Bóng Rổ 10 Bóng Rổ 11 Bóng Rổ 12 Bóng Chuyền 10 Bóng Đá 10 Cầu Lông 10
Chương trình Giáo dục Phổ thông 2018 - Môn Giáo dục Thể chất 10 (Bóng Rổ)

Giáo Dục Thể Chất 10: Môn Bóng Rổ

Toàn bộ 10 bài học chuẩn SGK Kết nối tri thức & Cánh Diều: Sử dụng yếu tố tự nhiên trong tập luyện, Chế độ dinh dưỡng và tiếp nước, Lịch sử bóng rổ James Naismith, Luật thi đấu FIBA (24s, 8s, 5s, 3s), Kĩ thuật tư thế 3 đe dọa (Triple Threat), Kĩ thuật di chuyển trượt ngang phòng thủ, Kĩ thuật bắt bóng và tại chỗ dẫn bóng, Kĩ thuật chuyền ngực (Chest Pass) & chuyền đập đất (Bounce Pass), Kĩ thuật ném rổ chuẩn B.E.E.F, Kĩ thuật hai bước lên rổ (Layup) và Chiến thuật thi đấu 3x3, 5x5.

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 1 / 10

Bài 1: Sử dụng các yếu tố tự nhiên trong rèn luyện sức khoẻ và phát triển thể chất

Mục tiêu bài học

Hiểu rõ tác động của ánh nắng, không khí, nhiệt độ, nước; nguyên tắc vệ sinh sân bãi, trang phục, giày bóng rổ chuyên dụng và phương pháp khởi động chuyên môn an toàn.

1. Tác động của các yếu tố môi trường tự nhiên trong tập luyện bóng rổ

Tập luyện thể thao nói chung và môn Bóng rổ nói riêng giúp kích thích cơ thể thích nghi với môi trường sống và nâng cao sức đề kháng vượt trội:

Ánh nắng mặt trời:

Tia tử ngoại trong ánh nắng buổi sáng kích thích cơ thể tổng hợp vitamin D3 tự nhiên, thúc đẩy hấp thu canxi và photpho giúp hệ xương chắc khỏe, phát triển chiều cao vượt trội – yếu tố then chốt của môn bóng rổ. Tránh tập luyện ngoài trời lúc nắng gắt (10h - 15h) để không bị bỏng rát da hoặc say nắng.

Không khí và gió:

Không khí thoáng đãng, giàu oxy cung cấp dưỡng khí cho các bó cơ khi vận động với cường độ bứt tốc cao. Khi chơi sân ngoài trời, gió lớn có thể làm chuyển hướng đường bóng bay khi ném cự ly xa, đòi hỏi người chơi phán đoán lực tay phù hợp.

Nhiệt độ môi trường:

Nhiệt độ thích hợp nhất để tập luyện là từ 20°C - 28°C. Trời quá nóng dễ dẫn đến mất nước nhanh, chuột rút và kiệt sức; trời quá rét lạnh làm cơ bắp và dây chằng co cứng, bắt buộc phải khởi động làm nóng kỹ hơn gấp đôi để tránh chấn thương khớp gối, cổ chân.

Nước và độ ẩm:

Độ ẩm cao khiến mồ hôi khó bốc hơi, thân nhiệt tăng nhanh gây mệt mỏi. Nước đóng vai trò bôi trơn dịch khớp khi thực hiện hàng trăm pha bật nhảy và tiếp đất trong mỗi buổi tập.

2. Vệ sinh sân bãi, trang phục và giày bóng rổ chuyên dụng

  • Giày bóng rổ chuyên dụng: Chọn giày có đệm khí/đệm mút giảm chấn ở gót (giảm lực tác động lên khớp gối và cột sống khi tiếp đất); đế cao su có vân xương cá bám sân chống trượt; phần thân giày ôm khít cổ chân (cổ lửng hoặc cổ cao) để phòng chống lật sơ mi cổ chân.
  • Trang phục tập luyện: Quần áo bóng rổ bằng vải mè/thun lạnh thoáng khí, không bó sát gây cản trở vung tay hoặc nhảy ném bóng. Đeo băng bảo vệ cổ tay, khớp gối nếu có tiền sử chấn thương.
  • An toàn mặt sân: Mặt sân (bê tông, cao su hoặc sàn gỗ) phải sạch sẽ, không có cát sỏi, nước đọng trơn trượt. Trụ rổ và bảng rổ phải được neo giữ chắc chắn, bọc đệm mút an toàn quanh chân trụ.
  • Khởi động chuyên môn bóng rổ: Xoay kỹ các khớp (cổ tay, khuỷu tay, bả vai, hông, gối, cổ chân); ép dẻo dọc, ép ngang; các bài tập căng cơ đùi trước, đùi sau; ép cổ tay và các ngón tay trước khi cầm bóng.

Ghi nhớ trọng tâm

Môn bóng rổ có cường độ vận động cao với nhiều pha bứt tốc, đổi hướng và bật nhảy. Việc chọn giày bóng rổ đạt chuẩn, kiểm tra an toàn mặt sân và khởi động kỹ các khớp cổ tay, cổ chân, khớp gối là nguyên tắc an toàn hàng đầu giúp phát triển thể chất bền vững.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Tại sao việc lựa chọn giày bóng rổ có phần đế đệm êm và độ bám sàn tốt lại đặc biệt quan trọng đối với người tập luyện?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 2 / 10

Bài 2: Chế độ dinh dưỡng hợp lý trong rèn luyện thể dục thể thao

Mục tiêu bài học

Nắm vững 4 nhóm chất dinh dưỡng thiết yếu, nguyên tắc bổ sung năng lượng, bù nước và điện giải khoa học trước, trong và sau các buổi tập luyện, thi đấu bóng rổ.

1. Nhu cầu năng lượng và 4 nhóm chất dinh dưỡng cho người chơi bóng rổ

Một trận đấu bóng rổ kéo dài 40 phút tiêu hao từ 500 - 800 kcal do liên tục chạy nhanh, bật nhảy tranh bóng. Khẩu phần ăn hàng ngày cần cân đối khoa học:

Carbohydrate (Chất bột đường - 55-60% năng lượng):

Cung cấp glycogen – nguồn nhiên liệu chính cho các pha bứt tốc. Có trong cơm, bánh mì ngũ cốc nguyên cám, yến mạch, khoai lang, chuối.

Protein (Chất đạm - 15-20% năng lượng):

Xây dựng và phục hồi các sợi cơ bị tổn thương sau vận động mạnh. Nguồn đạm chất lượng: ức gà, trứng, thịt bò, cá, sữa hạt và đậu tương.

Lipid (Chất béo tốt - 20-25% năng lượng):

Hòa tan vitamin (A, D, E, K), bảo vệ nội tạng và cung cấp năng lượng bền bỉ. Ưu tiên chất béo không bão hòa từ dầu ô-liu, quả bơ, các loại hạt hạnh nhân, óc chó.

Vitamin & Khoáng chất (Đặc biệt Canxi & Magie):

Canxi và Vitamin D giúp phát triển mật độ xương; Magie và Kali chống co cơ, co rút (chuột rút). Bổ sung từ sữa tươi, sữa chua, rau xanh đậm (súp lơ, cải bó xôi), chuối, cam.

2. Nguyên tắc bù nước và điện giải khoa học

  • Trước khi tập (1-2 giờ): Uống 400 - 500ml nước lọc từng ngụm nhỏ để cơ thể tích lũy đủ nước dự trữ.
  • Trong khi tập: Cứ sau 15 - 20 phút (vào các đợt nghỉ hội ý hoặc nghỉ giữa hiệp), uống 100 - 150ml nước mát hoặc nước điện giải oresol/nước khoáng thể thao. Tuyệt đối không chờ đến khi quá khát mới uống vì lúc đó cơ thể đã bị mất nước từ 1 - 2%.
  • Sau khi tập: Uống bù nước từ từ theo lượng mồ hôi đã mất; ăn nhẹ một quả chuối hoặc sữa tươi sau tập 30 phút để nạp lại glycogen và đạm tái tạo cơ bắp.
  • Lưu ý: Tránh uống nước đá quá lạnh gây co mạch dạ dày và viêm họng; tránh nước ngọt có ga gây đầy hơi khó tiêu.

Ghi nhớ trọng tâm

Chế độ ăn giàu tinh bột phức hợp, đủ đạm và canxi kết hợp với việc bù nước, điện giải đều đặn mỗi 15-20 phút giúp người chơi bóng rổ duy trì thể lực dồi dào, phát triển chiều cao và phòng ngừa chuột rút.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Thời điểm và cách thức uống nước khoa học nhất trong buổi tập luyện hoặc thi đấu bóng rổ là gì?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 3 / 10

Bài 3: Lịch sử hình thành và phát triển môn Bóng rổ – Ý nghĩa đối với thể chất

Mục tiêu bài học

Biết được nguồn gốc ra đời của môn bóng rổ năm 1891, sự phát triển của Liên đoàn bóng rổ quốc tế (FIBA) và ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao tầm vóc, sức bật, tinh thần đồng đội cho học sinh THPT.

1. Sơ lược lịch sử ra đời và phát triển môn Bóng rổ

Nguồn gốc ra đời: Môn Bóng rổ (Basketball) được phát minh vào tháng 12 năm 1891 bởi Tiến sĩ James Naismith – một giáo viên giáo dục thể chất tại Trường Huấn luyện YMCA ở Springfield, Massachusetts, Hoa Kỳ. Ông muốn tạo ra một trò chơi vận động trong nhà vào mùa đông giá rét, đòi hỏi sự khéo léo, phối hợp đồng đội thay vì chỉ dựa vào sức mạnh va chạm cơ bắp.

Cột mốc lịch sử: Ban đầu, ông sử dụng 2 chiếc giỏ đựng đào treo lên ban công thể dục ở độ cao 3.05 mét (10 feet) so với mặt đất – đây chính là nguồn gốc độ cao chuẩn của vành rổ bóng rổ cho đến tận ngày nay! Năm 1932, Liên đoàn Bóng rổ Quốc tế (FIBA) được thành lập. Năm 1936, bóng rổ chính thức trở thành môn thi đấu tại Thế vận hội Olympic Berlin.

Bóng rổ tại Việt Nam: Du nhập vào Việt Nam từ đầu thế kỷ 20. Hiện nay, phong trào bóng rổ học đường phát triển rất mạnh mẽ với giải đấu học sinh toàn quốc và giải bóng rổ chuyên nghiệp Việt Nam (VBA).

2. Tác dụng kỳ diệu của môn bóng rổ đối với sự phát triển thể chất học sinh

Tăng trưởng chiều cao:

Động tác bật nhảy tranh bóng, vươn người ném rổ liên tục kích thích các đĩa sụn tiếp hợp ở đầu xương dài phát triển, giúp học sinh lứa tuổi 15-18 tối ưu hóa tiềm năng phát triển chiều cao.

Tim mạch & Sức bền:

Vận động liên tục với các chuỗi chạy biến tốc, đổi hướng và thở sâu giúp tăng dung tích sống của phổi, củng cố cơ tim và rèn luyện sức bền tốc độ dẻo dai.

Tư duy & Đồng đội:

Rèn luyện phản xạ thị giác quan sát nhanh, tính quyết đoán trong từng giây và tinh thần phối hợp gắn kết đồng đội (Teamwork) vì mục tiêu chung.

Ghi nhớ trọng tâm

Môn bóng rổ do TS. James Naismith phát minh năm 1891 với vành rổ cao 3.05m. Đây là môn thể thao toàn diện giúp kích thích tăng trưởng chiều cao vượt trội qua các động tác bật nhảy, đồng thời rèn luyện phản xạ nhanh nhẹn và tinh thần đồng đội.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Môn bóng rổ được phát minh vào năm nào, do ai và độ cao chuẩn của vành rổ tính từ mặt sân là bao nhiêu mét?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 4 / 10

Bài 4: Một số điều luật cơ bản về sân tập, dụng cụ và thi đấu bóng rổ

Mục tiêu bài học

Nắm vững kích thước sân đấu chuẩn FIBA (28m x 15m), bảng rổ, các quy tắc tính điểm (1, 2, 3 điểm), luật thời gian (24s, 8s, 5s, 3s) và các lỗi vi phạm luật cơ bản (chạy bước, hai lần dẫn bóng).

1. Kích thước sân đấu, bảng rổ và cách tính điểm

  • Sân thi đấu chuẩn FIBA: Hình chữ nhật phẳng có kích thước chiều dài 28m và chiều rộng 15m (tính từ mép trong đường biên).
  • Bảng rổ và vành rổ: Bảng rổ dài 1.80m, cao 1.05m; mép dưới cách mặt sân 2.90m. Vành rổ có đường kính trong 45cm, gắn ở độ cao 3.05m so với mặt sân, có lưới treo rủ xuống.
  • Bóng thi đấu: Chu vi 74.9 - 78cm, trọng lượng 567 - 650g (bóng số 7 cho nam THPT; bóng số 6 cho nữ THPT). Bơm hơi sao cho khi thả rơi tự do từ độ cao 1.80m, bóng nảy lên đạt từ 1.20 - 1.40m.
  • Cách tính điểm:
    - Ném phạt thành công: 1 điểm.
    - Ném bóng vào rổ từ bên trong khu vực đường 3 điểm (bán kính 6.75m): 2 điểm.
    - Ném bóng vào rổ từ phía ngoài đường 3 điểm: 3 điểm.

2. Các luật thời gian và lỗi vi phạm luật cơ bản

Các luật thời gian quan trọng:
  • Luật 24 giây: Đội kiểm soát bóng phải dứt điểm ném rổ (bóng chạm vành rổ) trong vòng 24 giây.
  • Luật 8 giây: Đội tấn công phải đưa bóng từ nửa sân sau sang nửa sân trước trong vòng 8 giây.
  • Luật 5 giây: Cầu thủ có bóng bị đối phương kèm sát (dưới 1m) phải chuyền, ném hoặc dẫn bóng trong 5 giây; thời gian ném biên tối đa 5 giây.
  • Luật 3 giây: Cầu thủ tấn công không được ở liên tục quá 3 giây trong khu vực giới hạn (hình chữ nhật dưới rổ đối phương) khi đội mình có bóng ở phần sân trước.
Các lỗi vi phạm (Violations):
  • Lỗi chạy bước (Traveling): Cầu thủ cầm bóng di chuyển quá 2 bước chân mà không dẫn bóng, hoặc nhấc chân trụ lên rồi đặt xuống lại trước khi nhả bóng.
  • Lỗi 2 lần dẫn bóng (Double Dribble): Dẫn bóng bằng 2 tay cùng lúc; hoặc sau khi đã dừng dẫn bóng (ôm bóng bằng 2 tay) lại tiếp tục dẫn bóng lần thứ hai.
  • Lỗi bóng về sân nhà (Backcourt): Khi bóng đã sang nửa sân trước, đội tấn công không được chuyền hoặc dẫn bóng trở về nửa sân sau.
  • Lỗi cố ý đá bóng: Dùng chân hoặc bàn chân cố tình đá hoặc chặn bóng.

Ghi nhớ trọng tâm

Sân thi đấu FIBA có kích thước 28m x 15m, vành rổ cao 3.05m. Cần ghi nhớ 4 mốc thời gian: 24s tấn công, 8s qua sân, 5s ném biên/kèm sát, 3s dưới rổ; cùng 2 lỗi thường gặp nhất của người mới chơi là lỗi chạy bước và lỗi hai lần dẫn bóng.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Một cầu thủ sau khi dẫn bóng đã ôm bóng bằng hai tay rồi lại tiếp tục đập bóng xuống sàn để dẫn tiếp thì trọng tài sẽ thổi phạt lỗi gì?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 5 / 10

Bài 5: Kĩ thuật các tư thế chuẩn bị và kĩ thuật di chuyển cơ bản

Mục tiêu bài học

Thực hiện thuần thục Tư thế 3 đe dọa (Triple Threat), các bước chạy tiến, lùi, trượt ngang phòng thủ (Defensive Slide), kĩ thuật dừng 1 bước, dừng 2 bước và kĩ thuật quay người (Pivot).

1. Tư thế chuẩn bị cơ bản (Tư thế 3 đe dọa - Triple Threat Position)

  • Ý nghĩa: Đây là tư thế nền tảng toàn diện nhất của cầu thủ khi nhận bóng: từ tư thế này có thể ngay lập tức thực hiện 1 trong 3 hành động: Ném rổ, Chuyền bóng hoặc Đột phá dẫn bóng.
  • Kĩ thuật thực hiện: Hai chân mở rộng bằng vai hoặc hơn vai một chút, chân cùng bên tay thuận hơi nhích về trước nửa bàn chân. Hai đầu gối khuỵu tự nhiên, hạ thấp trọng tâm cơ thể, lưng giữ thẳng nghiêng nhẹ về trước. Hai tay ôm bóng chắc chắn ở vị trí bên hông ngang ngực-bụng, mắt quan sát toàn diện sân.

2. Các kĩ thuật di chuyển không bóng và dừng bóng

Kĩ thuật trượt ngang phòng thủ (Defensive Slide): Hạ thấp trọng tâm, hai tay giang rộng đón đầu. Muốn trượt sang phải thì chân phải bước sang phải trước, chân trái trượt theo sau. Nguyên tắc bất di bất dịch: Tuyệt đối không nhảy tâng tâng và không được vắt chéo hai chân vào nhau làm mất thăng bằng.

Kĩ thuật dừng một bước (Nhảy dừng): Khi đang chạy nhanh đón bóng, hai chân cùng rời đất và tiếp đất đồng thời bằng nửa trước bàn chân, gối khuỵu hoãn xung. Cầu thủ có thể chọn bất kỳ chân nào làm chân trụ để quay người.

Kĩ thuật dừng hai bước: Chân chạm đất thứ nhất là bước 1 (trở thành chân trụ bất di bất dịch), chân chạm đất tiếp theo là bước 2. Tuyệt đối không được nhấc chân trụ rời mặt sân trước khi chuyền hoặc ném.

Kĩ thuật quay người (Pivot): Giữ nguyên mũi chân trụ bám chặt mặt sàn, dùng gót chân xoay và dùng chân lăng đạp đất quay thân người ra trước hoặc sau để che chắn bóng trước hậu vệ đối phương.

Ghi nhớ trọng tâm

Tư thế 3 đe dọa (Triple Threat) giúp cầu thủ sẵn sàng ném, chuyền hoặc dẫn bóng. Kĩ thuật trượt ngang phòng thủ đòi hỏi hạ thấp trọng tâm không vắt chéo chân; kĩ thuật dừng bước và quay người (Pivot) phải giữ vững chân trụ để tránh lỗi chạy bước.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Nguyên tắc kỹ thuật sống còn khi thực hiện bước trượt ngang phòng thủ (Defensive Slide) để không bị đối phương vượt qua và không bị mất thăng bằng là gì?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 6 / 10

Bài 6: Kĩ thuật cầm bóng, bắt bóng và tại chỗ dẫn bóng

Mục tiêu bài học

Thực hiện chính xác kĩ thuật cầm bóng chuẩn bằng các chai tay, bắt bóng hai tay trước ngực có hoãn xung và dẫn bóng tại chỗ cao tay, thấp tay, đổi tay thuần thục.

1. Kĩ thuật cầm bóng và bắt bóng hai tay trước ngực

  • Cầm bóng đúng cách: Các ngón tay xòe rộng tự nhiên ôm lấy hai bên thân bóng, các đầu ngón tay và phần chai tay tiếp xúc bóng. Lòng bàn tay hơi khum tạo một khoảng trống nhỏ không dính sát vào mặt bóng để cảm nhận bóng tốt nhất.
  • Bắt bóng hai tay trước ngực: Hai tay giơ ra trước đón bóng, các ngón tay xòe hướng về phía bóng tới tạo thành hình phễu đón bóng. Ngay khi bóng vừa chạm tay, lập tức gập cổ tay và cẳng tay kéo bóng về phía ngực (động tác hoãn xung giảm lực lao của bóng), đồng thời khuỵu nhẹ gối để giữ thăng bằng.

2. Kĩ thuật tại chỗ dẫn bóng (Dribbling cơ bản)

Cơ chế đẩy bóng: Dẫn bóng bằng cổ tay, lòng bàn tay khum và các đầu ngón tay đè ép và ấn bóng xuống đất nhịp nhàng. Tuyệt đối không đập bẹp bẹp bằng lòng bàn tay cứng đơ.

Dẫn bóng cao tay (High Dribble): Bóng nảy cao ngang hông/ngực, áp dụng khi đột phá tốc độ nhanh trên sân trống không có người kèm.

Dẫn bóng thấp tay (Low Dribble): Hạ thấp trọng tâm, bóng nảy thấp dưới đầu gối, tay kia giơ lên che chắn (Shielding) bảo vệ bóng trước sự áp sát của đối phương.

Thói quen thị giác: Người chơi bóng rổ giỏi luôn ngẩng cao đầu quan sát toàn diện đồng đội và đối thủ, không nhìn chằm chằm vào quả bóng khi đang dẫn bóng.

Ghi nhớ trọng tâm

Cầm bóng bằng các ngón tay và chai tay; bắt bóng phải có động tác hoãn xung kéo bóng về ngực. Khi dẫn bóng, dùng khớp cổ tay và các ngón tay ấn nhịp nhàng, hạ thấp trọng tâm và luôn ngẩng đầu quan sát trận đấu.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Động tác dùng bộ phận nào của bàn tay để tiếp xúc và ấn bóng xuống sàn khi dẫn bóng là chuẩn xác nhất?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 7 / 10

Bài 7: Kĩ thuật chuyền bóng hai tay trước ngực và chuyền bóng đập đất

Mục tiêu bài học

Làm chủ 2 đường chuyền căn bản và hiệu quả nhất trong bóng rổ: Chuyền hai tay trước ngực (Chest Pass) và Chuyền đập đất (Bounce Pass); phân tích quỹ đạo và thời điểm sử dụng.

1. Kĩ thuật chuyền bóng hai tay trước ngực (Chest Pass)

  • Đặc điểm: Là đường chuyền nhanh, trực tiếp và chính xác nhất ở cự ly ngắn và trung bình (3 - 6m).
  • Tư thế chuẩn bị: Đứng chân trước chân sau, hai tay cầm bóng trước ngực, khuỷu tay khép tự nhiên sát sườn.
  • Động tác thực hiện: Bước chân sau lên một bước nhỏ $\rightarrow$ Đạp chân truyền lực lên hông $\rightarrow$ Duỗi thẳng hai tay đẩy bóng mạnh về phía ngực đồng đội $\rightarrow$ Khi nhả bóng, cổ tay miết gập mạnh ra ngoài, hai ngón tay cái chỉ xuống dưới sàn và hai ngón tay trỏ chỉ thẳng theo hướng bóng bay. Bóng xoáy ngược (Backspin) giúp đồng đội bắt bóng êm ái.

2. Kĩ thuật chuyền bóng đập đất (Bounce Pass)

  • Đặc điểm: Sử dụng khi hậu vệ đối phương áp sát và giơ hai tay lên cao che chắn đường chuyền thẳng. Bóng đập đất luồn dưới nách hoặc háng đối phương đến tay đồng đội.
  • Điểm chạm sàn chuẩn: Điểm bóng đập xuống sàn nằm ở khoảng 2/3 cự ly tính từ người chuyền đến người nhận (hoặc 1/3 cách người nhận). Khi đó bóng sẽ nảy lên vừa tầm bụng/ngực người nhận để có thể ném hoặc dẫn bóng ngay.
  • Sai sót thường gặp: Điểm đập đất quá gần người chuyền làm bóng nảy bổng lên chậm chạp dễ bị cướp; hoặc điểm đập đất quá gần người nhận làm bóng nảy quá thấp dưới đầu gối khó bắt.

Ghi nhớ trọng tâm

Chuyền ngực (Chest Pass) đi theo đường thẳng căng ngang ngực, cổ tay miết ra ngoài tạo độ xoáy ngược. Chuyền đập đất (Bounce Pass) nhắm vào điểm chạm sàn ở 2/3 khoảng cách để bóng nảy lên vừa tầm bụng đồng đội, vô hiệu hóa hậu vệ sải tay dài.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Khi thực hiện đường chuyền bóng đập đất (Bounce Pass), điểm bóng đập xuống mặt sàn chuẩn nhất nằm ở khoảng cách nào?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 8 / 10

Bài 8: Kĩ thuật tại chỗ chuyền bóng một tay trên vai và bắt bóng khi di chuyển

Mục tiêu bài học

Thực hiện chính xác kĩ thuật chuyền bóng một tay trên vai (Baseball Pass) cự ly xa phục vụ phản công nhanh, kết hợp kĩ thuật bắt bóng nhịp nhàng khi đang chạy di chuyển tốc độ.

1. Kĩ thuật tại chỗ chuyền bóng một tay trên vai (Baseball Pass)

  • Ứng dụng chiến thuật: Đây là "vũ khí tối thượng" trong các pha phản công nhanh (Fast Break): Cầu thủ cướp được bóng dưới rổ nhà lập tức chuyền một đường bóng dài vượt tuyến 15 - 20m lên rổ đối phương cho đồng đội ghi điểm.
  • Tư thế chuẩn bị: Chân ngược bên tay ném đứng trước. Đưa bóng sang bên vai tay thuận bằng hai tay, sau đó tay thuận ôm bóng ở phía sau, tay phụ giữ nhẹ phía trước mặt bóng.
  • Động tác thực hiện: Xoay hông và vai về phía mục tiêu $\rightarrow$ Đạp chân sau dồn lực $\rightarrow$ Vung cẳng tay thuận mạnh mẽ ra trước theo quỹ đạo như ném bóng chày $\rightarrow$ Miết cổ tay và các ngón tay giải phóng bóng đi căng và xa.

2. Kĩ thuật bắt bóng khi đang di chuyển (Catching on the run)

  • Khi đang chạy nhanh đón đường chuyền, cầu thủ không dừng lại đột ngột mà phối hợp nhịp bước chân: Giơ hai tay đón bóng ở pha bật nhảy hoặc ngay khi một chân tiếp đất.
  • Sau khi bắt bóng êm ái vào ngực, lập tức chuyển tiếp sang nhịp 2 bước lên rổ (Layup) hoặc dừng 2 bước để không phạm lỗi chạy bước.

Ghi nhớ trọng tâm

Chuyền bóng một tay trên vai (Baseball Pass) tận dụng lực xoay hông và vung tay để chuyền bóng cự ly xa vượt tuyến trong phản công nhanh; cầu thủ nhận bóng cần phối hợp bắt bóng nhịp nhàng khi đang chạy để chuyển ngay sang ghi điểm.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Kĩ thuật chuyền bóng một tay trên vai (Baseball Pass) thường được các đội bóng rổ ưu tiên sử dụng nhiều nhất trong tình huống chiến thuật nào?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 9 / 10

Bài 9: Kĩ thuật tại chỗ ném rổ một tay trên cao và ném rổ hai tay trước ngực

Mục tiêu bài học

Nắm vững quy tắc B.E.E.F trong kĩ thuật tại chỗ ném rổ một tay trên cao (Set Shot); phân tích đường parabol của bóng và kĩ thuật ném rổ hai tay trước ngực.

1. Quy tắc vàng B.E.E.F trong kĩ thuật ném rổ một tay trên cao

B - Balance (Thăng bằng cơ thể):

Hai chân rộng bằng vai, mũi chân cùng bên tay ném hướng thẳng về vành rổ, chân hơi nhích lên trước nửa bàn chân. Khuỵu gối tạo lò xo lực đẩy từ mặt đất.

E - Eyes (Tập trung ánh nhìn):

Mắt nhìn cố định vào mục tiêu: mép trước của vành rổ (nếu ném thẳng trực diện) hoặc góc trên của ô vuông phụ trên bảng rổ (nếu ném ở góc chéo $45^\circ$).

E - Elbow (Khuỷu tay thẳng hàng):

Khuỷu tay ném tạo góc vuông $90^\circ$, đặt thẳng hàng dưới quả bóng và hướng thẳng về phía rổ (không bị chõa khuỷu tay sang bên hông).

F - Follow-through (Vung tay giữ dáng):

Duỗi thẳng toàn bộ cánh tay lên góc $45^\circ - 55^\circ$, cổ tay gập cụp dứt khoát như "thò tay vào lọ bánh quy", tạo bóng xoáy ngược (Backspin) và giữ nguyên tư thế tay 1 giây sau khi bóng rời tay.

2. Phối hợp lực và quỹ đạo ném rổ hình Parabol

  • Lực ném: Xuất phát từ chân đẩy lên $\rightarrow$ truyền qua hông và thân mình $\rightarrow$ duỗi cánh tay $\rightarrow$ kết thúc bằng cú miết cổ tay và đầu ngón tay. Lực ném không phải chỉ từ bắp tay!
  • Quỹ đạo Parabol: Quỹ đạo bay lý tưởng là đường cong cầu vồng cao. Quỹ đạo càng cao thì góc rơi của bóng vào miệng vành rổ càng rộng, xác suất bóng lọt lưới càng lớn hơn rất nhiều so với đường ném căng phẳng.

Ghi nhớ trọng tâm

Quy tắc B.E.E.F (Balance - Eyes - Elbow - Follow-through) là tiêu chuẩn ném rổ chuẩn mực. Quỹ đạo ném bóng hình parabol cao kết hợp độ xoáy ngược (Backspin) từ động tác gập cổ tay giúp tăng tối đa tỷ lệ bóng rơi êm vào rổ.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Chữ cái "E" đầu tiên trong quy tắc ném rổ B.E.E.F đại diện cho yếu tố kỹ thuật nào?

Chương trình GDPT 2018 - GDTC 10 Bài 10 / 10

Bài 10: Kĩ thuật dẫn bóng hai bước lên rổ ném rổ một tay trên cao (Layup) & Chiến thuật thi đấu

Mục tiêu bài học

Thực hiện hoàn hảo kĩ thuật lên rổ hai bước một tay trên cao (Layup), nắm vững nguyên tắc phối hợp tấn công "Chuyền rồi chạy" (Give and Go), phòng thủ một kèm một và tổ chức thi đấu 3x3, 5x5.

1. Kĩ thuật dẫn bóng hai bước lên rổ một tay trên cao (Layup)

Khái niệm: Layup là cú dứt điểm cự ly gần có độ chuẩn xác cao nhất trong bóng rổ, thường được thực hiện từ góc chéo $45^\circ$ so với bảng rổ.

Quy trình nhịp chân (ví dụ lên rổ tay phải):

  • Nhịp ôm bóng: Khi dẫn bóng đến cự ly cách rổ khoảng 3-4m, đẩy nhịp bóng cuối cùng và ôm bóng bằng hai tay.
  • Bước chân 1 (Chân phải): Bước một bước dài về phía rổ, gót chạm đất lăn qua mũi chân, hạ thấp trọng tâm để tạo đà lướt tới.
  • Bước chân 2 (Chân trái): Bước một bước ngắn hơn, dừng hãm đà ngang chuyển hướng lực sang bật nhảy thẳng đứng lên cao.
  • Bật nhảy & Dứt điểm: Dậm nhảy mạnh bằng chân trái, nâng cao đầu gối chân phải vuông góc; đưa bóng lên đỉnh cao nhất bằng tay phải, dùng đầu ngón tay đặt bóng nhẹ nhàng chạm góc trên của ô vuông nhỏ trên bảng rổ để bóng bật vào lưới.

2. Chiến thuật phối hợp nhóm cơ bản và tổ chức thi đấu

Chiến thuật tấn công "Chuyền rồi chạy" (Give and Go):

Cầu thủ A có bóng chuyền cho đồng đội B $\rightarrow$ Cầu thủ A ngay lập tức thực hiện động tác giả bứt tốc cắt sâu về phía rổ đối phương $\rightarrow$ Cầu thủ B chuyền bóng ngược trở lại cho A lên rổ ghi điểm dễ dàng.

Chiến thuật phòng thủ một kèm một (Man-to-Man):

Mỗi cầu thủ nhận nhiệm vụ theo sát một đối thủ nhất định. Nguyên tắc sống còn: Luôn duy trì vị trí đứng nằm trên đường thẳng nối giữa đối thủ và vành rổ nhà mình; không để đối thủ vượt qua mặt.

Thi đấu tập luyện 3x3 và 5x5: Rèn luyện tinh thần thi đấu nhiệt huyết, tôn trọng đối thủ và quyết định của trọng tài (Fair-play), chấp hành nghiêm túc các luật thời gian và luật chạy bước.

Ghi nhớ trọng tâm

Kĩ thuật Layup tay phải gồm: Ôm bóng $\rightarrow$ Bước 1 (phải dài) $\rightarrow$ Bước 2 (trái ngắn) $\rightarrow$ Bật nhảy thẳng đứng đưa bóng chạm ô vuông bảng phụ. Chiến thuật Give and Go và phòng thủ Man-to-Man là nền tảng thi đấu 3x3 và 5x5 hiệu quả.

Câu hỏi củng cố kiến thức:

Khi thực hiện kĩ thuật dẫn bóng hai bước lên rổ (Layup) bằng tay phải từ góc chéo, thứ tự nhịp bước chân chuẩn xác là gì?