Khóa Học Đạo Đức Lớp 5

• Ai là người có công? Là những người có cống hiến to lớn, đóng góp tích cực cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ độc lập chủ quyền, xây dựng Tổ quốc và phát triển xã hội trên mọi lĩnh vực.
• Các lĩnh vực cống hiến: Bảo vệ Tổ quốc (quân đội, anh hùng lực lượng vũ trang), Xây dựng đất nước (kỹ sư, công nhân), Khoa học (các viện sĩ, nhà nghiên cứu), Giáo dục (các thầy cô giáo ưu tú), Văn hóa - Nghệ thuật (nhạc sĩ, nhà văn), Lao động & Sản xuất (nông dân, doanh nhân tiêu biểu).
• 7 nhân vật lịch sử và thời đại tiêu biểu trong SGK Đạo Đức 5:
• • Võ Thị Sáu (1933–1952): Nữ anh hùng liệt sĩ trẻ tuổi kiên trung vùng Đất Đỏ, hi sinh oanh liệt vì độc lập tự do của Tổ quốc.
• • Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911–2013): Người Anh cả của Quân đội nhân dân Việt Nam, vị tướng huyền thoại gắn liền với chiến thắng Điện Biên Phủ 'lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu'.
• • Nhạc sĩ Văn Cao (1923–1995): Tác giả của bài hát 'Tiến quân ca' – Quốc ca thiêng liêng của nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.
• • Bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912–1982): Nhà phẫu thuật gan hàng đầu thế giới, người sáng tạo phương pháp cắt gan khô cứu sống hàng vạn thương bệnh binh.
• • Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904–2010): Biểu tượng đức hi sinh cao cả của người mẹ Việt Nam, có 9 người con ruột, 1 con rể và 2 cháu ngoại hi sinh vì Tổ quốc.
• • Giáo sư Toán học Hoàng Xuân Sính (sinh 1933): Nữ tiến sĩ toán học đầu tiên của Việt Nam, nhà giáo dục tận tụy cống hiến cho thế hệ trẻ.
• • Bà Mai Kiều Liên (sinh 1953): Nữ doanh nhân kiệt xuất, Anh hùng Lao động thời kì đổi mới, đưa thương hiệu sữa Việt Nam vươn tầm quốc tế.
• Vì sao phải biết ơn? Để ghi nhớ công lao trời biển và sự hi sinh xương máu của các thế hệ đi trước; gìn giữ và phát huy truyền thống đạo lí 'Uống nước nhớ nguồn', 'Ăn quả nhớ kẻ trồng cây' của dân tộc; có trách nhiệm tiếp nối và dựng xây quê hương ngày càng giàu đẹp.

Hành động nào dưới đây thể hiện đúng đắn và sâu sắc nhất lòng biết ơn đối với những người có công với quê hương, đất nước?

• Mỗi người đều là một cá thể độc đáo: Khác nhau về đặc điểm cá nhân, ngoại hình (cao/thấp, béo/gầy, màu da, kiểu tóc), giới tính, hoàn cảnh gia đình, sở thích, năng khiếu, văn hóa, tiếng nói vùng miền và quan điểm cá nhân.
• Vì sao cần tôn trọng sự khác biệt?
• • Mỗi người sinh ra đều có những phẩm chất, giá trị đáng quý và quyền được đối xử bình đẳng, công bằng.
• • Sự khác biệt tạo nên bức tranh cuộc sống muôn màu đa dạng, phong phú, giúp xã hội học hỏi và bổ sung cho nhau.
• • Giúp mọi người cảm thấy được đón nhận, xóa bỏ mặc cảm tự ti, dễ dàng hòa nhập cộng đồng.
• • Xây dựng tình bạn trong sáng, tinh thần đoàn kết và kiến tạo môi trường học đường thân thiện, văn minh, không bạo lực.

Khi một bạn trong lớp có sở thích đọc sách khoa học viễn tưởng khác hẳn với sở thích đá bóng của đa số các bạn nam, em nên có thái độ như thế nào?

• Khó khăn là một phần tất yếu của cuộc sống: Có thể xuất hiện trong học tập (gặp bài toán hóc búa, chưa hiểu bài giảng, thi chưa đạt kết quả như ý); trong sinh hoạt (sức khỏe đau ốm, hoàn cảnh gia đình khó khăn); trong quan hệ bạn bè (mâu thuẫn, xích mích hiểu lầm) hoặc sự tự ti về bản thân.
• Biểu hiện của người biết vượt khó:
• • Giữ tâm lí bình tĩnh, lạc quan, không hoảng loạn hay bi quan.
• • Không nản lòng, không vội vàng buông xuôi, bỏ cuộc giữa chừng.
• • Chủ động suy nghĩ tìm tòi giải pháp, kiên trì từng bước khắc phục.
• • Biết mở lời tìm kiếm sự tư vấn, hỗ trợ từ thầy cô, cha mẹ, bạn bè khi cần thiết.
• Ý nghĩa của việc vượt khó: Giúp rèn luyện bản lĩnh vững vàng, tôi luyện sự trưởng thành, nâng cao sự tự tin và tạo cơ hội chạm tới những mục tiêu cao đẹp trong học tập và tương lai.

Bước thứ 3 trong quy trình 4 bước vượt qua khó khăn chuẩn mực là gì?

• Thế nào là cái đúng, cái tốt? Là những việc làm, hành vi phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội, tuân thủ đúng pháp luật, nội quy của trường lớp và mang lại lợi ích chính đáng cho bản thân, gia đình và cộng đồng.
• Các biểu hiện tiêu biểu: Thật thà trung thực trong học tập và kiểm tra; nhiệt tình giúp đỡ người gặp hoạn nạn; chấp hành nghiêm luật an toàn giao thông; bảo vệ cây xanh và môi trường; giữ gìn và bảo vệ tài sản công cộng; dũng cảm nhận lỗi khi làm sai.
• Vì sao cần bảo vệ cái đúng, cái tốt?
• • Góp phần thanh lọc và xây dựng môi trường sống lành mạnh, công bằng, văn minh.
• • Kịp thời ngăn chặn những hành vi sai trái, tiêu cực lây lan làm hại người khác.
• • Động viên, khích lệ và nhân rộng những tấm gương người tốt việc tốt trong xã hội.

Khi nhìn thấy một bạn học sinh cố tình dùng compa khắc chữ bậy lên bàn học trong lớp, cách xử lí nào dưới đây là ĐÚNG ĐẮN VÀ PHÙ HỢP NHẤT?

• Môi trường sống là gì? Là toàn bộ các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người: đất, nguồn nước, không khí, ánh sáng, cây cối, động vật và cảnh quan.
• 3 không gian môi trường gắn bó thiết thân:
• • Môi trường ở nhà: Phòng ngủ, góc học tập, gian bếp, sân vườn gia đình.
• • Môi trường ở trường học: Lớp học, hành lang, sân trường, bồn hoa cây cảnh, nhà vệ sinh học sinh.
• • Môi trường nơi công cộng: Đường phố, công viên, bến xe, sông ngòi, khu vui chơi giải trí.
• Vì sao phải bảo vệ môi trường sống? Môi trường trong lành là lá chắn bảo vệ sức khỏe và sự sống của con người; ô nhiễm nguồn nước và khói bụi gây ra hàng loạt dịch bệnh hiểm nghèo; giữ gìn màu xanh cho Trái Đất là bảo vệ tương lai của chính chúng ta.

Hành động nào dưới đây là biểu hiện của việc làm BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ở trường học?

• Kế hoạch cá nhân là gì? Là việc xác định rõ ràng mục tiêu cần đạt, liệt kê những công việc cần làm, ấn định thời gian và phương thức thực hiện để đạt được mục tiêu đó một cách tối ưu.
• Các loại kế hoạch cá nhân phổ biến:
• • Kế hoạch hằng ngày: Thời gian biểu buổi sáng, chiều, tối.
• • Kế hoạch theo tuần, theo tháng: Mục tiêu ôn thi giữa kì, đọc xong 1 cuốn sách.
• • Kế hoạch theo năm: Kế hoạch rèn luyện cả năm học để đạt danh hiệu Học sinh Xuất sắc.
• • Kế hoạch mục tiêu cụ thể: Kế hoạch tập bơi trong kì nghỉ hè, kế hoạch học đàn piano.
• Ý nghĩa to lớn: Giúp chúng ta luôn chủ động trong công việc; sử dụng quỹ thời gian hợp lí, khoa học; không bị quên hoặc bỏ sót nhiệm vụ; giảm bớt áp lực học dồn sát ngày thi; nâng cao hiệu suất học tập và sinh hoạt.

Bước đầu tiên và quan trọng nhất khi bắt tay vào lập một bản kế hoạch cá nhân là gì?

• Xâm hại trẻ em là gì? Là hành vi gây tổn hại về thể chất, tình cảm, tâm lí, danh dự, nhân phẩm hoặc tình dục đối với trẻ em dưới bất kì hình thức nào.
• 5 hình thức xâm hại trẻ em chính:
• • Xâm hại thể chất: Đánh đập, bạo lực, gây thương tích, bắt phạt thân thể tàn nhẫn.
• • Xâm hại tinh thần: Mắng chửi thậm tệ, xúc phạm, đe dọa, cô lập, làm nhục trước đám đông.
• • Xâm hại tình dục: Đụng chạm vào vùng riêng tư, ép xem hình ảnh xấu, dụ dỗ hành vi tình dục.
• • Bóc lột sức lao động: Ép làm việc nặng nhọc, quá sức, nguy hiểm để trục lợi.
• • Bỏ rơi, bỏ mặc: Bỏ bê không chăm sóc y tế, ăn uống, bỏ mặc trẻ em bơ vơ.
• Thủ phạm xâm hại: Có thể là người hoàn toàn xa lạ, nhưng cũng có thể là người quen biết, thậm chí người có uy tín.
• Quyền trẻ em: Trẻ em có quyền bất khả xâm phạm về tính mạng, thân thể, nhân phẩm và danh dự; được toàn xã hội bảo vệ theo Luật Trẻ em Việt Nam và Công ước Quốc tế.

Khi một người quen của gia đình có hành vi muốn đụng chạm vào vùng đồ bơi (vùng riêng tư) của em và yêu cầu em phải giữ bí mật, em cần làm gì?

• Thế nào là sử dụng tiền hợp lí? Là biết chi tiêu có kế hoạch, mua sắm phù hợp với khả năng tài chính của bản thân và gia đình; biết trân trọng mồ hôi công sức lao động của cha mẹ.
• Phân biệt 'Cần thiết' (Needs) vs 'Mong muốn' (Wants):
• • Thứ cần thiết: Là những nhu cầu thiết yếu để duy trì cuộc sống và học tập (sách vở, bút thước, bữa ăn đủ dinh dưỡng, thuốc men khi ốm).
• • Thứ mong muốn: Là những đồ vật ta thích có nhưng nếu không có thì cuộc sống vẫn diễn ra bình thường (đồ chơi xa xỉ, trà sữa đắt tiền, điện thoại đời mới nhất, bánh kẹo ăn vặt).
• Ý nghĩa của việc sử dụng tiền hợp lí: Giúp gia đình tiết kiệm tiền; không bị rơi vào cảnh túng thiếu nợ nần; có nguồn tiền dự phòng khi gặp ốm đau bất trắc; có điều kiện giúp đỡ người có hoàn cảnh khó khăn.

Khoản chi nào dưới đây thuộc nhóm 'Nhu cầu cần thiết' (Needs) mà học sinh lớp 5 phải ưu tiên hàng đầu?