (như Linux, Inkscape, Python).
• Giấy phép Creative Commons (CC): Hệ thống giấy phép linh hoạt giúp tác giả cấp quyền cho cộng đồng sử dụng tác phẩm theo các điều kiện cụ thể (CC-BY: ghi nhận tác giả; CC-NC: phi thương mại...).

• Inkscape là gì? Là phần mềm thiết kế đồ họa vector mã nguồn mở hoàn toàn miễn phí, chuyên nghiệp, hỗ trợ định dạng chuẩn mở SVG (Scalable Vector Graphics).
• Các khu vực chính trên giao diện Inkscape:
• Thanh bảng chọn (Menu Bar): Chứa các trình đơn chức năng chính như File, Edit, Object, Path, Text.
• Hộp công cụ (Toolbox): Nằm dọc mép trái màn hình, chứa các công cụ vẽ hình khối, bút vẽ, chọn đối tượng, văn bản.
• Thanh điều khiển thuộc tính (Tool Controls Bar): Nằm ngang phía trên, thay đổi linh hoạt tùy theo công cụ đang được kích hoạt.
• Vùng làm việc và trang vẽ (Canvas & Page Border): Nơi hiển thị và thao tác vẽ các đối tượng đồ họa.
• Bảng màu (Palette) và Thanh trạng thái (Status Bar): Nằm phía dưới đáy màn hình.

• Công cụ chọn (Select Tool - F1 / phím S): Dùng để chọn, di chuyển, thay đổi kích thước, kéo dãn và xoay các đối tượng.
• Công cụ hình chữ nhật (Rectangle Tool - F4 / phím R): Vẽ hình chữ nhật, hình vuông (giữ phím Ctrl khi kéo chuột), bo tròn góc (kéo chốt tròn).
• Công cụ hình elip (Ellipse Tool - F5 / phím E): Vẽ hình elip, hình tròn (giữ Ctrl), vẽ cung hoặc quạt tròn.
• Công cụ đa giác và ngôi sao (Stars and Polygons - phím *): Vẽ đa giác đều hoặc hình sao nhiều cánh với các tham số góc bo, độ xoắn.

• Hộp thoại Fill and Stroke (Ctrl + Shift + F):
• Thẻ Fill: Thiết lập màu bên trong đối tượng (Tô màu đơn sắc Flat color, chuyển màu tuyến tính Linear Gradient, chuyển màu xuyên tâm Radial Gradient, hoặc không tô màu No paint).
• Thẻ Stroke paint: Thiết lập màu cho đường viền bao quanh đối tượng.
• Thẻ Stroke style: Chỉnh độ dày của nét vẽ (Width), kiểu nét (nét liền, nét đứt, chấm chấm), kiểu góc nối và đầu mút.

• Hợp (Union - Ctrl + +): Gộp hai hay nhiều đối tượng thành một hình duy nhất bao phủ toàn bộ diện tích của các hình gốc.
• Hiệu (Difference - Ctrl + -): Lấy hình bên dưới trừ đi phần giao nhau với hình bên trên (hình bên trên biến mất).
• Giao (Intersection - Ctrl + *): Chỉ giữ lại phần diện tích chung của các hình được chọn.
• Hiệu đối xứng (Exclusion - Ctrl + ^): Giữ lại toàn bộ phần diện tích của hai hình ngoại trừ phần giao nhau ở giữa.
• Chia (Division - Ctrl + /): Hình bên trên cắt hình bên dưới thành các mảnh rời nhau theo đường viền.

• Công cụ bút vẽ Bézier (Draw Bezier Curves - Shift + F6 / phím B):
• Nhấp chuột từng điểm để vẽ các đoạn thẳng gấp khúc.
• Nhấp và kéo chuột (drag) để tạo các điểm uốn cong mượt mà.
• Nhấp đúp chuột hoặc bấm Enter để kết thúc đường vẽ hở; nhấp vào điểm bắt đầu để khép kín đường vẽ.
• Công cụ tinh chỉnh nút (Edit paths by nodes - F2 / phím N):
• Cho phép chọn, di chuyển các nút neo (Nodes).
• Thêm nút mới (nhấp đúp trên đường), xóa nút (phím Delete).
• Điều chỉnh hai tay nắm tiếp tuyến (Control Handles) để uốn nắn độ cong của đường vẽ.
• Chuyển hình khối thành đường: Thực đơn Path $\to$ Object to Path (Ctrl + Shift + C).

• Công cụ văn bản (Text Tool - F8 / phím T): Nhấp chuột lên trang để gõ chữ tự do hoặc kéo chuột tạo khung chứa văn bản.
• Định dạng văn bản: Chọn phông chữ, cỡ chữ, kiểu in đậm/nghiêng, căn lề trái/phải/giữa trên thanh thuộc tính.
• Hiệu ứng chữ theo đường dẫn (Put on Path): Chọn đồng thời đối tượng văn bản và một đường cong, vào Text $\to$ Put on Path để uốn lượn dòng chữ theo đường cong mềm mại.

• Bước 1: Xác định mục tiêu và đối tượng: Sản phẩm là gì (logo, banner, infographic, poster)? Dành cho ai xem? Thông điệp cần truyền tải là gì?
• Bước 2: Phác thảo ý tưởng (Sketch): Vẽ nháp bố cục, cấu trúc các khối chính và vị trí đặt chữ trên giấy.
• Bước 3: Dựng hình vector trong Inkscape: Sử dụng các công cụ vẽ khối cơ bản, bút Bézier và các phép ghép Path để vẽ chi tiết.
• Bước 4: Phối màu và phân cấp thị giác: Lựa chọn bảng màu hài hòa (tối đa 3-4 màu chủ đạo), đảm bảo độ tương phản cao giữa chữ và nền để dễ đọc.
• Bước 5: Kiểm tra và tinh chỉnh: Soát lỗi chính tả, căn lề thẳng hàng (Align and Distribute - Ctrl + Shift + A), kiểm tra bản quyền các hình ảnh đưa vào.

• Lưu tệp nguồn SVG (Ctrl + S): Luôn giữ tệp nguồn gốc định dạng .svg để có thể chỉnh sửa lại các lớp (layers) và đối tượng bất kì lúc nào.
• Xuất ảnh định dạng phổ biến (Ctrl + Shift + E): Xuất ra tệp ảnh Raster (.png) với độ phân giải cao (300 DPI khi in ấn hoặc 96 DPI cho hiển thị trên website) hoặc xuất sang định dạng .pdf.

• Ngôn ngữ máy (Machine Language): Là ngôn ngữ duy nhất máy tính hiểu trực tiếp, chỉ gồm các chỉ thị nhị phân 0 và 1. Rất khó nhớ và khó viết đối với con người.
• Ngôn ngữ bậc cao (High-level Language): Gần gũi với ngôn ngữ tự nhiên của con người (tiếng Anh) và kí hiệu toán học, độc lập với phần cứng máy tính (như C/C++, Java, Python).
• Chương trình dịch: Cần trình thông dịch (Interpreter) hoặc trình biên dịch (Compiler) để dịch mã nguồn bậc cao sang mã máy.

• Đặc điểm nổi bật: Cú pháp sáng sủa, ngắn gọn, dễ học, hỗ trợ đa nền tảng (Windows, macOS, Linux) và sở hữu hệ sinh thái thư viện phong phú (AI, Data Science, Web).
• Môi trường làm việc: Chế độ gõ lệnh trực tiếp (Interactive Mode) và Chế độ soạn thảo tệp chương trình (Script Mode với phần mở rộng .py).
• Quy tắc chú thích: Dấu thăng # đánh dấu bắt đầu dòng chú thích; trình thông dịch sẽ bỏ qua không thực thi.

# Chương trình Python đầu tiên
print("Xin chào các bạn học sinh lớp 10!")

• Biến (Variable): Là một vùng nhớ được đặt tên dùng để lưu trữ giá trị trong quá trình thực thi chương trình.
• Quy tắc đặt tên biến trong Python:
• Bắt đầu bằng một chữ cái (a-z, A-Z) hoặc dấu gạch dưới _.
• Không được bắt đầu bằng chữ số.
• Chỉ chứa chữ cái, chữ số và dấu gạch dưới; không chứa khoảng trắng hay kí tự đặc biệt (@, #, $, %).
• Không được trùng với các từ khóa định sẵn của Python (if, else, for, while, def...).
• Python phân biệt chữ hoa và chữ thường (x khác X).

• Lệnh gán: Cú pháp tên_biến = biểu_thức. Máy tính tính giá trị vế phải rồi nạp vào biến bên trái.
• Các kiểu dữ liệu cơ bản:
• Số nguyên: int (ví dụ: age = 16)
• Số thực: float (ví dụ: pi = 3.14159)
• Chuỗi kí tự: str (ví dụ: name = "Nguyễn Văn A")
• Kiểu logic: bool (nhận giá trị True hoặc False)
• Các phép toán số học:
• Cộng +, trừ -, nhân *, chia thực / (kết quả luôn là float).
• Chia lấy phần nguyên: // (ví dụ: 7 // 2 = 3).
• Chia lấy phần dư: % (ví dụ: 7 % 2 = 1).
• Lũy thừa: (ví dụ: 2 3 = 8).

• Hàm input("Thông báo: ") tạm dừng chương trình để nhận dữ liệu gõ từ bàn phím.
• LƯU Ý CỐT LÕI: Giá trị hàm input() trả về luôn luôn là kiểu chuỗi kí tự (str).
• Muốn tính toán số học, ta bắt buộc phải ép kiểu sang số nguyên bằng int() hoặc số thực bằng float():

# Nhập số nguyên n và số thực x
n = int(input("Nhập số nguyên n: "))
x = float(input("Nhập số thực x: "))
print("Tổng n + x =", n + x)

• In một hoặc nhiều giá trị phân tách bằng dấu phẩy: print(val1, val2, ...).
• Tham số sep: Kí tự phân cách giữa các đối số (mặc định là khoảng trắng ).
• Tham số end: Kí tự in ở cuối dòng (mặc định là xuống dòng \n).
• Định dạng chuỗi hiện đại với F-string: print(f"Giá trị là {x:.2f}").

• Bằng nhau: == (phân biệt với = là phép gán).
• Khác nhau: !=.
• Lớn hơn: >, nhỏ hơn: <, lớn hơn hoặc bằng: >=, nhỏ hơn hoặc bằng: <=.
• Kết hợp các điều kiện logic bằng and, or, not.

• Dạng thiếu:

if điều_kiện:
    khối_lệnh_khi_đúng

• Dạng đủ:

if điều_kiện:
    khối_lệnh_khi_đúng
else:
    khối_lệnh_khi_sai

• Dạng nhiều nhánh (elif):

diem = float(input("Nhập điểm thi: "))
if diem >= 8.0:
    print("Học lực Giỏi")
elif diem >= 6.5:
    print("Học lực Khá")
elif diem >= 5.0:
    print("Học lực Trung bình")
else:
    print("Học lực Yếu")

• QUY TẮC THỤT LỀ (Indentation): Python bắt buộc thụt lề thống nhất (thường là 4 dấu cách) để xác định khối lệnh thuộc nhánh.

• Câu lệnh for được dùng để duyệt qua từng phần tử của một tập hợp hoặc thực hiện một khối lệnh với số lần lặp định trước.

• range(n): Tạo dãy số nguyên từ $0$ đến $n - 1$ (gồm $n$ phần tử, không bao gồm $n$).
• range(start, stop): Tạo dãy số nguyên từ start đến stop - 1.
• range(start, stop, step): Dãy số từ start đến trước stop, mỗi bước nhảy tăng step đơn vị (có thể lùi với step < 0).

# Tính tổng các số từ 1 đến 100
tong = 0
for i in range(1, 101):
    tong += i
print(f"Tổng S = {tong}")

• Khởi tạo giá trị ban đầu trước vòng lặp (tong = 0, tich = 1, dem = 0).
• Cập nhật giá trị biến tích lũy sau mỗi lần lặp.

• Câu lệnh while lặp lại khối lệnh bên trong chừng nào điều kiện lặp vẫn còn mang giá trị True.
• Điều kiện lặp được kiểm tra trước mỗi vòng lặp; nếu điều kiện mang giá trị False ngay từ đầu, khối lệnh sẽ không thực hiện lần nào.

# Tìm chữ số lớn nhất của số nguyên dương n
n = int(input("Nhập số nguyên dương n: "))
max_d = 0
while n > 0:
    d = n % 10
    if d > max_d:
        max_d = d
    n = n // 10
print(f"Chữ số lớn nhất là: {max_d}")

• Xảy ra khi điều kiện của while luôn luôn đúng và không có biến nào thay đổi để đưa điều kiện về False.
• Cần đảm bảo bên trong thân vòng lặp luôn có câu lệnh cập nhật biến kiểm soát để tiến tới điểm dừng.

• Danh sách là một tập hợp các phần tử có thứ tự và có thể thay đổi được (mutable).
• Được đặt trong cặp dấu ngoặc vuông [], các phần tử phân tách bởi dấu phẩy.
• Danh sách rỗng: a = [].

• Chỉ số dương: Đếm từ trái sang phải, bắt đầu từ $0$ đến $n - 1$.
• Chỉ số âm: Đếm từ phải sang trái, phần tử cuối cùng có chỉ số là $-1$, áp chót là $-2$.
• Độ dài danh sách: Dùng hàm len(a).
• Lát cắt a[start:stop]: Lấy danh sách con từ vị trí start đến vị trí trước stop.

a = [10, 20, 30, 40, 50]
print("Phần tử đầu:", a[0])      # 10
print("Phần tử cuối:", a[-1])     # 50
print("Lát cắt a[1:4]:", a[1:4])  # [20, 30, 40]

• a.append(x): Thêm phần tử $x$ vào cuối danh sách.
• a.insert(i, x): Chèn phần tử $x$ vào vị trí chỉ số $i$.
• a.remove(x): Xóa phần tử đầu tiên trong danh sách có giá trị bằng $x$ (báo lỗi ValueError nếu $x$ không có trong danh sách).
• del a[i]: Xóa phần tử tại vị trí chỉ số $i$.
• a.pop(i): Lấy ra và xóa phần tử tại vị trí $i$ (mặc định lấy phần tử cuối).
• a.clear(): Xóa toàn bộ các phần tử trong danh sách.
• x in a: Toán tử kiểm tra sự tồn tại của $x$ trong danh sách (trả về True hoặc False).

• Duyệt theo giá trị: for x in a: (khi chỉ cần xem và xử lí giá trị).
• Duyệt theo chỉ số: for i in range(len(a)): (khi cần cập nhật giá trị a[i]).

• Xâu là một dãy tuần tự các kí tự, được đặt trong cặp dấu nháy đơn '... hoặc nháy kép "...". Xâu rỗng: "".
• Tính chất bất biến (Immutable): Không thể thay đổi trực tiếp từng kí tự trong xâu (ví dụ lệnh s[0] = 'H' sẽ gây lỗi TypeError). Muốn thay đổi ta phải tạo xâu mới.

• Tương tự như danh sách, xâu có chỉ số dương từ $0$ đến $\text{len}(s) - 1$ và chỉ số âm từ $-1$ đến $-\text{len}(s)$.
• Phép nối xâu bằng toán tử + và lặp xâu bằng toán tử *.
• Lấy độ dài xâu bằng hàm len(s).

s = "Python"
print(s[0])       # 'P'
print(s[-1])      # 'n'
print(s[1:4])     # 'yth'
print(s + " 10")  # 'Python 10'

• sub in s: Kiểm tra xâu con sub có nằm trong xâu s không.
• s.find(sub): Trả về vị trí chỉ số xuất hiện đầu tiên của sub trong s; trả về $-1$ nếu không tìm thấy.
• s.count(sub): Đếm số lần xuất hiện không chồng lấn của xâu con trong s.

• s.split(sep): Tách xâu thành danh sách các từ dựa trên kí tự phân cách sep (mặc định tách theo khoảng trắng).
• sep.join(list_str): Nối các phần tử của một danh sách chuỗi thành một xâu duy nhất, ngăn cách bởi sep.
• s.replace(old, new): Thay thế tất cả các lần xuất hiện của old thành new.
• s.upper(), s.lower(): Chuyển xâu thành chữ in hoa hoặc chữ thường.
• s.strip(): Cắt bỏ các khoảng trắng thừa ở hai đầu xâu.

• Hàm là một khối lệnh được đặt tên, thực hiện một nhiệm vụ xác định và có thể tái sử dụng nhiều lần ở nhiều nơi trong chương trình.
• Ý nghĩa: Chia nhỏ bài toán phức tạp thành các bài toán con, tránh lặp lại mã nguồn, tăng tính mạch lạc và dễ dàng kiểm thử, bảo trì.

def ten_ham(tham_so_1, tham_so_2, ...):
    # Khối lệnh thực thi của thân hàm
    return gia_tri_tra_ve

• Từ khóa def báo hiệu bắt đầu định nghĩa hàm.
• Lệnh return dùng để trả kết quả tính toán về cho nơi gọi hàm và lập tức kết thúc việc thực thi hàm. Nếu không có return, hàm trả về giá trị mặc định là None.

• Tham số (Parameters): Là các biến được khai báo trong phần định nghĩa hàm, đóng vai trò nhận dữ liệu đầu vào.
• Đối số (Arguments): Là các giá trị hoặc biểu thức thực tế được truyền vào khi gọi hàm.

• Khi gọi hàm, số lượng và thứ tự đối số truyền vào phải tương ứng với các tham số đã định nghĩa.
• Một hàm trong Python có thể trả về nhiều giá trị dưới dạng một bộ (tuple):

# Hàm tính chu vi và diện tích hình chữ nhật
def tinh_hcn(a, b):
    cv = (a + b) * 2
    dt = a * b
    return cv, dt

c, s = tinh_hcn(5, 3)
print(f"Chu vi: {c}, Diện tích: {s}")

• Là biến được khai báo và khởi tạo bên trong một thân hàm.
• Biến cục bộ chỉ có giá trị và chỉ có thể truy cập được bên trong phạm vi của chính hàm đó. Khi hàm kết thúc, vùng nhớ của biến cục bộ được giải phóng.

• Là biến được khai báo ở chương trình chính (bên ngoài tất cả các hàm).
• Biến toàn cục có thể được đọc từ bất kì đâu trong chương trình.
• Nếu muốn thay đổi giá trị của biến toàn cục bên trong một thân hàm, ta phải sử dụng từ khóa global.

x = 10  # Biến toàn cục

def vi_du():
    global x
    y = 5  # Biến cục bộ
    x = x + y

vi_du()
print(x)  # In ra 15

• Lỗi cú pháp (Syntax Error):
• Vi phạm quy tắc ngữ pháp của ngôn ngữ Python (thiếu dấu hai chấm :, đóng mở ngoặc sai, thụt lề không hợp lệ IndentationError).
• Chương trình bị dừng lại và không thể chạy được từ đầu.
• Lỗi khi chạy (Runtime Error / Exception):
• Xảy ra trong quá trình chương trình đang thực thi (chia cho 0 ZeroDivisionError, truy cập chỉ số vượt quá phạm vi IndexError, sai kiểu dữ liệu TypeError, biến chưa khai báo NameError).
• Lỗi ngữ nghĩa / Logic (Logic Error):
• Chương trình chạy trơn tru không báo lỗi nhưng cho kết quả sai lệch so với yêu cầu do thuật toán sai hoặc viết nhầm công thức.

• Kiểm thử là quá trình chạy chương trình với nhiều bộ dữ liệu thử nghiệm (Test cases) nhằm phát hiện lỗi tiềm ẩn.
• Các ca kiểm thử cần xây dựng:
• Ca kiểm thử thông thường: Dữ liệu phổ biến đại diện.
• Ca kiểm thử biên (Boundary values): Dữ liệu nhỏ nhất, lớn nhất, số 0, số âm, danh sách rỗng.
• Ca kiểm thử dị thường: Dữ liệu sai định dạng để kiểm tra tính kiên cố của chương trình.

• Đọc thông báo lỗi (Traceback) để xác định tệp, số dòng và nguyên nhân gây lỗi.
• Sử dụng lệnh print() để in giá trị các biến trung gian ở từng bước.
• Sử dụng công cụ Debugger trong IDE (như Thonny, VS Code) để đặt điểm dừng (Breakpoint) và chạy từng bước (Step by step).

• Bước 1: Xác định bài toán (I-P-O): Nêu rõ dữ liệu đầu vào (Input), kết quả đầu ra (Output) và điều kiện ràng buộc.
• Bước 2: Thiết kế thuật toán: Mô tả từng bước xử lí bằng sơ đồ khối hoặc mã giả.
• Bước 3: Viết mã nguồn (Coding): Dùng cú pháp Python, đặt tên biến có nghĩa, chia nhỏ module bằng hàm.
• Bước 4: Kiểm thử và tinh chỉnh: Chạy thử với các bộ test cases và sửa chữa lỗi.
• Bước 5: Hoàn thiện tài liệu: Thêm các dòng chú thích (#) giải thích giải thuật.

• Cấu trúc dữ liệu: int, float, bool, str, list.
• Cấu trúc điều khiển:
• Tuần tự: Thực hiện từ trên xuống dưới.
• Rẽ nhánh: if - elif - else.
• Lặp: for (biết trước số lần) và while (lặp theo điều kiện).
• Chương trình con (Hàm): Định nghĩa def, truyền tham số và trả về kết quả qua return.

• Đặt tên biến và hàm theo quy ước gợi nhớ (snake_case như tong_so_duong).
• Tránh viết mã lệnh quá dài trong một khối; tách các khối logic độc lập thành các hàm chuyên biệt.
• Luôn kiểm tra điều kiện biên và lường trước các trường hợp người dùng nhập sai dữ liệu.

• Mục tiêu công việc: Sử dụng các công cụ phần mềm đồ họa số để truyền đạt thông điệp, ý tưởng thị giác thông qua hình ảnh, bố cục, màu sắc và kiểu chữ.
• Các sản phẩm tiêu biểu: Nhận diện thương hiệu (Logo, Namecard), ấn phẩm truyền thông (Poster, Banner, Tạp chí), bao bì sản phẩm, giao diện người dùng ứng dụng và web (UI/UX).

• Tư duy thẩm mĩ và thị giác: Hiểu biết về nguyên lí phối màu, bố cục thị giác, tỉ lệ vàng và typography.
• Thành thạo công cụ đồ họa: Nắm vững các phần mềm vector (Inkscape, Adobe Illustrator) và phần mềm xử lí ảnh raster (GIMP, Photoshop).
• Kĩ năng mềm: Khả năng giao tiếp lắng nghe khách hàng, tư duy sáng tạo độc lập, làm việc nhóm và tuân thủ thời hạn (deadline).
• Hồ sơ năng lực (Portfolio): Bộ sưu tập các dự án thực tế là tiêu chí quan trọng nhất để ứng tuyển việc làm.

• Mục tiêu công việc: Phân tích nhu cầu người dùng, thiết kế kiến trúc, lập trình viết mã, kiểm thử và bảo trì các hệ thống phần mềm, ứng dụng di động, trang web và dịch vụ số.
• Các vai trò trong một đội ngũ phần mềm:
• Phân tích nghiệp vụ (Business Analyst - BA).
• Lập trình viên Front-end (Giao diện) & Back-end (Xử lí dữ liệu, máy chủ).
• Kĩ sư kiểm thử chất lượng phần mềm (QA/QC Tester).
• Kĩ sư vận hành hệ thống (DevOps Engineer) và Quản trị dự án (Project Manager).

• Tư duy logic giải quyết vấn đề, tinh thần tự học công nghệ mới liên tục.
• Đạo đức nghề nghiệp: Tôn trọng quyền riêng tư dữ liệu người dùng và đảm bảo an ninh mạng.