Bài 1: Bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, biên giới quốc gia nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam
Mục tiêu bài học
Nắm vững khái niệm chủ quyền lãnh thổ, các bộ phận cấu thành biên giới quốc gia (đất liền, biển, vùng trời, lòng đất), các vùng biển Việt Nam theo UNCLOS 1982 và trách nhiệm bảo vệ toàn vẹn Tổ quốc.
1. Khái niệm chủ quyền lãnh thổ và biên giới quốc gia
Chủ quyền lãnh thổ: Là quyền tối cao, tuyệt đối, hoàn toàn và riêng biệt của quốc gia đối với lãnh thổ và trên lãnh thổ của mình. Lãnh thổ quốc gia Việt Nam là bất khả xâm phạm bao gồm: vùng đất, vùng nước (nội thủy, lãnh hải), vùng trời và lòng đất dưới vùng đất, vùng nước đó.
Được hoạch định và đánh dấu trên thực địa bằng hệ thống cột mốc biên giới quốc gia theo các điều ước quốc tế ký kết giữa Việt Nam với các nước láng giềng (Trung Quốc, Lào, Campuchia).
Biên giới trên biển là ranh giới ngoài của lãnh hải (cách đường cơ sở 12 hải lý). Biên giới trên không và trong lòng đất là mặt phẳng thẳng đứng đi qua biên giới trên đất liền và biên giới trên biển lên không gian và xuống đáy đất.
2. Các vùng biển Việt Nam theo Luật Biển Việt Nam 2012 và UNCLOS 1982
- Nội thủy: Vùng nước nằm phía trong đường cơ sở, là lãnh thổ hoàn toàn thuộc chủ quyền tuyệt đối của nước ta như trên đất liền.
- Lãnh hải (12 hải lý): Vùng biển có chiều rộng 12 hải lý tính từ đường cơ sở ra phía biển. Ranh giới ngoài của lãnh hải chính là đường biên giới quốc gia trên biển của Việt Nam.
- Vùng tiếp giáp lãnh hải (12 hải lý tiếp theo): Nước ta thực hiện quyền kiểm soát để ngăn ngừa và trừng trị các vi phạm về hải quan, thuế khóa, y tế, môi trường và nhập cư.
- Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ - 200 hải lý): Nước ta có chủ quyền hoàn toàn về thăm dò, khai thác, bảo tồn và quản lý tài nguyên sinh vật và phi sinh vật (dầu khí, thủy sản).
- Thềm lục địa: Đáy biển và lòng đất dưới đáy biển kéo dài tự nhiên từ bờ ra đến mép ngoài của rìa lục địa (tối thiểu 200 hải lý, tối đa 350 hải lý). Nước ta có chủ quyền không thể bác bỏ đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
Ghi nhớ trọng tâm
Lãnh thổ quốc gia gồm vùng đất, vùng nước, vùng trời và lòng đất. Ranh giới ngoài của lãnh hải 12 hải lý là biên giới quốc gia trên biển. Bảo vệ chủ quyền biên giới và hải đảo Hoàng Sa, Trường Sa là nghĩa vụ thiêng liêng của toàn dân.
? Câu hỏi củng cố kiến thức
Theo Luật Biển Việt Nam 2012 và Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS), đường biên giới quốc gia trên biển của nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là đường nào?