Tin Học 6 Tin Học 7 Tin Học 8 Tin Học 9
Chương trình Giáo Dục Phổ Thông 2018

Tin Học Lớp 9 | Kết Nối Tri Thức

Khóa học trực tuyến chuẩn mực toàn diện bao quát 6 Chủ đề và 22 bài học chi tiết theo SGK Tin học 9. Khám phá thế giới kỹ thuật số, phần mềm mô phỏng thế giới ảo, bảng tính tài chính nâng cao, dựng phim video đa phương tiện, tư duy máy tính và định hướng nghề nghiệp thời đại số.

6
Chủ đề chuẩn
22
Bài học đầy đủ
88+
Câu trắc nghiệm
100%
Tự động chấm
Chủ đề 1 Chủ đề 2 Chủ đề 3 Chủ đề 4 Chủ đề 5 Chủ đề 6
Chủ đề trọng tâm 1

Chủ đề 1: Máy tính và cộng đồng

Khám phá thế giới kỹ thuật số, vai trò của thông tin trong giải quyết vấn đề, tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin và các khía cạnh pháp lý sử dụng Internet.

Bài 1 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 1: Thế giới kĩ thuật số

Mục tiêu cần đạt:

Nhận biết các thiết bị số thông minh xung quanh đời sống; Hiểu được ứng dụng sâu rộng của máy tính trong các ngành khoa học kĩ thuật; Đánh giá được tác động tích cực và mặt trái của công nghệ số đối với xã hội.

💡 Khởi động: Hãy quan sát xung quanh: từ chiếc điện thoại thông minh, đồng hồ đeo tay, tivi thông minh đến hệ thống đèn tín hiệu giao thông, điều gì khiến chúng hoạt động tự động?

1. Sự phổ biến của các thiết bị số thông minh

Ngày nay, các thiết bị có gắn bộ vi xử lý thông tin (bộ xử lý máy tính) đã len lỏi vào mọi ngóc ngách của cuộc sống:

Thiết bị cá nhân & Gia đình

Điện thoại thông minh (Smartphone), đồng hồ thông minh (Smartwatch), máy giặt/tủ lạnh tự động điều chỉnh, robot hút bụi thông minh.

Giao thông & Đô thị

Hệ thống thu phí không dừng ETC, camera giám sát phạt nguội AI, xe tự hành, bản đồ số định vị vệ tinh GPS.

Khoa học & Sản xuất

Robot hàn tự động trong nhà máy, máy in 3D sinh học, kính viễn vọng không gian James Webb xử lý ảnh vũ trụ.

2. Tác động của công nghệ số đối với con người

A. Tác động tích cực:

  • Tăng năng suất lao động đột phá, tự động hóa các công việc nặng nhọc hoặc nguy hiểm.
  • Thu hẹp khoảng cách địa lý: học tập từ xa, hội nghị trực tuyến toàn cầu, chăm sóc sức khỏe từ xa (Telemedicine).
  • Mở rộng kho tri thức nhân loại, giúp mọi người tiếp cận tài nguyên giáo dục mở không giới hạn.

B. Những thách thức & Mặt trái:

  • Nguy cơ phụ thuộc vào thiết bị công nghệ (nghiện điện thoại, mạng xã hội, lười vận động thể chất).
  • Vấn đề an ninh mạng: rò rỉ dữ liệu cá nhân, lừa đảo trực tuyến tinh vi, tin giả gây hoang mang dư luận.
  • Nguy cơ mất việc làm ở các ngành lao động lặp đi lặp lại do robot và trí tuệ nhân tạo thay thế.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Liệt kê ít nhất 5 thiết bị thông minh có gắn bộ vi xử lý đang được sử dụng trong gia đình hoặc trường học của em.
  • Thảo luận theo nhóm: 'Lợi ích và nguy cơ khi học sinh lớp 9 sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI Chatbot) hỗ trợ giải bài tập'.
Ghi nhớ trọng tâm: Thiết bị số có gắn bộ xử lý thông tin xuất hiện khắp nơi trong đời sống, nâng cao năng suất và chất lượng sống. Cần sử dụng công nghệ một cách thông minh, chủ động phòng ngừa các mặt trái như nghiện thiết bị và rủi ro an ninh mạng.

Trắc nghiệm củng cố Bài 1 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Đặc điểm chung cốt lõi của các thiết bị số thông minh (smart devices) hiện nay là gì?

Câu 2: Ứng dụng nào sau đây KHÔNG PHẢI là ứng dụng của công nghệ số trong giao thông vận tải?

Câu 3: Mặt trái nào dưới đây có thể xảy ra khi một người quá lạm dụng các thiết bị số và mạng xã hội?

Câu 4: Để phòng ngừa nguy cơ rò rỉ dữ liệu cá nhân khi sử dụng thiết bị số, em nên làm gì?

Bài 2 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 2: Thông tin trong giải quyết vấn đề

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được vai trò quyết định của thông tin trong việc đưa ra lựa chọn và giải quyết vấn đề; Nêu được quy trình 4 bước sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề thực tiễn.

💡 Khởi động: Khi đứng trước quyết định chọn trường THPT thi vào lớp 10, em cần thu thập những thông tin gì để đưa ra quyết định đúng đắn nhất?

1. Vai trò của thông tin trong ra quyết định

  • Trong cuộc sống và học tập, chúng ta liên tục phải đối mặt với các vấn đề cần giải quyết và các quyết định cần lựa chọn.
  • Thông tin đầy đủ, chính xác là căn cứ khoa học để đưa ra quyết định đúng đắn, giảm thiểu rủi ro và tăng cơ hội thành công.
  • Ngược lại, ra quyết định dựa trên thông tin thiếu sót, sai lệch hoặc tin đồn vô căn cứ sẽ dẫn đến thất bại và hậu quả đáng tiếc.

2. Quy trình 4 bước giải quyết vấn đề dựa trên thông tin

Bước 1: Xác định vấn đề

Xác định rõ ràng mục tiêu cần giải quyết, điều kiện hiện có và những khó khăn đang gặp phải.

Bước 2: Tìm kiếm và thu thập thông tin

Xác định các nguồn tin cậy (sách báo, chuyên gia, thầy cô, website chính thống) và thu thập thông tin liên quan.

Bước 3: Xử lý và đánh giá thông tin

Phân loại, so sánh, đối chiếu các phương án khả thi; cân nhắc ưu điểm và nhược điểm của từng phương án.

Bước 4: Đưa ra quyết định và hành động

Chọn phương án tối ưu nhất, lập kế hoạch thực hiện và theo dõi kết quả để điều chỉnh nếu cần.

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Áp dụng quy trình 4 bước để giải quyết bài toán: Lập kế hoạch tổ chức một buổi dã ngoại an toàn, tiết kiệm cho lớp vào cuối tuần.
  • Phân tích các thông tin cần thu thập: dự báo thời tiết, địa điểm, phương tiện di chuyển, kinh phí dự kiến.
Ghi nhớ trọng tâm: Thông tin là cơ sở để đưa ra quyết định chính xác. Quy trình gồm 4 bước: Xác định vấn đề -> Thu thập thông tin -> Xử lý & đánh giá thông tin -> Đưa ra quyết định và thực hiện.

Trắc nghiệm củng cố Bài 2 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Bước đầu tiên trong quy trình sử dụng thông tin để giải quyết vấn đề là gì?

Câu 2: Khi lựa chọn trường THPT để đăng ký thi vào lớp 10, thông tin nào sau đây là quan trọng và đáng tin cậy nhất?

Câu 3: Việc đưa ra quyết định mà không có đầy đủ thông tin hoặc dựa vào thông tin sai lệch sẽ dẫn đến điều gì?

Câu 4: Tại bước 'Xử lý và đánh giá thông tin', người thực hiện cần làm công việc gì?

Bài 3 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 3: Thực hành: Đánh giá chất lượng thông tin

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu và vận dụng thành thạo 4 tiêu chí đánh giá chất lượng thông tin: Tính mới (tính cập nhật), Tính chính xác, Tính đầy đủ và Tính sử dụng được.

💡 Khởi động: Hai bản tin cùng dự báo thời tiết cuối tuần nhưng cho hai kết quả mưa/nắng trái ngược nhau. Bản tin nào có chất lượng tốt hơn để em dựa vào?

1. Bốn tiêu chí chuẩn đánh giá chất lượng thông tin

1. Tính mới (Cập nhật - Currency):

Thông tin được xuất bản hoặc cập nhật khi nào? Thông tin đó còn phù hợp với thời điểm hiện tại hay đã lỗi thời?

2. Tính chính xác (Accuracy):

Thông tin có bằng chứng xác thực, số liệu kiểm chứng từ cơ quan uy tín không? Có lỗi chính tả hay mâu thuẫn nội tại không?

3. Tính đầy đủ (Completeness):

Thông tin có cung cấp bức tranh toàn diện về các khía cạnh liên quan, hay chỉ cắt xén một đoạn gây hiểu lầm?

4. Tính sử dụng được (Relevance / Usability):

Thông tin có đúng trọng tâm vấn đề cần giải quyết không? Trình bày có dễ hiểu, rõ ràng và có thể ứng dụng thực tế không?

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Tìm kiếm 2 bài viết về chủ đề 'Biến đổi khí hậu tại Việt Nam' và lập bảng chấm điểm chất lượng theo 4 tiêu chí trên thang điểm 10.
  • Chỉ ra những dấu hiệu nhận biết một bài báo mạng bị cắt ghép câu chữ gây hiểu nhầm (thiếu tính đầy đủ và chính xác).
Ghi nhớ trọng tâm: Chất lượng thông tin được đánh giá qua 4 tiêu chí cốt lõi: Tính mới, Tính chính xác, Tính đầy đủ và Tính sử dụng được. Luôn rèn luyện tư duy phản biện trước các luồng thông tin trên mạng.

Trắc nghiệm củng cố Bài 3 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Một bài viết về quy chế thi THPT Quốc gia được đăng từ năm 2015 sẽ bị trừ điểm nặng nhất ở tiêu chí nào khi tra cứu vào năm 2026?

Câu 2: Một bài báo giật tít cắt cúp chỉ trích dẫn nửa câu nói của một chuyên gia làm sai lệch hoàn toàn ý nghĩa ban đầu thì vi phạm tiêu chí nào?

Câu 3: Bốn tiêu chí chuẩn để đánh giá chất lượng thông tin gồm:

Câu 4: Khi đọc một thông tin sức khỏe khuyên uống nước lá lạ để chữa khỏi bách bệnh, việc làm đúng đắn là:

Bài 4 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 4: Một số vấn đề pháp lí về sử dụng dịch vụ Internet

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được các quy định pháp luật cơ bản về sử dụng dịch vụ Internet; Nhận diện các hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng; Nâng cao ý thức trách nhiệm và tuân thủ Luật An ninh mạng.

💡 Khởi động: Đăng tải ảnh chụp bài kiểm tra của bạn bè kèm lời chê bai lên mạng xã hội có phải chỉ là trò đùa vô hại hay là hành vi vi phạm pháp luật?

1. Các quy định pháp lý cơ bản khi tham gia môi trường số

Tại Việt Nam, các hoạt động trên Internet được điều chỉnh bởi Luật Công nghệ thông tin, Luật An toàn thông tin mạng và Luật An ninh mạng (2018).

Các hành vi bị nghiêm cấm theo pháp luật:
  • Xúc phạm danh dự, nhân phẩm, vu khống hoặc phát tán thông tin bịa đặt gây hoang mang dư luận.
  • Tuyên truyền chống phá Nhà nước, kích động bạo lực, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc.
  • Phát tán văn hóa phẩm đồi trụy, thông tin mê tín dị đoan, tổ chức đánh bạc trực tuyến.
  • Tấn công mạng, phát tán mã độc (virus, ransomware), chiếm đoạt tài khoản cá nhân, đánh cắp dữ liệu.
  • Xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, sao chép và kinh doanh tác phẩm số không có bản quyền.

2. Trách nhiệm của học sinh khi sử dụng Internet

  • Sử dụng Internet vào mục đích học tập, giải trí lành mạnh, phát triển kỹ năng bản thân.
  • Tôn trọng quyền riêng tư và danh dự của người khác; không tự ý ghi âm, chụp ảnh người khác khi chưa được phép.
  • Có ý thức bảo mật tài khoản: đặt mật khẩu mạnh, không chia sẻ mã OTP ngân hàng, không mượn tài khoản của người khác.
  • Chủ động báo cáo (report) các hành vi vi phạm pháp luật hoặc bạo lực mạng cho cha mẹ, thầy cô hoặc cơ quan chức năng.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Phân tích một tình huống thực tế: Hành vi giả mạo trang web ngân hàng để lừa đảo người dân chuyển tiền vi phạm điều luật nào.
  • Xây dựng bản quy ước văn hóa số cho lớp học khi tham gia nhóm Zalo/Facebook lớp.
Ghi nhớ trọng tâm: Môi trường mạng không phải là vùng vô luật pháp. Mọi hành vi vu khống, xúc phạm danh dự, phát tán tin giả hoặc tấn công mạng đều bị xử lý nghiêm minh theo Luật An ninh mạng và Bộ luật Hình sự.

Trắc nghiệm củng cố Bài 4 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Hành vi tung tin bịa đặt, sai sự thật trên mạng xã hội gây hoang mang trong cộng đồng sẽ bị xử lý như thế nào theo pháp luật Việt Nam?

Câu 2: Hành vi nào dưới đây được coi là vi phạm quyền bảo vệ dữ liệu cá nhân?

Câu 3: Khi phát hiện một bạn cùng lớp đang là nạn nhân bị công kích, bắt nạt hội đồng trên mạng xã hội, em nên làm gì?

Câu 4: Đạo luật chính thức của Việt Nam quy định các biện pháp bảo vệ không gian mạng quốc gia có hiệu lực từ năm 2019 là:

Chủ đề trọng tâm 2

Chủ đề 2: Tổ chức lưu trữ, tìm kiếm và trao đổi thông tin

Tìm hiểu và khai thác các phần mềm mô phỏng thế giới ảo phục vụ học tập các môn khoa học tự nhiên trực quan, an toàn và sinh động.

Bài 5 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 5: Tìm hiểu phần mềm mô phỏng

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được khái niệm phần mềm mô phỏng (Simulation Software); Nêu được những ưu điểm vượt trội của mô phỏng trong học tập và nghiên cứu khoa học; Khám phá các phần mềm mô phỏng phổ biến.

💡 Khởi động: Làm thế nào để quan sát chuyển động của các hành tinh trong Hệ Mặt Trời hoặc quan sát phản ứng phân hạch hạt nhân mà không gặp bất kỳ nguy hiểm nào?

1. Khái niệm và nguyên lý của phần mềm mô phỏng

Phần mềm mô phỏng: Là chương trình máy tính tái tạo lại các hoạt động, hiện tượng hoặc hệ thống thực tế (hoặc trừu tượng) trong một môi trường số hóa ảo.

  • Người dùng có thể tương tác trực tiếp: thay đổi các thông số đầu vào (như nhiệt độ, khối lượng, điện áp, trọng lực) và quan sát sự biến đổi tức thì của hệ thống ảo trên màn hình.
  • Dựa trên các mô hình toán học và quy luật vật lý, hóa học, sinh học chính xác của tự nhiên.

2. Lợi ích vượt trội của phần mềm mô phỏng

An toàn tuyệt đối

Cho phép thực hiện các thí nghiệm độc hại, cháy nổ, phóng xạ hoặc các tình huống máy bay hạ cánh khẩn cấp mà không gây rủi ro về tính mạng.

Tiết kiệm chi phí & Thời gian

Không tốn hóa chất, dụng cụ thủy tinh đắt tiền; có thể tua nhanh thời gian (quan sát sao quay hàng triệu năm) hoặc làm chậm chuyển động siêu nhanh.

Trực quan hóa điều vô hình

Quan sát trực tiếp sự chuyển động của các electron trong dây dẫn, cấu trúc phân tử ADN hoặc từ trường trái đất mà mắt thường không thể thấy.

Một số phần mềm mô phỏng tiêu biểu: PhET Interactive Simulations (Đại học Colorado), Solar System Scope (mô phỏng vũ trụ), GeoGebra (hình học & giải tích), Yenka (vật lý & điện tử).

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Truy cập trang web mô phỏng giáo dục trực tuyến PhET (phet.colorado.edu) và mở thí nghiệm 'Định luật Ohm' hoặc 'Cân bằng phương trình hóa học'.
  • Liệt kê các thông số đầu vào mà em có thể điều chỉnh trong mô phỏng đó.
Ghi nhớ trọng tâm: Phần mềm mô phỏng tái tạo các hiện tượng thực tế trong môi trường ảo, giúp học tập và nghiên cứu an toàn, tiết kiệm chi phí, điều chỉnh thời gian linh hoạt và trực quan hóa các hiện tượng vi mô, vĩ mô.

Trắc nghiệm củng cố Bài 5 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Phần mềm mô phỏng (Simulation software) là gì?

Câu 2: Lợi ích lớn nhất của việc sử dụng mô phỏng buồng lái máy bay (Flight Simulator) trong đào tạo phi công là gì?

Câu 3: PhET Interactive Simulations là trang web nổi tiếng thế giới về lĩnh vực gì?

Câu 4: Ưu điểm nào sau đây KHÔNG PHẢI là ưu điểm của phần mềm mô phỏng?

Bài 6 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 6: Thực hành: Khai thác phần mềm mô phỏng

Mục tiêu cần đạt:

Sử dụng thành thạo phần mềm mô phỏng PhET hoặc Solar System Scope; Biết thay đổi các biến số đầu vào, quan sát kết quả đầu ra và rút ra kết luận khoa học.

💡 Khởi động: Khi ta tăng điện áp của nguồn pin lên gấp đôi thì cường độ dòng điện chạy qua bóng đèn sẽ biến đổi như thế nào trên mô hình ảo?

1. Các bước khai thác phần mềm mô phỏng học tập

  1. Xác định mục tiêu khám phá: Muốn kiểm chứng định luật nào? (ví dụ: mối liên hệ giữa hiệu điện thế U và cường độ dòng điện I).
  2. Làm quen giao diện tương tác: Nhận diện thanh trượt điều khiển (Sliders), công tắc bấm (Buttons), đồng hồ đo số liệu (Volt kế, Ampe kế).
  3. Thiết lập biến độc lập & Biến phụ thuộc: Giữ nguyên điện trở R, kéo thanh trượt tăng dần hiệu điện thế U -> Quan sát giá trị I hiển thị trên đồng hồ đo.
  4. Ghi chép số liệu và đối chiếu: Lập bảng theo dõi các cặp giá trị (U, I) để rút ra kết luận: Cường độ dòng điện tỉ lệ thuận với hiệu điện thế.

2. Khám phá mô phỏng vũ trụ Solar System Scope

  • Mô phỏng không gian 3D tương tác chân thực về Hệ Mặt Trời.
  • Có thể phóng to quan sát bề mặt Mặt Trăng, Sao Hỏa, Sao Thổ cùng các vành đai bụi đá.
  • Tua nhanh thời gian để quan sát chu kỳ quỹ đạo elip của Trái Đất và các hiện tượng Nhật thực, Nguyệt thực diễn ra trong không gian.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Mở mô phỏng 'Lắp ráp mạch điện xoay chiều/một chiều' trên PhET, thực hành mắc nối tiếp 2 bóng đèn và đo cường độ dòng điện.
  • Mở Solar System Scope và tìm khoảng cách từ Trái Đất đến Sao Kim tại thời điểm gần nhất.
Ghi nhớ trọng tâm: Quy trình thực hành mô phỏng: Đặt mục tiêu -> Thay đổi thông số -> Quan sát sự biến đổi -> Thu thập số liệu -> Rút ra định luật khoa học. Mô phỏng giúp học tập sâu sắc và chủ động.

Trắc nghiệm củng cố Bài 6 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Để thay đổi giá trị một thông số trong phần mềm mô phỏng (ví dụ: tăng nhiệt độ), người dùng thường thao tác với thành phần giao diện nào?

Câu 2: Khi thực hành thí nghiệm ảo để tìm hiểu mối quan hệ giữa hai đại lượng, nguyên tắc khoa học cơ bản là:

Câu 3: Tính năng 'Tua nhanh thời gian' trong các phần mềm mô phỏng thiên văn học mang lại lợi ích gì?

Câu 4: Sau khi thực hiện thí nghiệm mô phỏng trên máy tính, bước quan trọng tiếp theo của người học là gì?

Chủ đề trọng tâm 3

Chủ đề 3: Đạo đức, pháp luật và văn hoá trong môi trường số

Làm chủ các công cụ trực quan và nền tảng đám mây để giao tiếp, trao đổi thông tin và cộng tác làm việc nhóm hiệu quả.

Bài 7 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 7: Trình bày thông tin trong trao đổi và hợp tác

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được vai trò của các công cụ trực quan (Sơ đồ tư duy Mindmap, Infographic, Bài trình chiếu) trong giao tiếp; Biết lựa chọn công cụ phù hợp với mục đích và đối tượng tiếp nhận.

💡 Khởi động: Giữa một bản báo cáo dài 10 trang chữ viết đặc kín và một hình ảnh đồ họa thông tin (Infographic) một trang sinh động, em sẽ thích đọc bản nào hơn?

1. Các công cụ trực quan trình bày thông tin

A. Sơ đồ tư duy (Mindmap)

Biểu diễn thông tin dạng mạng lưới phân nhánh từ chủ đề trung tâm. Rất thích hợp để động não (brainstorming), ghi chép tóm tắt bài học, lập dàn ý dự án.

B. Đồ họa thông tin (Infographics)

Kết hợp hình ảnh minh họa, biểu tượng icon, biểu đồ và số liệu cô đọng. Giúp người xem nắm bắt thông tin phức tạp chỉ trong vài giây nhìn lướt qua.

C. Bài trình chiếu thuyết trình (Slides)

Dẫn dắt câu chuyện qua từng trang slide có hình ảnh, video và sơ đồ mạch lạc hỗ trợ buổi diễn thuyết trước tập thể.

2. Hợp tác và trao đổi thông tin trên nền tảng đám mây

  • Cộng tác thời gian thực (Real-time collaboration): Các nền tảng đám mây (Google Drive, Docs, Sheets, Slides, Canva, Miro) cho phép nhiều thành viên trong nhóm cùng mở và chỉnh sửa trên 1 tệp tin cùng một lúc từ các máy tính khác nhau.
  • Phân quyền truy cập an toàn:
    • Viewer (Người xem): Chỉ được đọc nội dung, không thể thay đổi hay xóa dữ liệu.
    • Commenter (Người nhận xét): Có quyền đọc và thêm các bình luận góp ý bên lề.
    • Editor (Người chỉnh sửa): Có toàn quyền sửa đổi nội dung và cấu trúc tệp.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Phân tích một tấm Infographic tuyên truyền phòng chống đuối nước và chỉ ra các yếu tố trực quan (icon, màu sắc, số liệu) giúp truyền tải thông điệp nhanh chóng.
  • Thực hành chia sẻ một tài liệu Google Docs cho bạn cùng bàn với quyền 'Commenter'.
Ghi nhớ trọng tâm: Công cụ trực quan (Mindmap, Infographic, Slide) giúp thông tin truyền đạt nhanh, rõ ràng và hấp dẫn. Sử dụng nền tảng cộng tác đám mây với cơ chế phân quyền (Viewer, Commenter, Editor) nâng cao hiệu suất làm việc nhóm.

Trắc nghiệm củng cố Bài 7 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Công cụ trực quan nào thích hợp nhất để tóm tắt các ý tưởng nảy sinh trong buổi thảo luận nhóm từ một chủ đề trung tâm ra các nhánh?

Câu 2: Khi chia sẻ tài liệu trực tuyến cho thầy cô giáo chấm bài, em nên cấp quyền truy cập nào để thầy cô có thể ghi chú góp ý trực tiếp mà không vô tình làm xáo trộn bố cục bài?

Câu 3: Đồ họa thông tin (Infographic) mang lại ưu thế vượt trội gì so với văn bản thuần túy?

Câu 4: Khái niệm 'Cộng tác thời gian thực' (Real-time collaboration) trên nền tảng đám mây có nghĩa là:

Bài 8 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 8: Thực hành: Sử dụng công cụ trực quan trình bày thông tin

Mục tiêu cần đạt:

Sử dụng thành thạo phần mềm thiết kế trực quan (như Canva, PowerPoint, hoặc Mindmeister) để hoàn thành một sản phẩm báo cáo nhóm; Thực hiện chia sẻ và đồng chỉnh sửa nhóm.

💡 Khởi động: Làm thế nào để cả 4 thành viên trong nhóm có thể cùng nhau hoàn thiện một poster thuyết trình bài tập mà mỗi bạn đang ngồi tại nhà của mình?

1. Quy trình làm việc nhóm trực tuyến tạo sản phẩm trực quan

  1. Phân công nhiệm vụ: Nhóm trưởng tạo tệp dự án (trên Canva hoặc Google Slides), tạo liên kết chia sẻ cho các thành viên với quyền Editor.
  2. Thu thập nội dung: Mỗi bạn chịu trách nhiệm tìm kiếm số liệu, hình ảnh cho từng phần cụ thể.
  3. Thiết kế bố cục chung: Thống nhất bảng màu chủ đạo (Color Palette), kiểu chữ tiêu đề và nội dung để sản phẩm có tính nhất quán.
  4. Góp ý và hoàn thiện: Sử dụng tính năng Comment để nhận xét, phản hồi các điểm chưa hợp lý trước khi chốt sản phẩm cuối cùng.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Cùng nhóm tạo một sản phẩm Infographic chủ đề: 'Tác hại của rác thải nhựa và các giải pháp hành động của học sinh THCS'.
  • Xuất sản phẩm ra định dạng PDF hoặc hình ảnh PNG chất lượng cao để nộp bài.
Ghi nhớ trọng tâm: Làm việc nhóm trên công cụ trực quan đám mây đòi hỏi phân công công việc rõ ràng, tuân thủ phong cách thiết kế thống nhất và sử dụng tính năng bình luận phản hồi để nâng cao chất lượng sản phẩm.

Trắc nghiệm củng cố Bài 8 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Để đảm bảo sản phẩm thiết kế Infographic của nhóm nhìn chuyên nghiệp và đẹp mắt, nhóm nên:

Câu 2: Tính năng 'Version History' (Lịch sử phiên bản) trên các công cụ đám mây có tác dụng gì khi làm việc nhóm?

Câu 3: Khi nhóm trưởng gửi link mời các bạn tham gia cùng thiết kế slide trên Canva, link đó cần cấp quyền gì cho các bạn?

Câu 4: Định dạng nào sau đây thích hợp nhất để xuất bản một tấm Infographic hoàn chỉnh gửi in ấn hoặc chia sẻ trực tuyến chất lượng cao?

Chủ đề trọng tâm 4

Chủ đề 4: Ứng dụng tin học

Nâng cao năng lực ứng dụng tin học qua hai hướng chuyên sâu: Bảng tính điện tử nâng cao (Data Validation, IF, SUMIF, COUNTIF) và Biên tập sản xuất video kỹ thuật số.

Bài 9a 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 9a: Sử dụng công cụ xác thực dữ liệu (Data Validation)

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được vai trò của xác thực dữ liệu trong bảng tính; Thiết lập được các quy tắc kiểm tra dữ liệu đầu vào (số nguyên, ngày tháng, danh sách chọn Drop-down List); Tạo thông báo nhắc nhở và thông báo lỗi nhập sai.

💡 Khởi động: Khi nhập điểm học sinh thang điểm 10, làm sao để bảng tính tự động từ chối nếu người nhập gõ nhầm số 100 hoặc gõ chữ cái?

1. Xác thực dữ liệu (Data Validation) là gì?

Data Validation: Là tính năng trong phần mềm bảng tính (Excel, Google Sheets) cho phép thiết lập các quy tắc ràng buộc đối với dữ liệu được nhập vào ô tính, ngăn chặn lỗi sai từ người dùng ngay từ đầu.

Ràng buộc số & Ngày tháng

Chỉ cho phép số nguyên (Whole number) từ 0 đến 10, số thực (Decimal), hoặc ngày tháng trong năm hiện tại.

Danh sách thả xuống (List)

Tạo menu Dropdown chứa sẵn các mục cố định (ví dụ: Giới tính [Nam, Nữ], Xếp loại [Tốt, Khá, Đạt, Chưa đạt]).

Cảnh báo lỗi (Error Alert)

Bật hộp thoại thông báo màu đỏ yêu cầu nhập lại khi người dùng gõ sai quy tắc.

2. Các bước thiết lập Data Validation trong Excel

  1. Chọn vùng ô cần áp dụng ràng buộc.
  2. Vào thẻ Data -> Trong nhóm Data Tools, nhấp chọn nút Data Validation.
  3. Tại thẻ Settings: Chọn mục Allow:
    • Whole number / Decimal: Chọn between -> Nhập giá trị Minimum (tối thiểu) và Maximum (tối đa).
    • List: Nhập các giá trị cách nhau bởi dấu phẩy trong ô Source (ví dụ: Nam, Nữ).
  4. Tại thẻ Error Alert: Nhập tiêu đề và lời nhắn nhắc nhở (ví dụ: 'Điểm số phải từ 0 đến 10, vui lòng nhập lại!'). Nhấn OK.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Mở bảng danh sách học sinh: Thiết lập Data Validation cho cột 'Điểm Tin học' chỉ nhận số thực từ 0 đến 10.
  • Thiết lập danh sách thả xuống (List) cho cột 'Xếp loại' gồm 4 lựa chọn: 'Giỏi', 'Khá', 'Trung bình', 'Yếu'.
Ghi nhớ trọng tâm: Data Validation (thẻ Data) thiết lập quy tắc kiểm tra tính hợp lệ của dữ liệu đầu vào. Giúp ngăn chặn việc nhập sai, tạo danh sách chọn Dropdown tiện lợi và cảnh báo người dùng khi vi phạm.

Trắc nghiệm củng cố Bài 9a (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Để tạo một danh sách chọn thả xuống (Drop-down list) trong ô tính Excel, tại hộp thoại Data Validation ta chọn mục Allow là gì?

Câu 2: Công cụ Data Validation nằm ở thẻ nào trên thanh Ribbon của Microsoft Excel?

Câu 3: Thẻ 'Error Alert' trong hộp thoại Data Validation có chức năng gì?

Câu 4: Để giới hạn một ô tính chỉ được nhập số nguyên từ 1 đến 100, ta thiết lập trong thẻ Settings như thế nào?

Bài 10a 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 10a: Sử dụng hàm COUNTIF

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được chức năng của hàm đếm có điều kiện COUNTIF; Nắm vững cú pháp =COUNTIF(range, criteria); Ứng dụng thống kê số lượng dữ liệu thỏa mãn tiêu chí trong bài toán thực tế.

💡 Khởi động: Trong danh sách 500 học sinh của trường, làm sao chỉ mất 1 giây để đếm chính xác có bao nhiêu bạn học sinh nữ?

1. Cú pháp và ý nghĩa của hàm COUNTIF

Hàm COUNTIF được sử dụng để đếm số lượng các ô trong một vùng dữ liệu thỏa mãn một điều kiện (tiêu chí) xác định.

=COUNTIF(range, criteria)
  • range (vùng dữ liệu): Khối ô cần kiểm tra và đếm (ví dụ: C2:C50).
  • criteria (điều kiện): Tiêu chí lọc để đếm, có thể là số, văn bản, biểu thức logic đặt trong dấu ngoặc kép:
    • Đếm học sinh nữ: =COUNTIF(C2:C50, "Nữ")
    • Đếm học sinh có điểm từ 8 trở lên: =COUNTIF(D2:D50, ">=8")
    • Đếm ô có giá trị bằng ô A1: =COUNTIF(B2:B50, A1)
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Mở bảng điểm lớp học: Dùng hàm COUNTIF đếm số bạn đạt học lực 'Giỏi' tại cột Xếp loại.
  • Dùng hàm COUNTIF đếm số lượng học sinh có điểm trung bình từ 9.0 trở lên (điều kiện ">=9").
Ghi nhớ trọng tâm: Hàm COUNTIF(range, criteria) đếm số ô thỏa mãn tiêu chí. Các biểu thức so sánh số học (>, <, >=, <=, <>) trong criteria phải được đặt trong cặp dấu ngoặc kép.

Trắc nghiệm củng cố Bài 10a (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Công thức nào sau đây dùng để đếm số học sinh có giới tính 'Nam' trong cột B từ ô B2 đến B40?

Câu 2: Trong công thức '=COUNTIF(D2:D30, ">=8")', tham số thứ hai (criteria) có ý nghĩa gì?

Câu 3: Nếu vùng A1:A5 chứa các số: 5, 8, 10, 4, 9 thì công thức '=COUNTIF(A1:A5, "<6")' trả về kết quả là bao nhiêu?

Câu 4: Khi tiêu chí của hàm COUNTIF là một ô tham chiếu (ví dụ ô F1), cách viết nào là đúng cú pháp?

Bài 11a 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 11a: Sử dụng hàm SUMIF

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được chức năng tính tổng có điều kiện của hàm SUMIF; Nắm vững cú pháp =SUMIF(range, criteria, [sum_range]); Ứng dụng giải quyết bài toán tính tổng doanh thu theo từng mặt hàng hoặc chi phí theo từng danh mục.

💡 Khởi động: Trong bảng ghi chép chi tiêu gia đình hàng tháng, làm sao để tính riêng tổng số tiền đã chi cho khoản 'Ăn uống' trong hàng trăm giao dịch?

1. Cú pháp và cách hoạt động của hàm SUMIF

Hàm SUMIF tính tổng các giá trị trong một vùng dữ liệu thỏa mãn tiêu chí điều kiện xác định.

=SUMIF(range, criteria, [sum_range])
  • range (vùng điều kiện): Khối ô chứa dữ liệu để đối chiếu với điều kiện (ví dụ cột Danh mục chi tiêu B2:B100).
  • criteria (điều kiện): Tiêu chí muốn tính tổng (ví dụ: "Ăn uống" hoặc ">100000").
  • sum_range (vùng tính tổng): Khối ô chứa các con số thực tế cần cộng tổng (ví dụ cột Số tiền D2:D100). Nếu bỏ qua tham số này, phần mềm sẽ tính tổng trực tiếp trên chính vùng range.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Mở bảng bán hàng: Sử dụng hàm SUMIF tính tổng doanh thu bán được của mặt hàng 'Bút bi' (cột Tên hàng là B, cột Thành tiền là E).
  • Tính tổng các hóa đơn có giá trị trên 500,000 đồng sử dụng cú pháp SUMIF 2 tham số: =SUMIF(E2:E50, ">500000").
Ghi nhớ trọng tâm: Hàm SUMIF(range, criteria, [sum_range]) dùng để tính tổng có điều kiện. Nếu sum_range được chỉ định, hàm sẽ tìm các ô thỏa criteria ở range rồi cộng dồn các giá trị tương ứng ở sum_range.

Trắc nghiệm củng cố Bài 11a (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Cú pháp chuẩn của hàm SUMIF trong Excel là:

Câu 2: Trong bảng tính chi tiêu, cột B là 'Khoản mục' (Điện, Nước, Ăn uống) và cột C là 'Số tiền'. Công thức nào tính tổng tiền 'Điện'?

Câu 3: Nếu bỏ qua tham số thứ 3 [sum_range] trong hàm SUMIF, điều gì sẽ xảy ra?

Câu 4: Điểm khác biệt cốt lõi giữa hàm COUNTIF và hàm SUMIF là gì?

Bài 12a 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 12a: Sử dụng hàm IF

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được cấu trúc rẽ nhánh logic trong bảng tính; Nắm vững cú pháp =IF(logical_test, value_if_true, value_if_false); Vận dụng lồng ghép hàm IF để xếp loại học tập hoặc tính thưởng chiết khấu.

💡 Khởi động: Nếu điểm trung bình >= 8.0 thì xếp loại 'Giỏi', ngược lại nếu >= 6.5 thì 'Khá'... Làm sao máy tính tự động điền xếp loại cho học sinh?

1. Cú pháp và hoạt động của hàm điều kiện IF

Hàm IF kiểm tra một biểu thức điều kiện: nếu điều kiện ĐÚNG thì trả về một giá trị, nếu điều kiện SAI thì trả về giá trị khác.

=IF(logical_test, value_if_true, value_if_false)
  • logical_test: Phép so sánh trả về True hoặc False (ví dụ: D2 >= 5).
  • value_if_true: Kết quả trả về nếu điều kiện Đúng (ví dụ: "Đạt").
  • value_if_false: Kết quả trả về nếu điều kiện Sai (ví dụ: "Chưa đạt").

2. Hàm IF lồng nhau (Nested IF)

Khi có từ 3 lựa chọn xếp loại trở lên, ta đặt một hàm IF con vào vị trí value_if_false của hàm IF cha:

=IF(D2 >= 8, "Giỏi", IF(D2 >= 6.5, "Khá", IF(D2 >= 5, "Trung bình", "Yếu")))

Quy tắc: Bao nhiêu hàm IF mở ngoặc thì phải đóng bấy nhiêu dấu ngoặc ở cuối công thức.

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Viết công thức IF tính kết quả thi: Nếu điểm thi (ô C2) >= 5 thì ghi 'Đỗ', ngược lại ghi 'Trượt'.
  • Lập công thức tính tiền thưởng cho nhân viên bán hàng: Nếu doanh số (ô D2) > 50 triệu thì thưởng 10% doanh số, ngược lại thưởng 5% doanh số.
Ghi nhớ trọng tâm: Hàm IF(logical_test, value_if_true, value_if_false) kiểm tra điều kiện logic. Có thể lồng nhiều hàm IF vào nhau để xử lý các bài toán phân loại đa cấp độ.

Trắc nghiệm củng cố Bài 12a (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Công thức '=IF(8 > 5, "Lớn hơn", "Nhỏ hơn")' sẽ trả về kết quả là chuỗi chữ nào?

Câu 2: Để phân loại học sinh thành 3 mức: 'Giỏi', 'Khá', 'Đạt' ta cần sử dụng tối thiểu bao nhiêu hàm IF lồng nhau?

Câu 3: Trong cú pháp =IF(logical_test, value_if_true, value_if_false), nếu ta không điền giá trị cho value_if_false mà điều kiện bị Sai thì Excel sẽ trả về:

Câu 4: Công thức tính phụ cấp: Nếu ô B2 là "Trưởng phòng" thì phụ cấp 500000, ngược lại nếu là "Phó phòng" thì 300000, còn lại là 0. Viết là:

Bài 13a 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 13a: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình

Mục tiêu cần đạt:

Vận dụng tổng hợp Data Validation, COUNTIF, SUMIF, IF và Biểu đồ để hoàn thành một sổ tính quản lý thu chi tài chính gia đình khoa học, tự động hóa.

💡 Khởi động: Làm thế nào để xây dựng một hệ thống sổ kế toán gia đình tự động cảnh báo khi chi tiêu vượt quá mức ngân sách cho phép?

1. Thiết kế cấu trúc bảng quản lý tài chính

  • Bảng 1: Nhật ký thu chi hàng ngày (Transactions): Gồm Ngày, Khoản mục (danh sách thả xuống: Ăn uống, Tiền điện nước, Học phí, Y tế...), Phân loại (Thu / Chi), Số tiền, Ghi chú. Ràng buộc Data Validation để không gõ nhầm.
  • Bảng 2: Báo cáo tổng hợp theo tháng (Summary Dashboard):
    • Tổng thu = SUMIF(Phân loại, "Thu", Số tiền).
    • Tổng chi = SUMIF(Phân loại, "Chi", Số tiền).
    • Số dư quỹ = Tổng thu - Tổng chi.
    • Cảnh báo vượt ngân sách: Dùng hàm IF(Tổng chi > Hạn mức, "CẢNH BÁO: BỘI CHI!", "An toàn").
  • Biểu đồ trực quan: Biểu đồ hình tròn phân tích cơ cấu các khoản chi lớn nhất trong tháng.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Xây dựng sổ thu chi gia đình có ít nhất 15 dòng giao dịch thực tế trong 1 tháng.
  • Tạo bảng thống kê tổng hợp và vẽ biểu đồ hình tròn thể hiện tỉ lệ phần trăm các danh mục chi tiêu.
Ghi nhớ trọng tâm: Hoàn thiện bảng tính tài chính kết hợp: Data Validation (chống lỗi nhập liệu), SUMIF & COUNTIF (thống kê nhóm), IF (cảnh báo bội chi) và Biểu đồ (trực quan hóa dòng tiền).

Trắc nghiệm củng cố Bài 13a (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Để tính riêng tổng số tiền đã chi tiêu trong cả tháng từ cột Phân loại (Thu/Chi) và cột Số tiền, hàm nào là phù hợp nhất?

Câu 2: Biểu đồ nào là lựa chọn tối ưu nhất để nhìn thấy khoản chi tiêu nào (Ăn uống, Tiền nhà, Mua sắm...) đang chiếm tỉ trọng lớn nhất trong ngân sách gia đình?

Câu 3: Để ô 'Trạng thái' tự động hiện chữ đỏ 'BỘI CHI' khi Tiền chi (ô D10) lớn hơn Tiền thu (ô C10), ta dùng công thức:

Câu 4: Ứng dụng của Data Validation trong bảng quản lý tài chính là gì?

Bài 9b 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 9b: Các chức năng chính của phần mềm làm video

Mục tiêu cần đạt:

Nhận biết các phần mềm dựng video phổ biến (CapCut, Shotcut, Clipchamp); Hiểu được cấu trúc giao diện dòng thời gian (Timeline), khung xem trước (Preview) và các rãnh đa phương tiện (Tracks).

💡 Khởi động: Những video ngắn triệu view trên TikTok, YouTube Shorts hay các thước phim kỷ niệm lớp được tạo ra bằng công cụ gì?

1. Giới thiệu các phần mềm làm video hiện đại

Biên tập video là kỹ năng số thiết yếu trong thời đại truyền thông đa phương tiện:

  • CapCut (PC/Mobile): Phần mềm biên tập video cực kỳ phổ biến, giao diện trực quan, kho hiệu ứng và âm thanh phong phú.
  • Shotcut / OpenShot: Phần mềm dựng phim miễn phí mã nguồn mở mạnh mẽ trên máy tính.
  • Microsoft Clipchamp: Công cụ làm video tích hợp sẵn trên Windows 11.

2. Cấu trúc giao diện chuẩn của phần mềm dựng video

1. Khung Media Library

Nơi nhập (Import) và quản lý các tệp nguyên liệu thô: video clip, hình ảnh, tệp bài hát âm thanh.

2. Màn hình xem trước (Preview)

Màn hình phát lại video theo thời gian thực để người dựng quan sát hiệu ứng và kiểm tra tiến độ.

3. Dòng thời gian (Timeline)

Vùng làm việc chính gồm các rãnh (Tracks) xếp chồng: Video Track (chứa hình), Audio Track (nhạc), Text Track (chữ).

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Cài đặt hoặc mở phần mềm làm video (CapCut PC hoặc Clipchamp trên Windows).
  • Nhập 3 bức ảnh và 1 đoạn nhạc vào Media Library, kéo thả xuống Timeline để làm quen.
Ghi nhớ trọng tâm: Phần mềm làm video gồm 3 khu vực cốt lõi: Media Library (nguyên liệu), Preview (xem trước) và Timeline (dòng thời gian đa rãnh track).

Trắc nghiệm củng cố Bài 9b (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Khu vực nào trong phần mềm dựng video là nơi người dùng sắp xếp các đoạn clip, hình ảnh và âm thanh theo trình tự thời gian từ trái sang phải?

Câu 2: Màn hình 'Preview Window' có chức năng gì?

Câu 3: Một dự án dựng video thường bao gồm các loại rãnh (track) xếp chồng nào trên Timeline?

Câu 4: Đầu đọc thời gian (Playhead / Time indicator) có vai trò gì trên Timeline?

Bài 10b 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 10b: Chuẩn bị dữ liệu và dựng video

Mục tiêu cần đạt:

Biết xây dựng kịch bản video (Storyboarding); Thu thập và phân loại dữ liệu nguyên liệu; Thực hiện các thao tác cắt tỉa (Trim), tách đoạn (Split) và xóa bỏ phần hỏng của video.

💡 Khởi động: Để làm một video giới thiệu về trường lớp dài 2 phút, ta cần quay những góc máy nào và chuẩn bị âm nhạc ra sao?

1. Kịch bản phân cảnh (Storyboard)

Trước khi mở phần mềm dựng, cần lập kịch bản phân cảnh chi tiết:

  • Cảnh mở đầu (Intro - 10 giây đầu): Giới thiệu chủ đề, hình ảnh ấn tượng thu hút người xem.
  • Phần thân (Nội dung chính - 1-2 phút): Các phân cảnh mạch lạc theo câu chuyện hoặc thông điệp.
  • Cảnh kết (Outro - 10 giây cuối): Lời cảm ơn, thông điệp kêu gọi hành động, logo nhóm thực hiện.

2. Các thao tác biên tập cơ bản trên Timeline

A. Cắt tách video (Split - phím tắt Ctrl + B): Di chuyển vạch Playhead đến vị trí cần cắt -> Nhấn Split để chia 1 đoạn clip dài thành 2 đoạn riêng biệt.

B. Cắt xén đầu đuôi (Trim): Đặt chuột vào mép đầu hoặc mép đuôi của clip rồi kéo thu gọn lại để loại bỏ những giây quay bị rung lắc ban đầu.

C. Xóa đoạn thừa (Delete): Chọn đoạn clip lỗi vừa được cắt tách -> Nhấn phím Delete trên bàn phím.

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Viết kịch bản phân cảnh 3 phần cho video 'Một ngày đi học vui vẻ của học sinh lớp 9'.
  • Thực hành thao tác Split cắt bỏ 3 giây bị rung ở đầu một đoạn video quay thực tế.
Ghi nhớ trọng tâm: Kịch bản phân cảnh là kim chỉ nam cho quá trình sản xuất video. Thao tác Split (chia đoạn), Trim (cắt xén mép) và Delete (xóa phần hỏng) là kỹ năng dựng cơ bản cốt lõi.

Trắc nghiệm củng cố Bài 10b (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Thao tác 'Split' (biểu tượng hình chiếc kéo) trong phần mềm dựng video có tác dụng gì?

Câu 2: Kịch bản phân cảnh (Storyboard) đóng vai trò gì trước khi bắt tay vào làm video?

Câu 3: Khi một đoạn video ở đầu bị rung tay trong 2 giây đầu tiên, cách xử lý nhanh nhất là:

Câu 4: Tỉ lệ khung hình (Aspect Ratio) chuẩn cho các video ngắn đăng tải trên TikTok, YouTube Shorts là:

Bài 11b 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 11b: Thực hành: Dựng video theo kịch bản

Mục tiêu cần đạt:

Thực hành sắp xếp các đoạn clip và hình ảnh lên dòng thời gian theo đúng thứ tự kịch bản; Điều chỉnh tốc độ phát lại (Speed); Thay đổi kích thước và tỉ lệ khung hình.

💡 Khởi động: Làm thế nào để tạo hiệu ứng quay chậm (Slow Motion) đầy cảm xúc khi một bạn học sinh sút bóng ghi bàn trong trận đấu thể thao của trường?

1. Sắp đặt và đồng bộ hóa trình tự trên Timeline

  • Kéo thả các tệp clip từ thư viện Media vào Track Video theo đúng thứ tự phân cảnh 1 -> 2 -> 3.
  • Sử dụng chức năng bắt dính (Magnet / Snapping) để các clip tự động hút sát vào nhau, tránh để lại khoảng trống màu đen trên màn hình.
  • Chèn các bức ảnh tĩnh và tùy chỉnh thời lượng hiển thị (mặc định 3-5 giây mỗi bức ảnh).

2. Điều chỉnh tốc độ phát (Speed Control)

Quay chậm (Slow Motion)

Giảm tốc độ xuống 0.5x hoặc 0.3x. Tạo cảm giác lắng đọng, nhấn mạnh những khoảnh khắc đẹp hoặc động tác kỹ thuật tinh tế.

Tua nhanh (Fast Forward / Timelapse)

Tăng tốc độ lên 2x, 5x hoặc 10x. Thích hợp cho các đoạn quay quá trình vẽ tranh, lắp ráp mô hình hoặc người đi lại trên đường.

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Ghép nối 4 đoạn video ngắn về cảnh sinh hoạt lớp học trên Timeline.
  • Áp dụng hiệu ứng tua nhanh 3x cho cảnh các bạn cùng nhau quét dọn vệ sinh lớp học.
Ghi nhớ trọng tâm: Dựng video theo kịch bản đòi hỏi sắp xếp clip liền mạch và điều chỉnh thời lượng hợp lý. Công cụ Speed (tốc độ) tạo hiệu ứng Slow-motion (chậm) hoặc Fast-forward (nhanh) tăng tính sinh động cho tác phẩm.

Trắc nghiệm củng cố Bài 11b (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Để làm cho một pha quay chuyển động trở nên chậm rãi đầy nghệ thuật (Slow Motion), ta điều chỉnh thông số Speed như thế nào?

Câu 2: Khoảng trống giữa hai đoạn video trên Timeline sẽ hiển thị như thế nào trên màn hình khi phát lại?

Câu 3: Tính năng 'Snapping' (hình chiếc nam châm) trên thanh công cụ Timeline có tác dụng gì?

Câu 4: Khi ta tăng tốc độ của một đoạn video lên 2x (gấp đôi), thời lượng độ dài của đoạn video đó trên Timeline sẽ thay đổi thế nào?

Bài 12b 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 12b: Hoàn thành việc dựng video

Mục tiêu cần đạt:

Thêm và căn chỉnh âm thanh (nhạc nền BGM, lời thuyết minh Voiceover); Sử dụng hiệu ứng chuyển cảnh (Transitions) và hiệu ứng hình ảnh (Video Effects / Filters) tinh tế, chuyên nghiệp.

💡 Khởi động: Một video chỉ có hình ảnh mà không có âm nhạc hay chuyển cảnh thì sẽ ra sao? Âm thanh quyết định đến 50% cảm xúc của người xem video!

1. Xử lý âm thanh đa lớp (Audio Editing)

  • Nhạc nền (Background Music - BGM): Chọn giai điệu phù hợp với cảm xúc của video. Cần giảm âm lượng nhạc nền xuống (khoảng -15dB đến -20dB) khi có tiếng người nói để không lấn át lời thuyết minh.
  • Lời thuyết minh (Voiceover): Ghi âm lời giảng hoặc cảm nghĩ rõ ràng, ấm áp trên một Audio Track riêng.
  • Hiệu ứng âm thanh (Sound Effects - SFX): Tiếng vỗ tay, tiếng chuông báo 'ding', tiếng bước chân làm tăng độ chân thực.
  • Hiệu ứng mờ dần (Fade In / Fade Out): Giúp âm thanh to dần khi bắt đầu và nhỏ dần khi kết thúc, tránh bị ngắt âm đột ngột gây giật mình.

2. Hiệu ứng chuyển cảnh (Transitions) và Bộ lọc màu (Filters)

A. Hiệu ứng chuyển cảnh (Transitions): Kéo thả hiệu ứng chuyển cảnh vào điểm giao tiếp giữa hai clip:

  • Dissolve / Fade: Hòa tan mờ nhẹ nhàng, tự nhiên nhất.
  • Slide / Push / Zoom: Trượt hoặc phóng to, phù hợp với các video năng động, trẻ trung.
  • Lưu ý vàng: Tránh lạm dụng quá nhiều loại chuyển cảnh khác nhau trong một video gây rối mắt người xem.

B. Bộ lọc màu (Color Filters): Giúp thống nhất tông màu (ấm áp, cổ điển retro, rực rỡ tươi sáng) cho toàn bộ tác phẩm.

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Chèn một bài nhạc nền vào Audio Track và áp dụng hiệu ứng Fade Out 3 giây ở cuối video.
  • Thêm hiệu ứng chuyển cảnh 'Dissolve' giữa cảnh trường học và cảnh lớp học.
Ghi nhớ trọng tâm: Âm thanh đóng vai trò then chốt tạo cảm xúc. Cân bằng âm lượng giữa nhạc nền và giọng thuyết minh. Sử dụng hiệu ứng chuyển cảnh (Transitions) và hiệu ứng hình ảnh hài hòa, tinh tế.

Trắc nghiệm củng cố Bài 12b (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Hiệu ứng âm thanh 'Fade Out' ở đoạn kết thúc video có tác dụng gì?

Câu 2: Khi video có cả lời thuyết minh của người nói và nhạc nền, nguyên tắc căn chỉnh âm lượng là:

Câu 3: Hiệu ứng chuyển cảnh (Transition) được đặt ở vị trí nào trên dòng thời gian?

Câu 4: Điều gì nên tránh khi sử dụng hiệu ứng chuyển cảnh trong một video thuyết trình học tập?

Bài 13b 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 13b: Biên tập và xuất video

Mục tiêu cần đạt:

Thêm tiêu đề văn bản nghệ thuật và phụ đề tự động (Auto Captions); Hoàn thiện các thông số xuất bản video (Độ phân giải Full HD 1080p, tốc độ khung hình fps, định dạng .mp4).

💡 Khởi động: Sau khi dựng xong một video tuyệt đẹp, làm sao để xuất ra tệp gửi cho bạn bè xem trên điện thoại hoặc đăng lên YouTube với chất lượng nét nhất?

1. Thêm văn bản và phụ đề tự động (Captions)

  • Tiêu đề đầu phim (Title / Intro): Giới thiệu tên tác phẩm, tên nhóm thực hiện với hiệu ứng hoạt hình chữ (Text Animation) bắt mắt.
  • Phụ đề tự động (Auto Captions): Các phần mềm hiện đại như CapCut có khả năng nghe giọng nói tiếng Việt và tự động tạo phụ đề chạy theo lời nói cực kỳ chính xác.
  • Nhãn dán (Stickers) & Chú thích: Đặt mũi tên, biểu tượng cảm xúc hoặc khoanh tròn để hướng mắt người xem vào chi tiết quan trọng.

2. Các thông số xuất bản video (Export Settings)

Độ phân giải (Resolution)

Chuẩn nét phổ biến nhất là 1080p (Full HD - 1920x1080), cân bằng tốt giữa độ nét và dung lượng tệp. (Có thể chọn 2K/4K nếu máy tính mạnh).

Tốc độ khung hình (Frame Rate)

Thường chọn 30 fps (chuẩn video thông thường) hoặc 60 fps (cho chuyển động cực kỳ mượt mà).

Định dạng tệp (Format)

Định dạng chuẩn quốc tế tương thích mọi thiết bị: .mp4 (bộ mã hóa H.264 / AAC).

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Sử dụng công cụ Auto Captions tạo phụ đề tự động cho một đoạn video thuyết minh dài 30 giây.
  • Thực hiện lệnh Export xuất tệp video chuẩn Full HD 1080p, định dạng .mp4 và lưu vào thư mục dự án.
Ghi nhớ trọng tâm: Bước hoàn thiện gồm: Thêm tiêu đề, phụ đề tự động (Auto Captions) và hiệu chỉnh thông số xuất bản. Chuẩn tối ưu hiện nay là Full HD 1080p, 30fps hoặc 60fps và định dạng .mp4.

Trắc nghiệm củng cố Bài 13b (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Định dạng tệp video nào được coi là chuẩn phổ biến nhất hiện nay, tương thích với hầu hết mọi điện thoại, máy tính và mạng xã hội?

Câu 2: Độ phân giải Full HD trong sản xuất video kỹ thuật số tương ứng với kích thước điểm ảnh nào?

Câu 3: Tính năng 'Auto Captions' trong các phần mềm làm video hiện đại sử dụng công nghệ gì để tạo chữ phụ đề?

Câu 4: Thông số 'Frame Rate' (đơn vị fps - frames per second) trong video có nghĩa là gì?

Chủ đề trọng tâm 5

Chủ đề 5: Giải quyết vấn đề với sự trợ giúp của máy tính (Lập trình nâng cao)

Rèn luyện tư duy máy tính (Computational Thinking), đặc tả bài toán tin học và lập trình xử lý cấu trúc dữ liệu danh sách mảng số.

Bài 14 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 14: Giải quyết vấn đề

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được khái niệm Tư duy máy tính (Computational Thinking); Làm chủ 4 kỹ năng trụ cột: Chia nhỏ bài toán (Decomposition), Nhận biết khuôn mẫu (Pattern Recognition), Trừu tượng hóa (Abstraction) và Thiết kế thuật toán (Algorithm Design).

💡 Khởi động: Làm thế nào các kỹ sư phần mềm có thể thiết kế một hệ thống bản đồ Google Maps điều hướng giao thông cho hàng triệu người cùng lúc?

1. Khái niệm Tư duy máy tính (Computational Thinking)

Tư duy máy tính là một phương pháp tư duy giải quyết vấn đề bằng cách phân tích và mô hình hóa bài toán sao cho máy tính (hoặc con người) có thể thực hiện giải pháp một cách hiệu quả.

1. Phân rã bài toán (Decomposition)

Chia một bài toán phức tạp, to lớn thành các phần việc nhỏ hơn, đơn giản hơn để dễ quản lý và giải quyết từng phần độc lập.

2. Nhận biết quy luật (Pattern Recognition)

Tìm kiếm những điểm tương đồng, sự lặp lại hoặc các xu hướng chung giữa các bài toán để tái sử dụng cách giải đã biết.

3. Trừu tượng hóa (Abstraction)

Chỉ tập trung vào những đặc điểm, thông tin cốt lõi quan trọng nhất; bỏ qua những chi tiết vụn vặt không cần thiết để tạo mô hình đơn giản.

4. Thiết kế thuật toán (Algorithm Design)

Xây dựng chuỗi các chỉ dẫn từng bước một cách tuần tự, rõ ràng và chính xác để giải quyết bài toán.

Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Áp dụng kỹ năng 'Phân rã bài toán' để chia nhỏ bài toán: 'Tổ chức hội đồng niên kỷ niệm 50 năm thành lập trường THCS'.
  • Áp dụng 'Trừu tượng hóa' để giải thích vì sao bản đồ tàu điện ngầm chỉ vẽ các đường thẳng đơn giản mà không vẽ các khúc cua uốn lượn thực tế.
Ghi nhớ trọng tâm: Bốn trụ cột của Tư duy máy tính: Phân rã (chia nhỏ) -> Nhận biết mẫu (tìm quy luật) -> Trừu tượng hóa (lọc thông tin cốt lõi) -> Thiết kế thuật toán (chỉ dẫn từng bước).

Trắc nghiệm củng cố Bài 14 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Kỹ năng chia một bài toán lớn, phức tạp thành nhiều bài toán con nhỏ hơn để dễ giải quyết được gọi là gì?

Câu 2: Khi vẽ sơ đồ xe buýt của thành phố, người ta bỏ qua màu sơn của từng chiếc xe, thời tiết ngoài trời mà chỉ giữ lại các điểm dừng và tuyến đường. Đây là ví dụ của kỹ năng nào?

Câu 3: Bốn trụ cột của Tư duy máy tính (Computational Thinking) gồm những yếu tố nào?

Câu 4: Kỹ năng 'Nhận biết khuôn mẫu' giúp ích gì cho lập trình viên?

Bài 15 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 15: Bài toán tin học

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được khái niệm bài toán tin học; Biết cách xác định và đặc tả Input (đầu vào), Output (đầu ra) và điều kiện ràng buộc; Lựa chọn cấu trúc dữ liệu thích hợp (danh sách/mảng).

💡 Khởi động: Làm thế nào để máy tính giúp thủ thư thư viện trường học sắp xếp thứ hạng 1000 cuốn sách theo số lượt mượn giảm dần?

1. Khái niệm bài toán tin học

Một vấn đề trong thực tế được coi là một bài toán tin học khi nó có thể mô tả một cách rõ ràng, chặt chẽ để có thể cài đặt thuật toán cho máy tính xử lý tự động.

Cấu trúc đặc tả bài toán tin học:

  • Input (Đầu vào): Các thông tin, dữ liệu đã biết được cung cấp cho máy tính.
  • Output (Đầu ra): Kết quả cần tìm kiếm hoặc đưa ra sau khi xử lý.
  • Ràng buộc (Constraints): Điều kiện giới hạn của dữ liệu (ví dụ: số nguyên dương N <= 10^6).

2. Cấu trúc dữ liệu Danh sách (List / Array)

  • Khi giải quyết bài toán với nhiều phần tử cùng loại (ví dụ: điểm của 40 học sinh), thay vì tạo 40 biến riêng lẻ (diem1, diem2...), ta dùng một danh sách (List): diem = [8.5, 9.0, 7.5, ...].
  • Mỗi phần tử trong danh sách được truy cập thông qua chỉ số (Index) bắt đầu từ 0: diem[0] là phần tử đầu tiên.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Xác định Input, Output của bài toán: 'Tìm số lớn nhất trong một dãy gồm N số nguyên cho trước'.
  • Viết khai báo cấu trúc danh sách lưu trữ tên của 5 thành viên trong tổ học tập.
Ghi nhớ trọng tâm: Đặc tả bài toán tin học gồm Input (đầu vào), Output (đầu ra) và điều kiện ràng buộc. Cấu trúc dữ liệu Danh sách (List) gom nhóm nhiều phần tử dữ liệu cùng loại, truy xuất thông qua chỉ số index từ 0.

Trắc nghiệm củng cố Bài 15 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Trong bài toán tin học: 'Tìm ước chung lớn nhất (UCLN) của hai số nguyên dương a và b', Input của bài toán là gì?

Câu 2: Trong ngôn ngữ lập trình Python và hầu hết các ngôn ngữ hiện đại, chỉ số (Index) của phần tử đầu tiên trong danh sách (List) bắt đầu từ số mấy?

Câu 3: Nếu danh sách a = [10, 20, 30, 40] thì câu lệnh in 'print(a[2])' sẽ cho ra kết quả là bao nhiêu?

Câu 4: Tại sao nên dùng danh sách (List) thay vì khai báo hàng trăm biến đơn lẻ?

Bài 16 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 16: Thực hành: Lập chương trình máy tính

Mục tiêu cần đạt:

Cài đặt hoàn chỉnh chương trình giải quyết bài toán xử lý danh sách bằng ngôn ngữ lập trình; Thực hành thuật toán tìm kiếm giá trị lớn nhất (Max), tính tổng các phần tử và đếm số phần tử thỏa mãn điều kiện.

💡 Khởi động: Hãy cùng viết một chương trình máy tính thực thụ để tự động phân tích điểm thi và tìm ra thủ khoa của lớp học!

1. Thuật toán tìm giá trị lớn nhất (Max) trong danh sách

Ý tưởng thuật toán tìm Max trong danh sách gồm N số:

  1. Gán giá trị phần tử đầu tiên cho biến lưu giá trị lớn nhất: max_val = a[0].
  2. Duyệt lần lượt qua các phần tử còn lại từ vị trí thứ 1 đến cuối danh sách.
  3. Tại mỗi phần tử x: nếu x > max_val thì cập nhật lại: max_val = x.
  4. Sau khi duyệt hết danh sách, max_val chính là giá trị lớn nhất cần tìm.

2. Cài đặt mã nguồn chương trình mẫu (Python) 

# Chuong trinh tim thu khoa va tinh diem trung binh
diem = [8.5, 9.2, 7.0, 9.8, 8.0, 6.5]

# 1. Tim diem cao nhat
max_diem = diem[0]
for x in diem:
    if x > max_diem:
        max_diem = x

# 2. Tinh diem trung binh ca lop
tong = sum(diem)
dtb = tong / len(diem)

print("Diem thu khoa la:", max_diem)
print("Diem trung binh lop la:", round(dtb, 2))
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Gõ và chạy thử chương trình tìm Max ở trên trên môi trường Python (IDLE hoặc Replit).
  • Mở rộng chương trình: Đếm xem có bao nhiêu bạn trong lớp đạt điểm >= 8.0.
Ghi nhớ trọng tâm: Thực hành lập trình hoàn thiện bài toán: Khởi tạo dữ liệu danh sách -> Sử dụng vòng lặp for duyệt phần tử -> Dùng cấu trúc rẽ nhánh if kiểm tra điều kiện -> Xuất kết quả Output rõ ràng.

Trắc nghiệm củng cố Bài 16 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Trong thuật toán tìm giá trị lớn nhất của danh sách a, bước khởi tạo ban đầu ta thường gán biến max_val bằng giá trị nào?

Câu 2: Hàm len(diem) trong Python trả về thông tin gì của danh sách 'diem'?

Câu 3: Để đếm các số chẵn trong danh sách a, điều kiện trong câu lệnh if cần viết là:

Câu 4: Khi vòng lặp duyệt qua danh sách kết thúc, giá trị của biến đếm hoặc biến max sẽ được:

Chủ đề trọng tâm 6

Chủ đề 6: Hướng nghiệp với tin học

Tìm hiểu bức tranh thị trường lao động công nghệ số, các nhóm nghề nghiệp trong doanh nghiệp và thúc đẩy bình đẳng giới trong ngành CNTT.

Bài 17 45 phút
Làm trắc nghiệm bài này

Bài 17: Tin học và thế giới nghề nghiệp

Mục tiêu cần đạt:

Hiểu được vai trò của nguồn nhân lực công nghệ thông tin trong nền kinh tế số; Nêu được các vị trí công việc tiêu biểu trong các công ty công nghệ; Nhận thức sâu sắc về bình đẳng giới trong ngành Tin học.

💡 Khởi động: Có phải ngành công nghệ thông tin và lập trình chỉ dành riêng cho nam giới? Phụ nữ có thể trở thành những nhà lãnh đạo công nghệ tài ba không?

1. Các nhóm nghề nghiệp CNTT trong doanh nghiệp hiện đại

Nhóm nghiên cứu và phát triển (R&D / Software Engineering):

Kỹ sư phần mềm, lập trình viên ứng dụng di động, chuyên gia trí tuệ nhân tạo (AI/Machine Learning), kỹ sư kiến trúc dữ liệu đám mây.

Nhóm kiểm thử và đảm bảo chất lượng (QA/QC / Testing):

Tìm kiếm lỗi, kiểm tra độ an toàn bảo mật, đánh giá hiệu năng trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.

Nhóm thiết kế và trải nghiệm (UI/UX Design):

Nghiên cứu tâm lý người dùng, thiết kế giao diện đồ họa đẹp mắt và thuận tiện thao tác.

Nhóm quản trị và an ninh mạng (System & Network Admin / DevOps):

Duy trì hệ thống máy chủ, tường lửa bảo mật, phòng ngừa rủi ro mất dữ liệu.

2. Bình đẳng giới trong nghề nghiệp Tin học

  • Quan niệm sai lầm: Trước đây có định kiến cho rằng ngành công nghệ khô khan, áp lực chỉ hợp với nam giới.
  • Thực tế khoa học: Cả nam và nữ đều có tiềm năng trí tuệ như nhau. Nữ giới với sự tỉ mỉ, kiên nhẫn, khả năng lắng nghe và tư duy thẩm mỹ cao thường làm rất xuất sắc ở các vị trí thiết kế giao diện (UI/UX), kiểm thử phần mềm (QA), quản lý dự án (Project Manager) và khoa học dữ liệu.
  • Những tấm gương tiêu biểu: Ada Lovelace (nữ lập trình viên đầu tiên), Grace Hopper (người tiên phong ngôn ngữ Cobol), Margaret Hamilton (giám đốc kỹ thuật phần mềm đưa tàu Apollo 11 lên Mặt Trăng).
  • Cơ hội việc làm và mức thu nhập trong ngành công nghệ là hoàn toàn bình đẳng dựa trên năng lực thực tế, không phân biệt giới tính.
Nhiệm vụ thực hành & Vận dụng:
  • Tìm hiểu câu chuyện về nhà khoa học nữ Margaret Hamilton và phần mềm dẫn đường của tàu vũ trụ Apollo 11.
  • Thảo luận: Em hãy chọn một nghề nghiệp CNTT em cảm thấy hứng thú nhất và lập danh sách các kỹ năng cần tích lũy từ bậc THPT.
Ghi nhớ trọng tâm: Ngành Tin học mở ra thị trường việc làm rộng lớn và đa dạng trong thời đại số. Bình đẳng giới trong công nghệ khẳng định cả nam và nữ đều có cơ hội phát triển rực rỡ dựa trên sự nỗ lực và đam mê.

Trắc nghiệm củng cố Bài 17 (4 câu)

Tự động chấm

Câu 1: Quan niệm cho rằng 'Ngành công nghệ thông tin chỉ phù hợp với nam giới' là quan niệm như thế nào?

Câu 2: Vị trí 'Kiểm thử phần mềm' (Tester / QA - Quality Assurance) trong công ty phần mềm chịu trách nhiệm chính về việc gì?

Câu 3: Nhà khoa học nữ nào là người chỉ đạo phát triển phần mềm trên tàu Apollo 11 đưa phi hành gia đổ bộ an toàn lên Mặt Trăng năm 1969?

Câu 4: Để chuẩn bị hành trang bước vào các ngành nghề công nghệ cao sau này, học sinh THCS và THPT cần rèn luyện phẩm chất gì?